اد زیترون کیست و چرا معتقد است صنعت هوش مصنوعی با خطر حباب اقتصادی، سرمایهگذاریهای تریلیوندلاری، هزینههای سنگین زیرساختی و بحران سودآوری مواجه است؟
شبکه اطلاعرسانی روابطعمومی ایران (شارا) – اد زیترون، فعال سابق روابطعمومی فناوری، به یکی از صریحترین منتقدان اقتصاد صنعت هوش مصنوعی تبدیل شده است. او برخلاف منتقدانی که عمدتاً درباره خطر رباتهای قاتل یا سناریوهای آخرالزمانی هشدار میدهند، تمرکز خود را بر مسئلهای اقتصادی گذاشته است: آیا سرمایهگذاریهای عظیم صنعت هوش مصنوعی واقعاً میتواند بازده متناسبی ایجاد کند؟
زیترون در سالهای اخیر با تمرکز بر اقتصاد هوش مصنوعی مورد توجه رسانههای مالی قرار گرفته و پادکست Better Offline او ماهانه بین ۷۵۰ هزار تا یک میلیون دانلود دارد.
به باور او، مدل اقتصادی فعلی صنعت هوش مصنوعی با چالشهای جدی مواجه است. کاربران با پرداخت اشتراک ثابت ممکن است هزینه محاسباتی بسیار بیشتری برای شرکتهای ارائهدهنده ایجاد کنند. برای نمونه، برخی کاربران کلود ممکن است تنها ۲۰۰ دلار در ماه پرداخت کنند، اما هزاران دلار منابع محاسباتی مصرف کنند.
زیترون برآورد میکند که تاکنون بیش از یک تریلیون دلار برای توسعه زیرساخت هوش مصنوعی هزینه شده و شرکتهای بزرگ رایانش ابری ممکن است سال آینده نیز یک تریلیون دلار دیگر سرمایهگذاری کنند. او این حجم از سرمایهگذاری را غیرعادی میداند؛ بهویژه آنکه برخی شرکتها برای تأمین مالی توسعه خود به بدهیهای قابلتوجه متکی شدهاند.
او برای نشان دادن دشواری سودآوری به نمونههایی از شرکتهای فعال در این حوزه اشاره میکند. به گفته زیترون، اوپنایآی در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۰.۹ میلیارد دلار زیان داشته است. او همچنین به نمونههایی اشاره میکند که شرکتها پس از تعیین بودجه مصرف توکن، بخش عمده یا تمام بودجه سالانه خود را در مدت کوتاهی مصرف کردهاند.
زیترون برای مقایسه به تاریخچه آمازون وبسرویسز اشاره میکند. این شرکت از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۵، یعنی تا زمان رسیدن به سودآوری، در مجموع ۲۹.۷ میلیارد دلار هزینه سرمایهای داشت؛ رقمی که به باور او در مقایسه با سرمایهگذاریهای امروز صنعت هوش مصنوعی بسیار متفاوت است.
در همین حال، آنتروپیک در ماه فوریه ۳۰ میلیارد دلار و در ماه مه ۶۵ میلیارد دلار سرمایه جذب کرد و آمازون نیز امسال ۵۰ میلیارد دلار به اوپنایآی اختصاص داده است.
یکی دیگر از نگرانیهای زیترون، پدیدهای است که آن را «تأمین مالی چرخشی» مینامد؛ یعنی شرکتها به یکدیگر سرمایه اختصاص میدهند و سپس همان سرمایه از طریق خرید خدمات و تجهیزات دوباره در زنجیره تأمین گردش میکند.
او برای نمونه به کورویو اشاره میکند؛ شرکتی که به گفته او، انویدیا در آن هم از سرمایهگذاران اولیه، هم از مشتریان بزرگ و هم از حامیان عرضه اولیه سهام بوده است.
زیترون در مجموع این شرایط را نشانهای از شکلگیری «حباب هوش مصنوعی» میداند. از نگاه او، شرکتهای بزرگ فناوری پس از سالها نداشتن یک محصول واقعاً انقلابی، با ظهور چتجیپیتی در نوامبر ۲۰۲۲ وارد رقابتی گسترده برای خرید پردازندههای گرافیکی، توسعه زیرساخت و افزایش ارزش سهام شدند.
به گفته زیترون، شرکتهای فناوری طی چهار سال گذشته ۷۴۶ میلیارد دلار به داراییهای ثابت خود، شامل املاک، کارخانهها و تجهیزات (PP&E)، افزودهاند.
او معتقد است این تغییر، ساختار شرکتهای فناوری را نیز دگرگون کرده است. کسبوکارهایی که زمانی نسبتاً سبک و مبتنی بر سرمایه نقدی بودند، اکنون به شرکتهایی بسیار سنگین و سرمایهبر تبدیل شدهاند که برای رشد خود به زیرساختهای فیزیکی گسترده نیاز دارند.
هشدار زیترون این است که اگر این روند ادامه پیدا کند و سرمایهگذاریهای عظیم صنعت هوش مصنوعی نتواند بازده مورد انتظار را ایجاد کند، پیامدهای آن ممکن است تنها متوجه شرکتهای فناوری نباشد و سرمایهگذاران خرد و اقتصاد گستردهتر را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
عنوان: او روابطعمومی فناوری بود؛ حالا برای امرار معاش، هوش مصنوعی را به باد انتقاد میگیرد
نویسنده: جک هولمز (Jack Holmes)
تاریخ انتشار: ۱ سپتامبر ۲۰۲۶
منبع: ونیـتی فِر (Vanity Fair)
منبع فارسی: شبکه اطلاعرسانی روابطعمومی ایران (شارا)