چگونه تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی باعث بیثبات شدن یخچالهای طبیعی، پرمافراست و دامنههای کوهستانی میشوند؟ فروپاشی کوهستانها چه ارتباطی با ذوب یخچالها دارد و این روند چه خطرات جدیدی برای جوامع ساکن مناطق کوهستانی، بهویژه هیمالیا و نپال، ایجاد میکند؟
شبکه اطلاعرسانی روابطعمومی ایران (شارا) – صبح ۲۶ اوت، دامنهای کوهستانی و پوشیده از یخچال در شمال نپال بهطور کامل فرو ریخت. تنها چند دقیقه بعد، دیواری عظیم و خروشان از گل، سنگ و آب، روستاهای واقع در دره رودخانه بوتکوشی، در مرز میان نپال و تبت، را دربر گرفت.
بسیاری از ساکنان فرصت چندانی برای فرار نداشتند. دستکم ۹۰۰ نفر جان خود را از دست دادهاند و بیش از ۴۵۰۰ نفر همچنان مفقود هستند. انتظار میرود شمار قربانیان در روزهای آینده افزایش یابد.
این توده چندطبقه که ناگهان از دل کوهستان سرازیر شد، ساختمانها را درهم کوبید و پلها را شکست؛ اما آنچه رخ داد با سیلابها یا بهمنهایی که مردم این منطقه با آنها آشنا هستند، تفاوت داشت. برخی شاهدان آن را بیشتر به انفجار یک بمب تشبیه کردند.
این حادثه نشانهای از ظهور خطری تازه و گیجکننده در مناطق کوهستانی سردسیر است: بیثبات شدن سریع یخچالهای طبیعی و لایههای منجمد دائمی زمین، یا پرمافراست (permafrost).
فرایندهایی که به چنین فروپاشیهای زنجیرهای منجر میشوند، پیچیدهاند؛ اما در پس این تحولات، عاملی تعیینکننده وجود دارد: تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت انسان.
سوزاندن سوختهای فسیلی، زمین را گرمتر و ساختارهای یخی و منجمدی را که قرنها به کوهستانهای مرتفع جهان ثبات بخشیدهاند، ضعیفتر میکند.
به بیان سادهتر، فعالیتهای انسانی اکنون نهتنها آبوهوای زمین، بلکه خودِ کوهستانها را نیز تغییر میدهد.
آنچه در نپال رخ داد، هشداری جدی درباره جهانی است که در آن یخچالها، یخهای دائمی و دامنههای کوهستانی دیگر به اندازه گذشته پایدار و قابل پیشبینی نیستند.
در چنین شرایطی، مناطقی که قرنها با خطرات طبیعی مشخصی مانند بهمن و سیلاب کنار آمدهاند، با نوع تازهای از تهدید روبهرو خواهند شد؛ تهدیدی که میتواند بسیار ناگهانی، گسترده و ویرانگر باشد.
نویسنده: جاناتان مینگل
تاریخ انتشار: ۲۹ اوت ۲۰۲۶
منبع: نیویورکتایمز