🤖 هوش مصنوعی در بحران اعتماد؛ چرا نسل زد و کارکنان از این فناوری فاصله می‌گیرند؟
هوش مصنوعی با وجود سرمایه‌گذاری گسترده شرکت‌های فناوری و گسترش کاربردهای آن، با چالشی جدی در زمینه اعتماد عمومی و پذیرش اجتماعی مواجه شده است.
بر اساس نظرسنجی مؤسسه گالوپ، میزان هیجان نسل زد نسبت به هوش مصنوعی از ۳۶ درصد به ۲۲ درصد کاهش یافته و احساس خشم نسبت به آن از ۲۲ درصد به ۳۱ درصد افزایش پیدا کرده است.
این نگرانی‌ها فقط به جوانان محدود نمی‌شود. بخش قابل‌توجهی از جامعه آمریکا خواهان کنترل بیشتر بر نحوه استفاده از هوش مصنوعی و وضع مقررات برای مدیریت پیامدهای آن هستند.
در محیط‌های سازمانی نیز شکاف میان سرمایه‌گذاری فناورانه و پذیرش کارکنان مشهود است. نزدیک به ۹۰ درصد مدیران ارتباطات اعلام کرده‌اند که برای هدایت تحول مبتنی بر هوش مصنوعی آمادگی کافی ندارند.
این وضعیت یک مسئله مهم برای روابط‌عمومی ایجاد می‌کند: چگونه می‌توان فناوری‌ای را که با تردید، نگرانی و مخالفت عمومی روبه‌روست، به عاملی مورد اعتماد در زندگی و فعالیت سازمانی تبدیل کرد؟
پاسخ این پرسش صرفاً در معرفی قابلیت‌های هوش مصنوعی خلاصه نمی‌شود. شفافیت، پاسخ‌گویی، گفت‌وگوی دوسویه، مشارکت کارکنان و توجه به پیامدهای اجتماعی فناوری، از الزامات بازسازی اعتماد عمومی هستند.
شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران (شارا) – صنعتی که وعده داده بود همه‌چیز را تغییر دهد، ظاهراً نمی‌تواند نظر هیچ‌کس را تغییر دهد.
هوش مصنوعی با وجود سرمایه‌گذاری گسترده شرکت‌های فناوری و گسترش کاربردهای آن، با چالشی جدی در زمینه اعتماد عمومی و پذیرش اجتماعی مواجه شده است. کاهش اشتیاق نسل زد، نگرانی درباره آینده مشاغل و خلاقیت، مخالفت بخشی از افکار عمومی و ناتوانی مدیران در همراه کردن کارکنان نشان می‌دهد که توسعه فناوری به‌تنهایی برای پذیرش اجتماعی کافی نیست.
بر اساس نظرسنجی مؤسسه گالوپ که در آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد، سهم جوانانی که نسبت به هوش مصنوعی احساس هیجان دارند، از ۳۶ درصد در سال گذشته به ۲۲ درصد کاهش یافته است. در مقابل، میزان احساس خشم نسبت به این فناوری از ۲۲ درصد به ۳۱ درصد افزایش پیدا کرده و میزان امیدواری نیز ۹ واحد درصد کاهش یافته است.
این تغییر نگرش چندان غیرمنتظره نیست. نسل زد بیش از هر نسل دیگری به بازار مشاغل ابتدایی نزدیک است؛ بازاری که هوش مصنوعی در حال دگرگون کردن آن است.
میزان استفاده نسل زد از هوش مصنوعی نسبت به سال گذشته تغییری نکرده و بیش از نیمی از اعضای این نسل همچنان به‌صورت روزانه یا هفتگی از آن استفاده می‌کنند. بااین‌حال، نگرش آن‌ها به‌وضوح منفی‌تر شده است. بسیاری نگران‌اند که هوش مصنوعی خلاقیت را تضعیف کند و هنوز قانع نشده‌اند که این فناوری بتواند کیفیت یادگیری یا فرصت‌های شغلی و حرفه‌ای آن‌ها را بهبود ببخشد.
نگرانی از هوش مصنوعی به نسل جوان محدود نیست
تردید نسبت به هوش مصنوعی در میان گروه‌های سنی مختلف نیز عمیق است. نظرسنجی دانشگاه کوئینیپیاک در ماه مارس نشان داد بیش از نیمی از آمریکایی‌ها معتقدند هوش مصنوعی در مجموع آسیب بیشتری نسبت به منافعش به همراه خواهد داشت.
همچنین، یک نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو در سال ۲۰۲۵ نشان داد ۶۱ درصد آمریکایی‌ها خواهان کنترل بیشتر بر نحوه استفاده از هوش مصنوعی در زندگی خود هستند. ۸۰ درصد نیز از وضع مقررات برای این فناوری حمایت می‌کنند؛ حتی اگر چنین مقرراتی سرعت توسعه آن را کاهش دهد.
شکاف پذیرش هوش مصنوعی در داخل سازمان‌ها
همین تنش در داخل شرکت‌ها نیز وجود دارد. سازمان‌ها سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در هوش مصنوعی انجام می‌دهند، اما در متقاعد کردن کارکنان خود برای پذیرش و استفاده از آن با مشکل مواجه‌اند.
نزدیک به ۹ نفر از هر ۱۰ مدیر حوزه ارتباطات می‌گویند برای هدایت تحول مبتنی بر هوش مصنوعی آمادگی ندارند.
در همین حال، کارکنان با احساس اضطراب، خشم و وا‌ماندگی روبه‌رو هستند؛ زیرا مدیرانی که خودشان آمادگی و مهارت کافی ندارند، نمی‌توانند نگرانی‌های آن‌ها را برطرف کنند یا اطمینان لازم را به آنان بدهند.
این وضعیت نشان می‌دهد که موفقیت تحول فناورانه فقط به تأمین زیرساخت و ابزارهای جدید وابسته نیست. همراهی کارکنان، آموزش، اطلاع‌رسانی شفاف و مدیریت نگرانی‌های نیروی انسانی نیز اهمیت اساسی دارد.
واکنش مدیران فناوری به مخالفت عمومی
برخی از مدیران عامل شرکت‌های فناوری از اینکه مردم هوش مصنوعی آن‌ها را دوست ندارند، ناراحت و متعجب شده‌اند.
سم آلتمن اخیراً میزان پذیرش این فناوری را به‌طرز شگفت‌آوری پایین توصیف کرده است. جنسن هوانگ نیز برداشت عمومی از هوش مصنوعی را بسیار آزاردهنده دانسته است.
البته این نگرانی‌ها فقط از بیرون صنعت هوش مصنوعی مطرح نمی‌شوند. یکی از پژوهشگران حوزه ایمنی در شرکت آنتروپیک اخیراً از سمت خود کناره‌گیری کرد تا به سرودن شعر بپردازد. او دلیل این تصمیم را چنین بیان کرد که جهان در معرض خطر قرار دارد.
ساتیا نادلا، مدیرعامل مایکروسافت، نیز در نشست داووس موضوع را به‌روشنی بیان کرد: تا زمانی که مردم احساس نکنند هوش مصنوعی زندگی آن‌ها را بهبود می‌بخشد، این فناوری ممکن است مجوز اجتماعی لازم برای ادامه فعالیت را از دست بدهد.
اعتماد عمومی؛ مسئله‌ای فراتر از توسعه فناوری
هوش مصنوعی یکی از معدود فناوری‌های سال‌های اخیر است که با نوعی مخالفت فعالانه روبه‌رو شده است؛ تعبیری که یکی از مورخان حوزه مالی برای توصیف واکنش عمومی به آن به کار برده است.
نیلای پاتل، روزنامه‌نگار حوزه فناوری، نیز در همین زمینه می‌گوید محصولات مصرفی موفق، محصولاتی نیستند که هرچه جوانان بیشتر از آن‌ها استفاده می‌کنند، احساس خشم و ناامیدی بیشتری در آن‌ها ایجاد شود.
این نکته قابل تأمل است. در شرایط کنونی، کسانی که در حال توسعه هوش مصنوعی هستند، شاید کمتر از دیگران بتوانند نگرانی‌های عمومی را کاهش دهند یا شکاف اعتماد موجود را برطرف کنند.
آنچه این گزارش برجسته می‌کند، اهمیت ارتباطات و روابط عمومی در آینده صنعت هوش مصنوعی است. معرفی قابلیت‌های فنی و انتشار اخبار مربوط به پیشرفت‌های فناورانه، به‌تنهایی نمی‌تواند اعتماد عمومی را تضمین کند. سازمان‌ها باید به نگرانی‌های واقعی جامعه پاسخ دهند، درباره محدودیت‌ها و پیامدهای فناوری شفاف باشند و زمینه مشارکت و گفت‌وگوی دوسویه با کارکنان و سایر ذی‌نفعان را فراهم کنند.
منبع: تک‌برو (Tech Brew)
نویسنده: الکس کار
تاریخ انتشار: ۱۰ آوریل ۲۰۲۶
ترجمه و تنظیم: شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران (شارا)