سلامت: معمای میکروبیوم روده؛ چرا سلامت دستگاه گوارش کلید اصلی عملکرد مغز و پیشگیری از بیماری‌هاست؟
سلامت بدن ما به شدت به تریلیون‌ها میکروب ساکن در روده وابسته است. برخلاف تصور عمومی، میکروب‌ها صرفاً عوامل بیماری‌زا نیستند، بلکه داروسازان داخلی بدن ما محسوب می‌شوند که خلق‌وخو، سیستم ایمنی و عملکرد مغز را تنظیم می‌کنند.

3 دقیقه حداقل زمان مطالعه ۳۱ خرداد ۱۴۰۵
پرینت

این گزارش بر اساس یافته‌های پروفسور تیم اسپکتور، متخصص همه‌گیرشناسی در دانشگاه کینگز کالج لندن تنظیم شده است. میکروبیوم روده شامل تریلیون‌ها میکروب است که با داشتن ۲۰۰ برابر ژن بیشتر نسبت به سلول‌های انسانی، به عنوان یک عضو حیاتی بدن عمل می‌کنند.

این میکروب‌ها مواد شیمیایی ضروری برای سلامت روان، سیستم ایمنی و عملکرد مغز را تولید می‌کنند. فقدان تنوع میکروبی در روده، به ویژه به دلیل رژیم‌های غذایی غربی در ۵۰ سال گذشته، عامل اصلی بیماری‌های التهابی، افسردگی و زوال عقل شناخته می‌شود.

برای حفظ سلامت، ایجاد تنوع در رژیم غذایی با مصرف بیش از ۳۰ نوع گیاه مختلف در هفته و تغذیه اختصاصی میکروب‌ها (مانند استفاده از قهوه یا فیبرهای گیاهی) ضروری است. میکروب‌های متنوع با تجزیه کامل مواد غذایی، از تولید ضایعات و رشد باکتری‌های مضر جلوگیری می‌کنند.

شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی‌ ایران (شارا) || میکروبیوم روده را می‌توان به عنوان یک عضو مجازی در بدن در نظر گرفت که به تازگی به اهمیت آن پی برده‌ایم. این مجموعه شامل تریلیون‌ها میکروب شامل باکتری‌ها، قارچ‌ها و ویروس‌هاست که عمدتاً در بخش پایینی روده بزرگ مستقر هستند. این میکروب‌ها مانند یک داروخانه کوچک عمل کرده و مواد غذایی را به صدها نوع ماده شیمیایی تبدیل می‌کنند که تأثیری شگرف بر سلامت کل بدن دارند.

پروفسور تیم اسپکتور معتقد است که میکروب‌ها با داشتن ۲۰۰ برابر ژن بیشتر نسبت به سلول‌های بدن ما، انعطاف‌پذیری بالایی در تولید ترکیبات شیمیایی دارند. در واقع، بدن انسان بدون حضور این هم‌زیستان تکامل نمی‌یافت و مغز ما بدون آن‌ها رشد طبیعی خود را نخواهد داشت.

اکوسیستم روده: باغ‌وحشی در درون ما

بهترین راه برای درک این فرایند، تصور روده به عنوان یک باغ‌وحش طبیعی است که هزاران گونه میکروبی در آن زندگی می‌کنند. هر گونه، مسئولیت خاص خود را دارد و برای غذای متفاوتی تکامل یافته است. برای نمونه، برخی میکروب‌ها تنها از قهوه تغذیه می‌کنند و برای سال‌ها منتظر ورود آن به روده می‌مانند تا شروع به تکثیر کنند. با مصرف مواد غذایی متنوع، از انواع آجیل و دانه‌ها گرفته تا سبزیجات مختلف، ما به این میکروب‌ها اجازه می‌دهیم که به بهترین شکل عمل کنند.

یکی از نکات کلیدی برای بهبود سلامت دستگاه گوارش این است که تنوع میکروبی، نشانه اصلی تندرستی است. میکروب‌های متنوع با همکاری یکدیگر، پسماندهای غذایی را به حداقل می‌رسانند. تحقیقات نشان داده است که در صورت داشتن یک کلونی میکروبی قوی و متنوع، غذای مصرفی به طور کامل جذب شده و هیچ پسماندی باقی نمی‌ماند. اما در صورت کمبود تنوع میکروبی، پسماندها در روده باقی می‌مانند که این امر منجر به رشد «باکتری‌های بد» می‌شود.

چرا ما با یکدیگر متفاوت هستیم؟

از آنجا که انسان‌ها در زمان تولد استریل هستند، فرآیند کلونی‌سازی روده تا حد زیادی تصادفی است. به همین دلیل، حتی دوقلوهای همسان هم تنها حدود ۲۰ درصد از میکروب‌های روده مشترک دارند. این موضوع نشان می‌دهد که استراتژی‌های تغذیه‌ای برای هر فرد می‌تواند منحصر به فرد باشد.

پروفسور اسپکتور هشدار می‌دهد که رژیم‌های غذایی غربی در ۵۰ سال گذشته، به سیستم میکروبی ما آسیب جدی وارد کرده‌اند. برای بازگشت به سلامت، باید به دنبال رژیم غذایی سالم و متنوع باشیم که در آن اولویت با مصرف غذاهای کامل و گیاهی است تا این جامعه میکروبی پایدار و مفید در بدن ما حفظ شود.