چین پس از توقف طرح کارخانه بیوایدی در ترکیه چه راهبردی برای ترمیم تصویر خود دنبال میکند؟
چین پس از آسیب به اعتبار خود در پی توقف طرح سرمایهگذاری بیوایدی در ترکیه، فعالیتهای روابطعمومی و دیپلماسی عمومی خود را افزایش داده است. این راهبرد شامل ارتباط با روزنامهنگاران، رهبران افکار عمومی، رسانههای نزدیک به دولت و حتی احزاب مخالف ترکیه است.
یکی از محورهای اصلی این فعالیتها، ارائه تصویری کنترلشده از چین، بهویژه در موضوع سینکیانگ و مسئله اویغورها، عنوان شده است. سفرهای سازمانیافته روزنامهنگاران ترک به چین و تعامل با نخبگان سیاسی و رسانهای، بخشی از این راهبرد محسوب میشود.
از منظر ارتباطات راهبردی، رویکرد چین را میتوان ترکیبی از مدیریت تصویر، دیپلماسی عمومی، ارتباط با نخبگان، روابط رسانهای و مدیریت افکار عمومی دانست.
این تجربه همچنین نشان میدهد که شکست یا توقف یک پروژه سرمایهگذاری خارجی میتواند از سطح اقتصادی فراتر رود و به یک مسئله جدی برای اعتبار، اعتماد و شهرت یک کشور تبدیل شود.
عنوان اصلی: چین در ترکیه کارزار گسترده «تبلیغاتی» به راه میاندازد
نویسنده: راگیپ سویلو
منبع: میدل ایست آی
محل گزارش: آیوالیک، ترکیه
تاریخ انتشار: ۳ آگوست ۲۰۲۶
موضوع: روابطعمومی، دیپلماسی عمومی، مدیریت تصویر کشور، چین، ترکیه، بیوایدی، رسانه، نفوذ سیاسی و ارتباطات راهبردی
شبکه اطلاعرسانی روابطعمومی ایران (شارا) – پکن در تلاش برای ترمیم تصویر خود پس از فروپاشی طرح کارخانه خودروهای برقی بیوایدی، به سراغ روزنامهنگاران و احزاب مخالف ترکیه رفته است.
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در جریان سفر به اجلاس سازمان همکاری شانگهای در تیانجین، در ۳۱ آگوست ۲۰۲۵ با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، دست میدهد.
دولت چین پس از آسیبی که توقف طرح سرمایهگذاری شرکت خودروسازی بیوایدی به تصویر این کشور در ترکیه وارد کرده است، فعالیتهای روابطعمومی خود را در این کشور به میزان قابل توجهی افزایش داده است.
شرکت خودروسازی برقی بیوایدی در ماه ژوئن اعلام کرد که اجرای طرح احداث کارخانه خود در ترکیه را متوقف کرده و در مقطع کنونی، تولید در اروپا را در اولویت قرار داده است.
تغییر مسیر آشکار بیوایدی، برای دولت ترکیه یک شکست و مایه خجالت جدی بود. آنکارا برای جذب این شرکت، حتی پیش از آغاز ساخت کارخانه، معافیتها و مشوقهای مالیاتی قابل توجهی برای فروش خودروهای بیوایدی در ترکیه اعطا کرده بود.
در نتیجه این مشوقها، همراه با یک راهبرد تجاری جدید، فروش خودروهای بیوایدی در ترکیه در سال ۲۰۲۵ به بیش از ۴۵ هزار دستگاه رسید.
کارشناسان برآورد میکنند که این شرکت ممکن است در نتیجه این مزایای مالیاتی، تاکنون بین ۵۰۰ میلیون تا یک میلیارد دلار سود اضافی از بازار ترکیه به دست آورده باشد.
یکی از مشاوران دولت ترکیه به «میدل ایست آی» گفت: «فروپاشی توافق بیوایدی، تصویر چین در ترکیه را در موقعیتی بسیار شکننده قرار داد. آنها اکنون درگیر یک کارزار گسترده تبلیغاتی هستند تا این روند را تغییر دهند.»
این مشاور گفت آنکارا از شیوههای مذاکره چین خسته شده است؛ شیوههایی که به گفته او، ابتدا این تصور را ایجاد میکنند که توافق حاصل شده است، اما سپس پکن مذاکرات را دوباره آغاز کرده و فهرست خواستههای خود را گسترش میدهد.
این کارزار روابطعمومی برای کسانی که فعالیتهای چین در ترکیه را از نزدیک دنبال میکنند، کاملاً قابل مشاهده بوده است.
سفارت چین در آنکارا اقدام به انتشار مقالات تبلیغاتی بدون امضا در رسانههای نزدیک به دولت کرده است. این مقالات بر اهمیت تعاملات سطح بالا میان حزب کمونیست چین و حزب عدالت و توسعه، حزب حاکم ترکیه، تأکید دارند.
سفارت چین همچنین معرفی و انتشار جلد پنجم کتاب «حکمرانی چین؛ شی جینپینگ» را در رسانههای همسو با دولت تبلیغ کرده است.
کارزار گسترده تبلیغاتی
نورتین آکچای، پژوهشگر دانشگاهی متخصص در امور چین، گفت بحران بیوایدی بدون تردید در افزایش احساسات منفی نسبت به چین در ترکیه نقش داشته است.
او به «میدل ایست آی» گفت: «اگرچه اخیراً فعالیتهای دیپلماسی عمومی چین در ترکیه از نظر کمی به شکل چشمگیری افزایش یافته است، اما این تلاشها در واقع مدتهاست آغاز شدهاند.»
او افزود: «حتی پیش از آنکه مسئله بیوایدی مطرح شود، چینیها از روزنامهنگاران و دیگر افرادی که در ترکیه بهعنوان رهبران افکار عمومی شناخته میشوند، دعوت میکردند تا به چین سفر کنند.»
روابط ترکیه و چین طی یک دهه گذشته همواره با نوعی ناآرامی همراه بوده است که بخش عمده آن به مسئله اویغورها بازمیگردد.
تا سال ۲۰۲۰، آنکارا تلاش میکرد پوشش رسانهای ترکیه درباره رنج و وضعیت اویغورها را محدود نگه دارد؛ با این امید که بتواند سرمایهگذاری چین را جذب کند.
نورتین آکچای، پژوهشگر امور چین، میگوید: «چین تلاش میکند با دنبال کردن یک راهبرد گسترده تعامل، انتقادهای داخلی در ترکیه را به حداقل برساند.»
به درخواست پکن، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در ژوئن ۲۰۲۴ از منطقه خودمختار سینکیانگ، که اکثریت جمعیت آن را اویغورها تشکیل میدهند، بازدید کرد؛ سفری که با هدف رفع یکی از موانع اصلی در روابط دوجانبه انجام شد.
با این حال، سرمایهگذاریهای وعدهدادهشده برای احداث کارخانههای خودروهای برقی توسط بیوایدی و شرکت خودروسازی چینی چری، با وجود مذاکرات طولانی از زمان آن سفر، هنوز محقق نشدهاند.
پستهای آکچای در شبکههای اجتماعی که تلاشهای چین برای اعمال نفوذ و لابیگری در ترکیه را دنبال میکند، در خود چین نیز برای او دردسرساز شده است؛ کشوری که آکچای دوره دکتری خود را در دانشگاه شانگهای به پایان رسانده است.
آکچای در پستی جداگانه در شبکه اجتماعی ایکس گفت دانشگاه شانگهای در نامهای به او اعلام کرده است که شکایتهای متعددی درباره گزارشهای انتقادی او از چین دریافت کرده است.
او گفت: «به همین دلیل، از من خواستند دیگر به این موضوع اشاره نکنم که مدرک دکتری خود را از دانشگاه شانگهای گرفتهام.»
او افزود: «علاوه بر این، تا آنجا که من متوجه شدهام، درهای چین برای همیشه به روی من بسته شده است. نمیدانم آیا آنها دیگر اجازه خواهند داد به چین بازگردم یا نه.»
آکچای گفت چین تمرکز خود را بر آنچه او «تعامل با نخبگان» مینامد، قرار داده است؛ رویکردی که شامل دعوت از چهرههای برجسته به چین است و نوعی دیپلماسی نمایشی محسوب میشود که در آن تصویری دقیقاً انتخابشده و کنترلشده از چین به بازدیدکنندگان ارائه میشود.
ماه گذشته، بنیاد دوستی ترکیه و چین، که یک نهاد مورد حمایت مالی دولت چین است، یک سفر رسانهای هشتروزه برای روزنامهنگاران ترک فعال در رسانههای مخالف دولت برگزار کرد.
این روزنامهنگاران به منطقه خودمختار اویغور سینکیانگ، محل زندگی جمعیت قابل توجهی از اویغورها، برده شدند.
هیچیک از روزنامهنگارانی که با رسانههایی مانند «تی۲۴»، «هالک تیوی»، «جمهوریت»، «خبرترک تیوی» و چند رسانه مستقل دیگر همکاری داشتند، در گزارشهای خود به ادعاهای مربوط به بدرفتاری با اویغورها نپرداختند.
در عوض، گزارشهای آنها بر حملات «تروریستی» انجامشده توسط گروههای افراطی در منطقه و تلاشهای چین برای یکپارچهسازی این منطقه متمرکز بود.
گزارشهای منتشرشده در رسانههای ترکیه از زبان و ادبیات مشابهی استفاده میکردند و در برخی موارد، مفاهیم یکسانی را تقریباً با همان عبارتها تکرار میکردند.
این گزارشها بر اهمیت سینکیانگ برای احیای صنعتی چین و طرح کمربند و جاده تأکید داشتند و در عین حال، گردشگری را بهعنوان یکی از بخشهای رو به رشد برنامههای توسعه سینکیانگ معرفی میکردند.
نبود پاسخگویی
سازمان دیدهبان حقوق بشر در گزارش سال ۲۰۲۶ خود اعلام کرد که مقامهای چینی طی سال گذشته کنترلهای ایدئولوژیک را تشدید کردهاند و در عین حال، سیاستهای سختگیرانه جذب و یکسانسازی اجباری درباره تبتیها و اویغورها ادامه داشته است.
در این گزارش آمده است: «هیچ پاسخگویی درباره جنایتهای علیه بشریت در سینکیانگ وجود نداشته است؛ جایی که همچنان چند صد هزار اویغور بهطور ناعادلانه در زندان هستند.»
از سال ۲۰۱۷، چین صدها هزار اویغور را در مراکز موسوم به «بازآموزی» قرار داده، مساجد و گورستانهای اسلامی را تخریب کرده و آموزش مذهبی را ممنوع کرده است.
آکچای گفت: «همه چیز برنامهریزی شده است و چین دقیقاً همان چیزی را به دست میآورد که میخواهد، زیرا به بازدیدکنندگان فقط چیزهایی نشان داده میشود که قرار است ببینند.»
او افزود: «در نتیجه، روزنامهنگارانی که به چین سفر میکنند با تصویری مثبت مواجه میشوند، بدون آنکه لزوماً درک کاملی از زمینه گستردهتر داشته باشند.»
تلاشهای اخیر چین برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی ترکیه همچنین شامل ارتباط با احزاب مخالف دولت، از جمله حزب اسلامگرای محافظهکار رفاه نو و حزب ملیگرای پیروزی، بوده است.
هیئتی از حزب رفاه نو در ماه ژوئن از چین بازدید کرد و جیانگ شوئبین، سفیر چین، نیز ماه گذشته با فاتح اربکان، رئیس این حزب، دیدار کرد.
آکچای گفت چین تلاش خود را برای ایجاد روابط مناسب با تقریباً تمام احزاب مخالف ترکیه آغاز کرده است.
او گفت: «من معتقدم مسئله اویغورها بار دیگر یکی از عوامل اصلی علاقه چین به احزاب مخالف ترکیه در همه طیفهاست.»
او افزود احزاب مخالف راستگرا در ترکیه میتوانند درباره مسئله اویغورها با آزادی نسبی بیشتری صحبت کنند، زیرا این موضوع برای پایگاه رأی آنها جذابیت دارد.
آکچای گفت: «چین تلاش میکند انتقادهای داخلی در ترکیه را به حداقل برساند ــ یا دستکم مانع تبدیل شدن این انتقادها به کارزارهای رادیکال شود ــ و این کار را از طریق یک راهبرد گسترده تعامل دنبال میکند.»
او در پایان گفت: «آیا چین موفق بوده است؟ از نظر من، دستکم تا حدی بله. این رویکرد شاید نتواند برداشت عمومی از چین را بهطور کامل تغییر دهد، اما چین در حال دنبال کردن راهبردی مؤثر برای جلوگیری از شکلگیری یک کارزار گسترده ضدچینی است.»
نکات کلیدی
۱. توقف طرح کارخانه بیوایدی در ترکیه به تصویر چین در افکار عمومی و محافل سیاسی این کشور آسیب زده است.
۲. چین پس از این بحران، فعالیتهای روابطعمومی و دیپلماسی عمومی خود در ترکیه را افزایش داده است.
۳. سفارت چین در آنکارا از رسانههای نزدیک به دولت برای انتشار پیامهای مطلوب خود استفاده میکند.
۴. تمرکز بخشی از این فعالیتها بر روابط میان حزب کمونیست چین و حزب عدالت و توسعه ترکیه است.
۵. چین برای معرفی تصویری مثبت از خود، از روزنامهنگاران و رهبران افکار عمومی ترکیه دعوت میکند تا از این کشور بازدید کنند.
۶. سفر رسانهای هشتروزه گروهی از روزنامهنگاران مخالف دولت ترکیه به سینکیانگ، نمونهای از این رویکرد عنوان شده است.
۷. گزارشهای منتشرشده پس از این سفر عمدتاً بر توسعه اقتصادی، گردشگری، امنیت و یکپارچهسازی سینکیانگ متمرکز بودند.
۸. مسئله اویغورها همچنان یکی از مهمترین عوامل تنش در روابط ترکیه و چین است.
۹. چین در کنار رسانهها، تلاش کرده است با احزاب مخالف ترکیه نیز ارتباط برقرار کند.
۱۰. راهبرد چین را میتوان نوعی «تعامل با نخبگان» دانست که در آن افراد اثرگذار به محیطها و روایتهای از پیش انتخابشده هدایت میشوند.
۱۱. هدف اصلی این رویکرد، صرفاً تبلیغ مستقیم نیست؛ بلکه مدیریت برداشت، کاهش انتقادها و جلوگیری از شکلگیری کارزارهای ضدچینی عنوان شده است.
۱۲. بحران بیوایدی نشان میدهد که یک تصمیم تجاری میتواند پیامدهای قابل توجهی برای اعتبار کشور و روابط عمومی ملی داشته باشد.
۱۳. این مقاله نمونهای قابل توجه از پیوند میان سرمایهگذاری خارجی، دیپلماسی عمومی، مدیریت شهرت، رسانه و نفوذ سیاسی است.
پرسش و پاسخ
چرا چین فعالیتهای روابطعمومی خود در ترکیه را افزایش داده است؟
به دلیل آسیبی که توقف طرح سرمایهگذاری بیوایدی به تصویر چین در ترکیه وارد کرده است. چین تلاش میکند با افزایش تعاملات رسانهای و سیاسی، برداشت عمومی از خود را مدیریت کند.
توقف طرح کارخانه بیوایدی چه اثری بر روابط چین و ترکیه داشت؟
این اتفاق برای دولت ترکیه یک شکست سیاسی و اقتصادی محسوب شد و به نگرانی درباره اعتبار وعدههای سرمایهگذاری چین دامن زد. در نتیجه، تصویر چین نیز در ترکیه با چالش مواجه شد.
چین چگونه در ترکیه از روابطعمومی استفاده میکند؟
از جمله روشهای مطرحشده در مقاله، انتشار مطالب در رسانهها، دعوت از روزنامهنگاران و رهبران افکار عمومی برای سفر به چین، ارتباط با نخبگان و تعامل با احزاب مخالف ترکیه است.
منظور از «تعامل با نخبگان» در راهبرد چین چیست؟
منظور، ایجاد ارتباط مستقیم با افراد بانفوذ سیاسی، رسانهای و اجتماعی و دعوت از آنها برای مشاهده و تجربه روایت مطلوب کشور میزبان است.
چرا مسئله اویغورها در روابط چین و ترکیه اهمیت دارد؟
زیرا مسئله اویغورها یکی از موضوعات حساس در افکار عمومی و سیاست ترکیه نسبت به چین است و میتواند بر روابط سیاسی، رسانهای و اجتماعی دو کشور تأثیر بگذارد.
آیا چین با احزاب مخالف دولت ترکیه نیز ارتباط دارد؟
بر اساس این مقاله، بله. چین در کنار ارتباط با دولت ترکیه، تلاش کرده است با برخی احزاب مخالف، از جمله حزب رفاه نو و حزب پیروزی، نیز روابط خود را توسعه دهد.
هدف چین از ارتباط با رسانههای مخالف ترکیه چیست؟
بر اساس تحلیل ارائهشده در مقاله، یکی از اهداف این ارتباطات، کاهش انتقادهای داخلی و جلوگیری از تبدیل انتقادها به کارزارهای گسترده ضدچینی است.
این موضوع چه ارتباطی با روابطعمومی دارد؟
این پرونده نمونهای از روابطعمومی بینالمللی و مدیریت شهرت کشورهاست؛ جایی که دولتها تلاش میکنند از طریق رسانهها، نخبگان، احزاب، سفرهای رسانهای و ارتباطات مستقیم، تصویر و برداشت عمومی از خود را مدیریت کنند.
مهمترین درس روابطعمومی این پرونده چیست؟
اعتبار یک کشور تنها با تبلیغات ساخته نمیشود. تصمیمهای اقتصادی، رفتار شرکتها، نحوه مذاکره، عملکرد دولت و تجربه ذینفعان همگی بر تصویر و شهرت کشور اثر میگذارند.