🏢 فعالیت جانبی مدیرعامل ایر‌بی‌ان‌بی؛ مرز میان نوآوری و تعارض منافع کجاست؟
برایان چسکی، مدیرعامل ایر‌بی‌ان‌بی، با راه‌اندازی یک آزمایشگاه هوش مصنوعی وارد فعالیت اقتصادی تازه‌ای شده است. این شرکت اعلام کرده بخشی از مالکیت فکری خود را در ازای ۷.۱ میلیون دلار به کسب‌وکار جدید چسکی واگذار کرده است.
هم‌زمان، مدیرعامل و مدیر ارشد فناوری ایر‌بی‌ان‌بی در این کسب‌وکار سهام‌دار هستند و برای آن فعالیت می‌کنند.
این توافق پرسش‌های مهمی درباره حاکمیت شرکتی، تعارض منافع، مسئولیت مدیران ارشد و حقوق سهام‌داران مطرح می‌کند.
شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران (شارا) – فعالیت اقتصادی جانبی مدیران عامل شرکت‌های بزرگ فناوری، به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی، پرسش‌های تازه‌ای درباره مسئولیت مدیریتی، تعارض منافع و حقوق سهام‌داران ایجاد کرده است. پرونده برایان چسکی، مدیرعامل ایر‌بی‌ان‌بی، نمونه‌ای از این چالش است؛ شرکتی که بخشی از مالکیت فکری خود را به کسب‌وکار جدید مدیرعاملش واگذار کرده است.
زمانی مدیرعاملی یک شرکت سهامی عام، شغلی تمام‌وقت محسوب می‌شد. در واقع، برای بیشتر مدیران عامل هنوز هم همین‌طور است؛ شغلی تمام‌وقت و البته فرساینده. با این حال، تعداد فزاینده‌ای از مدیران عامل شرکت‌های فناوری به فعالیت‌های اقتصادی و حرفه‌ای جانبی روی آورده‌اند.
تازه‌ترین نمونه این روند، برایان چسکی، مدیرعامل ایر‌بی‌ان‌بی است که یک آزمایشگاه هوش مصنوعی راه‌اندازی کرده است.
ایر‌بی‌ان‌بی روز پنج‌شنبه و هم‌زمان با انتشار گزارش مالی سه‌ماهه سوم خود اعلام کرد که بخشی از مالکیت فکری خود را در ازای دریافت ۷.۱ میلیون دلار وجه نقد به کسب‌وکار جدید چسکی واگذار کرده است.
در مقابل، ایر‌بی‌ان‌بی حق سرمایه‌گذاری در تأمین مالی سهامی آینده این کسب‌وکار و همچنین مجوز استفاده از برخی دارایی‌های فکری این آزمایشگاه را برای کاربردهای داخلی خود دریافت کرده است.
موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که مشخص می‌شود چسکی تنها مدیر این کسب‌وکار جدید نیست. احمد الدحله، مدیر ارشد فناوری ایر‌بی‌ان‌بی نیز در این طرح سهام‌دار است و مانند چسکی برای آن خدمات ارائه می‌کند.
ایر‌بی‌ان‌بی در گزارشی که به نهاد ناظر بر بازار اوراق بهادار ارائه کرده، اعلام کرده است که نقش این دو مدیر در آزمایشگاه هوش مصنوعی، مسئولیت‌های آن‌ها در برابر شرکت را تغییر نمی‌دهد و آن‌ها همچنان زمان و توجه لازم را برای انجام وظایف خود اختصاص خواهند داد.
با این حال، این توافق پرسش‌هایی درباره تمرکز مدیریتی و تعارض منافع ایجاد کرده است. آیا مدیرعاملی که هم‌زمان مسئولیت یک کسب‌وکار دیگر را بر عهده دارد، می‌تواند بدون تأثیر بر تمرکز و زمان خود، مسئولیت اداره یک شرکت بزرگ را نیز دنبال کند؟
مسئله فقط میزان زمانی نیست که یک مدیر به فعالیت جانبی اختصاص می‌دهد. زمانی که دارایی‌های فکری شرکت اصلی به کسب‌وکاری واگذار می‌شود که مدیرعامل و دیگر مدیران ارشد در آن منافع مالی دارند، ضرورت شفافیت و نظارت مستقل اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
ایر‌بی‌ان‌بی در دفاع از این توافق اعلام کرده است که کمیته ویژه‌ای متشکل از اعضای مستقل هیئت‌مدیره آن را تأیید کرده است. چنین سازوکاری می‌تواند بخشی از الزامات نظارتی را پوشش دهد، اما ارزیابی نهایی به جزئیات معامله، نحوه تعیین ارزش دارایی‌های فکری و میزان حفاظت از منافع شرکت و سهام‌داران وابسته است.
البته چسکی تنها مدیرعاملی نیست که فعالیت اقتصادی جانبی دارد. برایان آرمسترانگ، مدیرعامل کوین‌بیس، در تأسیس یک شرکت پژوهشی در حوزه سلامت مشارکت کرده است. ولاد تِنِف، مدیرعامل رابین‌هود، نیز از بنیان‌گذاران یک شرکت هوش مصنوعی است. جک دورسی برای مدتی هم‌زمان مدیرعامل دو شرکت بود و ایلان ماسک نیز چندین کسب‌وکار بزرگ را مدیریت می‌کند.
با این حال، نویسنده گزارش معتقد است که نباید فعالیت‌های مدیریتی ایلان ماسک را معیار سنجش حاکمیت شرکتی قرار داد. معیار اصلی باید منافع سهام‌داران باشد.
چسکی از سال ۲۰۰۸ و زمان تأسیس ایر‌بی‌ان‌بی مدیریت این شرکت را بر عهده داشته است. به اعتقاد نویسنده، اگر او به دنبال چالش تازه‌ای در حوزه هوش مصنوعی است، می‌تواند از مسئولیت اجرایی مدیرعاملی کناره‌گیری کند و در جایگاه رئیس غیرموظف هیئت‌مدیره باقی بماند تا فرد دیگری مدیریت اجرایی شرکت را بر عهده بگیرد.
این پرونده فراتر از یک تصمیم شخصی یا فعالیت اقتصادی جانبی است. با گسترش هوش مصنوعی و ورود مدیران ارشد شرکت‌های فناوری به کسب‌وکارهای جدید، مرز میان منافع شخصی، دارایی‌های سازمانی و مسئولیت‌های مدیریتی پیچیده‌تر می‌شود.
از این منظر، شفافیت در معاملات، استقلال هیئت‌مدیره، مدیریت تعارض منافع و پاسخ‌گویی مدیران به سهام‌داران، از الزامات مهم حاکمیت شرکتی در عصر هوش مصنوعی به شمار می‌روند.
منبع: مارتین پیرز، د اینفورمیشن، ۵ نوامبر ۲۰۲۶.
منبع فارسی: شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران (شارا)