شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران (شارا) – گوگل با افزایش درآمد رایانش ابری و فروش تراشه‌های اختصاصی هوش مصنوعی، فاصله خود را با آژور مایکروسافت کاهش داده است. بااین‌حال، کاهش شتاب رشد درآمد تبلیغات جست‌وجو و افزایش هزینه‌های سرمایه‌گذاری، چالش‌هایی برای سودآوری این شرکت ایجاد کرده‌اند.
در سوی دیگر، مایکروسافت در حال تغییر راهبرد درآمدزایی از کوپایلت است و می‌کوشد سهم بیشتری از درآمد خود را از طریق استفاده گسترده‌تر مشتریان از قابلیت‌های هوش مصنوعی به دست آورد.
مهم‌ترین موضوعات برای تحلیل و جست‌وجو:
- 📈 رشد درآمد رایانش ابری گوگل و مقایسه آن با آژور مایکروسافت
- 🧠 نقش تراشه‌های اختصاصی در توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی
- 🔎 تأثیر جست‌وجوی هوشمند بر درآمد تبلیغات دیجیتال
- 💰 ارتباط هزینه‌های سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی با جریان نقد آزاد
- 🤖 تغییر الگوی درآمدزایی نرم‌افزارهای هوش مصنوعی
- 🏢 اهمیت شاخص‌های مالی و عملیاتی در ارزیابی کسب‌وکارهای هوشمند
جمع‌بندی: آینده رقابت شرکت‌های فناوری صرفاً به توسعه مدل‌های پیشرفته‌تر هوش مصنوعی وابسته نیست؛ توانایی تبدیل این فناوری‌ها به درآمد پایدار، کنترل هزینه‌ها و افزایش ارزش اقتصادی برای مشتریان نیز نقشی تعیین‌کننده دارد.
گزارش‌های مالی تازه گوگل و مایکروسافت از تشدید رقابت این دو شرکت در بازار رایانش ابری و خدمات هوش مصنوعی حکایت دارد. درحالی‌که درآمد رایانش ابری گوگل به درآمد آژور مایکروسافت نزدیک شده است، کاهش شتاب رشد تبلیغات جست‌وجو و هزینه‌های سنگین سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، چالش‌هایی برای گوگل ایجاد کرده‌اند. مایکروسافت نیز با تغییر الگوی درآمدزایی از نرم‌افزارهای هوش مصنوعی، به دنبال افزایش درآمد حاصل از میزان استفاده مشتریان است.
نزدیک‌شدن گوگل به مایکروسافت در بازار رایانش ابری
درآمد بخش رایانش ابری گوگل در سه‌ماهه مورد بررسی از ۳۰ میلیارد دلار فراتر رفت و به درآمد ۳۳ میلیارد دلاری آژور مایکروسافت نزدیک شد. این تحول نشان‌دهنده رشد قابل‌توجه کسب‌وکار ابری گوگل است؛ شرکتی که در سال‌های گذشته فاصله بیشتری با رقبای اصلی خود داشت.
یکی از عوامل مؤثر بر این رشد، فروش تراشه‌های اختصاصی هوش مصنوعی گوگل و سامانه‌های مرتبط با آنهاست. این محصولات به مشتریان امکان می‌دهند از توان پردازشی مورد نیاز برای اجرای محاسبات هوش مصنوعی در مراکز داده خود استفاده کنند.
در همین دوره، درآمد رایانش ابری گوگل بیش از دو برابر شد و درآمد عملیاتی آن به ۱۱٫۱۲ میلیارد دلار رسید. در مقابل، درآمد آژور مایکروسافت ۴۸ درصد رشد کرد و به ۳۳ میلیارد دلار رسید.
اگر گوگل بتواند نرخ رشد بالاتر خود را حفظ کند، احتمال دارد در آینده از نظر درآمد این بخش از مایکروسافت پیشی بگیرد. البته مقایسه دو کسب‌وکار باید با توجه به تفاوت ترکیب درآمدی آنها انجام شود؛ زیرا درآمد رایانش ابری گوگل، فروش برخی تجهیزات سخت‌افزاری را نیز در بر می‌گیرد.
هزینه‌های هوش مصنوعی و چالش درآمد تبلیغات
با وجود رشد چشمگیر کسب‌وکار ابری، همه نتایج مالی گوگل مطابق انتظارات بازار نبود. شرکت مادر گوگل، آلفابت، از افزایش ۲۵ درصدی درآمد خود به ۱۲۷٫۵۸ میلیارد دلار خبر داد؛ رقمی که اندکی کمتر از پیش‌بینی تحلیلگران بود.
درآمد تبلیغات جست‌وجوی گوگل با رشد ۱۲ درصدی به ۶۳٫۳۵ میلیارد دلار رسید. این میزان، ضعیف‌ترین نرخ رشد این بخش از سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۵ تاکنون بود.
این وضعیت در شرایطی رخ داد که به گفته مدیرعامل آلفابت، نرخ رشد سالانه جست‌وجوهای کاربران در گوگل به بالاترین سطح خود در پنج سال گذشته رسیده است.
یکی از توضیحات مطرح‌شده برای این اختلاف، درآمدزایی کمتر از جست‌وجوی مبتنی بر هوش مصنوعی است. گوگل در قابلیت جدید جست‌وجوی خود هنوز به اندازه شیوه سنتی جست‌وجو تبلیغات نمایش نمی‌دهد. بنابراین، افزایش استفاده از خدمات هوشمند لزوماً به افزایش متناسب درآمد تبلیغاتی منجر نشده است.
در همین حال، هزینه‌های سنگین سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی بر وضعیت مالی شرکت فشار وارد کرده است. آلفابت در دوره مورد بررسی با جریان نقد آزاد منفی بیش از ۹ میلیارد دلار روبه‌رو شد؛ درحالی‌که این شاخص در دوره مشابه سال قبل بیش از ۲۴ میلیارد دلار مثبت بود.
مایکروسافت به دنبال تغییر الگوی درآمدزایی از هوش مصنوعی
در سوی دیگر رقابت، مایکروسافت در حال تغییر رویکرد خود برای کسب درآمد از نرم‌افزار هوش مصنوعی کوپایلت است.
این شرکت پیش‌تر اعلام کرده بود که در پایان ژوئن ۲۰۲۶، تعداد کاربران پولی کوپایلت به ۳۰ میلیون نفر رسیده است؛ درحالی‌که این رقم در پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۱۵ میلیون نفر بود. بااین‌حال، در گزارش مالی جدید، تعداد کاربران پولی این محصول اعلام نشد.
این تصمیم پرسش‌هایی درباره روند رشد اشتراک‌های کوپایلت ایجاد کرده است. با وجود این، سایر شاخص‌های مالی مایکروسافت از تداوم رشد کسب‌وکار نرم‌افزارهای مجهز به هوش مصنوعی حکایت دارند.
درآمد بخش خدمات ابری تجاری مایکروسافت ۳۶۵ با رشد ۱۷ درصدی به ۲۷٫۷ میلیارد دلار رسید. درآمد کل شرکت نیز در سه‌ماهه منتهی به سپتامبر با رشد ۱۹ درصدی به ۹۲٫۳ میلیارد دلار افزایش یافت.
مایکروسافت در کنار فروش اشتراک، به توسعه قابلیت‌هایی توجه دارد که هزینه آنها بر اساس میزان استفاده مشتریان محاسبه می‌شود. این رویکرد به شرکت اجازه می‌دهد بخشی از رشد درآمد را از افزایش استفاده مشتریان از ابزارهای هوش مصنوعی به دست آورد.
به گفته مدیرعامل مایکروسافت، تعداد مشتریانی که برای استفاده از قابلیت‌های مبتنی بر میزان مصرف در کوپایلت پول پرداخت می‌کنند، در سه‌ماهه مورد بررسی ۷۵ درصد افزایش یافته است. مدیر مالی شرکت نیز از رشد متوسط درآمد به‌ازای هر کاربر، به‌دلیل افزایش استفاده از این ابزارها، خبر داده است.
رقابت بر سر قیمت‌گذاری و سودآوری
رقابت در بازار نرم‌افزارهای هوش مصنوعی تنها به توسعه قابلیت‌های جدید محدود نیست. شرکت‌ها باید درباره قیمت‌گذاری، شیوه دریافت هزینه و میزان بازده سرمایه‌گذاری‌های خود نیز تصمیم‌گیری کنند.
مایکروسافت در شرایطی به دنبال توسعه مدل درآمدزایی مبتنی بر مصرف است که رقابت قیمتی با شرکت‌هایی مانند اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک ادامه دارد. تخفیف‌های بیشتر برای اشتراک‌های نرم‌افزاری نیز می‌تواند بر درآمد و سودآوری شرکت‌ها اثر بگذارد.
این تحولات نشان می‌دهند که تعداد کاربران به‌تنهایی معیار کافی برای ارزیابی موفقیت تجاری ابزارهای هوش مصنوعی نیست. میزان استفاده، متوسط درآمد هر کاربر، هزینه زیرساخت و جریان نقد آزاد نیز برای سنجش عملکرد مالی اهمیت دارند.
سایر تحولات مهم صنعت فناوری
در کنار رقابت گوگل و مایکروسافت، چند تحول دیگر نیز در بازار فناوری گزارش شده است. اپل از رایانه مک‌بوک پرو مجهز به نمایشگر لمسی رونمایی کرد. اوراکل اعلام کرد که سال‌های مالی ۲۰۲۸ و ۲۰۲۹ دوره اوج هزینه‌های سرمایه‌ای آن خواهند بود و پیش‌بینی کرد جریان نقد آزادش در سال مالی ۲۰۲۹ از ۳۰ میلیارد دلار فراتر برود.
گوگل همچنین مدل جدید جمینای ۴ کربن را معرفی کرد؛ مدلی که دومین انتشار عمده این شرکت در حوزه هوش مصنوعی طی یک ماه اخیر به شمار می‌رود. در خبری دیگر، گزارش شد که شرکت مروِل در حال مذاکره پیشرفته برای خرید لومنتم، تولیدکننده تجهیزات نوری مراکز داده، است.
جمع‌بندی
رقابت گوگل و مایکروسافت نشان می‌دهد که بازار هوش مصنوعی وارد مرحله‌ای شده است که در آن، توسعه فناوری باید با توانایی ایجاد درآمد پایدار همراه باشد.
گوگل با اتکا به رشد رایانش ابری و فروش تراشه‌های اختصاصی، موقعیت خود را در بازار تقویت کرده است؛ اما کاهش شتاب رشد درآمد تبلیغات و هزینه‌های سرمایه‌گذاری، چالش‌هایی جدی به شمار می‌روند.
مایکروسافت نیز با تغییر الگوی درآمدزایی از کوپایلت، می‌کوشد از افزایش استفاده مشتریان برای رشد درآمد بهره ببرد. در نهایت، توانایی شرکت‌ها برای تبدیل استفاده گسترده از هوش مصنوعی به درآمد پایدار و مدیریت هزینه‌های زیرساختی، نقش مهمی در تعیین برندگان این رقابت خواهد داشت.
منبع اصلی: نشریه اطلاعات، ستون گزارش روز، منتشرشده در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶.
نویسنده: نیک وینگفیلد؛ بخش مربوط به راهبرد درآمدزایی مایکروسافت به قلم آرون هولمز.