شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران (شارا) – در شرایطی که صنعت نشر کشور با مشکلات اقتصادی متعددی دست‌وپنجه نرم می‌کند و افزایش هزینه‌های کاغذ، چاپ، صحافی و توزیع، ادامه فعالیت را برای بسیاری از ناشران دشوار کرده است، انتظار می‌رود نهادهای مسئول، به‌ویژه مجموعه‌های زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بیش از گذشته به فکر حمایت از ناشران و حفظ چرخه تولید و انتشار کتاب باشند. اما آنچه در عمل با آن مواجه می‌شویم، چندان با این انتظار همخوانی ندارد.
بر اساس هزینه اعلام‌شده برای دریافت شابک، ناشران باید بابت هر شماره استاندارد بین‌المللی کتاب، ۵۰ هزار تومان پرداخت کنند که با احتساب ۵ هزار تومان مالیات بر ارزش افزوده، این مبلغ به ۵۵ هزار تومان می‌رسد. شاید این رقم در نگاه اول چندان قابل توجه به نظر نرسد، اما مسئله صرفاً مبلغ پرداختی نیست؛ مسئله، نگاه حاکم بر سیاست‌گذاری در حوزه نشر و نسبت آن با مسئولیت نهادهای فرهنگی است.
شابک یکی از الزامات شناسایی و ثبت کتاب در نظام نشر است. بنابراین، وقتی ناشر برای انتشار اثر با هزینه‌های سنگین تولید مواجه است، انتظار می‌رود انجام امور اداری و زیرساختی مرتبط با انتشار کتاب، تا حد امکان تسهیل شود؛ نه اینکه هزینه دیگری نیز به مجموعه هزینه‌های او اضافه شود.
ناشران در شرایطی فعالیت می‌کنند که قدرت خرید مخاطبان کاهش یافته و فروش کتاب برای بسیاری از فعالان این حوزه به یکی از دغدغه‌های جدی تبدیل شده است. در چنین وضعیتی، هر هزینه‌ای، هرچند کوچک، در کنار سایر مخارج، می‌تواند بر تصمیم ناشر برای انتشار یک اثر تأثیر بگذارد. نتیجه این وضعیت ممکن است کاهش شمارگان، محدود شدن انتشار آثار تازه و در نهایت، دشوارتر شدن دسترسی جامعه به کتاب باشد.
خانه کتاب و ادبیات ایران، به‌عنوان یکی از نهادهای مرتبط با حوزه نشر و زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، طبیعتاً باید در مسیر تقویت زیرساخت‌های نشر و حمایت از ناشران حرکت کند. حمایت از نشر تنها به برگزاری نمایشگاه کتاب یا اجرای طرح‌های مقطعی محدود نمی‌شود. گاهی همین تصمیم‌های کوچک اداری و مالی است که نشان می‌دهد سیاست‌گذار تا چه اندازه شرایط واقعی فعالان این حوزه را درک می‌کند.
وقتی حتی دریافت شابک هم به هزینه‌ای تازه برای ناشر تبدیل می‌شود، نمی‌توان از این پرسش ساده عبور کرد: در شرایطی که حمایت از نشر بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد، چرا مسیر تصمیم‌گیری به سمتی می‌رود که هزینه‌ها همچنان افزایش می‌یابد؟ چنین شتابان به کجا می‌رویم؟