🔍 جنسن هوانگ و پایان عصر مدیران‌عامل بی‌مهار
حکمرانی شرکتی، پاسخ‌گویی مدیران و آینده نظارت بر شرکت‌های هوش مصنوعی
پرونده جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، در روایت دایان بردی، نمونه‌ای هشداردهنده از خطر تمرکز قدرت در رأس سازمان، ضعف نظارت هیئت‌مدیره و فقدان برنامه جانشین‌پروری است.
این مقاله به سه مسئله اساسی می‌پردازد:
- چگونه کیش شخصیت می‌تواند نظارت بر مدیرعامل را تضعیف کند؟
- چرا هیئت‌مدیره باید مستقل از مدیرعامل عمل کند؟
- آیا شرکت‌های هوش مصنوعی به نظارتی مشابه صنایع دفاعی نیاز دارند؟
نتیجه راهبردی: هیچ مدیرعاملی، حتی موفق‌ترین رهبران صنعت فناوری، نباید فراتر از نظارت، پاسخ‌گویی و سازوکارهای حکمرانی سازمانی قرار گیرد.
موضوعات مرتبط: حکمرانی شرکتی، رهبری سازمانی، مدیریت بحران، امنیت ملی، اخلاق مدیریتی و تنظیم‌گری هوش مصنوعی.
من اینجا هستم تا در اجلاس گروه بیست کسب‌وکار آمریکا (B20 USA Summit) که با میزبانی اتاق بازرگانی ایالات متحده برگزار می‌شود، شرکت کنم. این اتاق همچنین برای برگزاری مجمع نوآوری فورچون ۵۰۰ در دیترویت، در هفته آینده، با ما همکاری می‌کند. فردا دیدگاه‌ها و نکات مهمی را که از گفت‌وگو با رهبران حاضر در این اجلاس به دست می‌آورم، با شما در میان خواهم گذاشت.
اما امروز می‌خواهم به پیامدهای رابطه جنسی جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، با زنی بپردازم که ادعا شده جاسوس چینی است. گمان می‌کنم در آینده از این مقطع به‌عنوان نقطه پایانی بر دوره‌ای یاد کنیم که در آن، ضعف قضاوت و منفعت‌طلبی شخصی در بالاترین سطوح مدیریتی به شکلی حیرت‌آور گسترش یافته بود.
این ماجرای هشداردهنده از مدیرعاملی آغاز می‌شود که زمانی در رستوران دنیز ظرف‌شویی می‌کرد و بعدها یکی از تأثیرگذارترین و ارزشمندترین فناوری‌های تاریخ را خلق کرد؛ اما اکنون میراث خود را با یک خطای فاحش در قضاوت مخدوش کرده است. خطایی که شرکت، حرفه مدیریتی او و احتمالاً امنیت هر دو کشوری را که به آن‌ها تعلق دارد، در معرض خطر قرار داده است. هوانگ شهروند دوگانه تایوان و ایالات متحده است.
این ماجرا همچنین اعضای هیئت‌مدیره‌ای را در بر می‌گیرد که هنگام اعلام آغاز بررسی مستقل، از «اعتماد خود به جنسن» سخن گفتند. افزون بر این، رهبران سیاسی نیز در این پرونده حضور دارند که بنا بر گزارش‌ها، دست‌کم شش ماه از این تعارض منافع بالقوه فاجعه‌بار اطلاع داشته‌اند.
در هر دوره دیگری و تقریباً در هر شرکت دیگری، هوانگ احتمالاً به دلیل لغزشی با چنین ابعادی از سمت خود برکنار می‌شد یا دست‌کم به مرخصی اجباری می‌رفت.
بدون تردید، سرمایه‌گذاران خشمگین هستند؛ زیرا ارزش سهام شرکت در روز گذشته ۴٫۳ درصد کاهش یافت و طی ماه گذشته بیش از یک‌پنجم ارزش خود را از دست داده است.
هیئت‌مدیره تلاش می‌کند ابعاد فریبکاری احتمالی را مشخص کند. همچنین ممکن است مدیران شرکت‌های فناوری از این پس با نظارت سخت‌گیرانه‌ای از سوی واشنگتن مواجه شوند؛ نظارتی مشابه آنچه شرکت‌های پیمانکار حوزه دفاعی سال‌هاست با آن روبه‌رو هستند.
درس‌های این ماجرا چیست؟
مراقب شکل‌گیری کیش شخصیت باشید
جنسن هوانگ ویژگی‌های تحسین‌برانگیز بسیاری دارد؛ از گذشته ساده و فروتنانه‌اش گرفته تا سخنرانی‌های پرانرژی، کت چرمی خاص و نوعی ظاهر مبتنی بر عقل سلیم در دنیایی که همتایان او گاهی کمی عجیب به نظر می‌رسند.
اما تمرکز بیش از اندازه بر شخصیت یک مدیرعامل می‌تواند توجه ما را از اقدامات و عملکرد واقعی او منحرف کند.
نمونه روشن این موضوع، الیزابت هولمز است.
به‌اصطلاح، شیوه مدیریتی بنیان‌گذارمحور هوانگ نیز چنین ساختاری ایجاد کرده است؛ او ۶۰ مدیر مستقیم زیرمجموعه دارد و جلسات انفرادی منظم با آن‌ها برگزار نمی‌کند. چنین ساختاری باعث می‌شود جایگزین کردن او دشوار باشد.
وقتی همه افراد مستقیماً به مدیرعامل گزارش می‌دهند، چگونه می‌توان گروهی از مدیران شایسته را برای پذیرش مسئولیت‌های بالاتر تربیت کرد؟
شرکت انویدیا حول محور یک نفر ساخته شده است.
مراقب هیئت‌مدیره‌های شیفته مدیرعامل باشید
به نظر می‌رسد هیئت‌مدیره انویدیا در انجام وظیفه اصلی خود ناکام مانده است؛ یعنی کنترل و نظارت بر یک مدیرعامل قدرتمند و در عین حال، آماده نگه داشتن برنامه‌ای برای جانشینی او.
دیروز با جفری ساننفلد از دانشگاه ییل گفت‌وگو می‌کردم. او این وضعیت را چنین توصیف کرد: «هیئت‌مدیره‌ای گرفتار بت‌سازی و ستایش افراطی».
به نظر می‌رسد این هیئت‌مدیره در صورتی که هوانگ برای ادامه مدیریت نامناسب تشخیص داده شود، هیچ برنامه جایگزینی ندارد.
این شیوه‌ای نیست که چنین فرایندی باید بر اساس آن پیش برود.
در حالت مطلوب، با مدیرانی مانند جیمز برک، مدیرعامل پیشین جانسون‌اندجانسون، مواجه می‌شویم که در مقام عضو مستقل هیئت‌مدیره شرکت آی‌بی‌ام، در سال ۱۹۹۳ نقشی کلیدی در جایگزینی جان اکرز، مدیرعامل ناموفق شرکت، با لو گرستنر ایفا کرد.
اما در حالت نامطلوب، با فاجعه‌ای مانند آنچه در شرکت اچ‌پی رخ داد، روبه‌رو می‌شویم.
این شرکت در سال ۲۰۱۰ مارک هرد، مدیرعامل خود را به دلیل رابطه شخصی نزدیک با یکی از پیمانکاران و ارائه گزارش‌های هزینه‌ای خلاف واقع مرتبط با آن رابطه، برکنار کرد؛ اما سپس به سراغ فردی خارج از شرکت به نام لئو آپوتکر رفت که کمتر از یک سال در این سمت دوام آورد.
مراقب رهبران هوش مصنوعی باشید که بدون نظارت فعالیت می‌کنند
هوانگ در مرکز اکوسیستمی قرار دارد که رقابت‌پذیری ملی، امنیت و حتی احتمالاً آینده بشریت را شکل می‌دهد.
این رسوایی می‌تواند استدلال موافقان این دیدگاه را تقویت کند که شرکت‌های هوش مصنوعی باید تحت مقرراتی مشابه پیمانکاران صنایع دفاعی، مانند لاکهید مارتین، آر‌تی‌ایکس و جنرال داینامیکس، قرار بگیرند؛ مقرراتی که شامل نظام استاندارد صدور مجوزهای امنیتی و پروتکل‌های حفاظتی مشخص باشد.
آیا هوانگ هرگز از خود پرسیده بود که چگونه یک خبرنگار سابق تلویزیونی در پکن، ناگهان به مدیرعامل یک شرکت کوچک و ناشناخته فعال در حوزه خدمات ابری تبدیل شده است؛ شرکتی که به‌طور ناگهانی توانایی خرید میلیون‌ها دلار تراشه پیشرفته انویدیا را نیز پیدا کرده بود؟
تصور کنید وقتی متوجه شوید دولت ایالات متحده از وجود معشوقه شما اطلاع دارد و به جاسوسی او برای وزارت امنیت دولتی چین مظنون است، چه وحشتی به شما دست می‌دهد.
آیا هیچ‌یک از رهبران دولتی احساس فوریت کرده بودند که برای اقدام در این زمینه کاری انجام دهند؟
هنوز نمی‌دانیم سرانجام این ماجرا برای هوانگ چه خواهد بود.
اما ممکن است دوران مدیران‌عامل بی‌مهار با او به پایان برسد.
دایان بردی
مدیر تحریریه اجرایی
سه‌شنبه، ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶