نویسنده: ویامال
تاریخ انتشار: ۲۸ ژانویه ۲۰۲۶
منبع انگلیسی: bizcommunity
منبع فارسی: شارا – شبکه اطلاعرسانی روابطعمومی ایران
انسانها همیشه انسان باقی میمانند؛
نامنظم، پیشبینیناپذیر، سرسخت و گاهی کاملاً خلاف جریان.
همین ویژگی انسانی در تازهترین گزارش «تجارت آینده» که توسط شرکت ویامال منتشر شده بهوضوح دیده میشود.
نهمین نسخه این گزارش به بررسی رفتار خریداران در سال ۲۰۲۶ و سالهای پس از آن میپردازد. مهمترین نتیجه آن چیست؟
فناوری با سرعتی بسیار بالا در حال پیشرفت است، اما انسانها در برابر آن واکنش نشان میدهند و حتی در برخی موارد در برابر آن مقاومت میکنند.
این گزارش نشان میدهد که روندهای تجارت آینده در دو مسیر متفاوت شکل میگیرند.
از یک سو، هوش مصنوعی و خودکارسازی با سرعت بالا در حال تغییر ساختار تجارت هستند و هوش مصنوعی بهتدریج از یک دستیار ساده به یک عامل تصمیمگیر تبدیل میشود.
از سوی دیگر، برای هر روند فناوری که در اتاقهای هیئتمدیره طراحی میشود، یک روند مخالف نیز وجود دارد که ریشه در رفتار غیرقابل پیشبینی انسانها دارد.
در ادامه، سه روند مهم و روندهای مخالف آنها بررسی میشود.
غلبه اراده انسانی بر پیشبینیهای هوش مصنوعی
حتی در دورانی که قوانین مربوط به داده و حریم خصوصی سختگیرانهتر شدهاند، پردازش داده مبتنی بر هوش مصنوعی امکان شخصیسازی بیسابقهای را فراهم کرده است.
برندها امروز میتوانند مشتریان را بهگونهای هدفگیری کنند که آنها احساس دیده شدن داشته باشند؛ و گاهی حتی احساس کنند تحت تعقیب هستند.
در واکنش به این وضعیت، بسیاری از مصرفکنندگان در برابر پیشنهادهای بیش از حد شخصیسازیشده مقاومت میکنند.
آنها به دنبال غافلگیری، اتفاقات پیشبینینشده و تجربههای خودجوش هستند.
در نتیجه، نوعی رفتار خرید جدید در حال شکلگیری است: خریدهای غیرقابل پیشبینی.
در گزارش تجارت آینده ۲۰۲۶ آمده است:
وقتی هوش مصنوعی ما را بیش از حد خوب میشناسد، یک واکنش طبیعی انسانی فعال میشود.
روانشناسی این پدیده را «واکنش بازدارنده» مینامد؛ تمایلی درونی برای بازگرداندن آزادی زمانی که احساس میکنیم تحت هدایت قرار گرفتهایم.
وقتی این ویژگی با میل طبیعی انسان به تجربه چیزهای جدید ترکیب میشود، نتیجه آن رفتاری است که میتوان آن را «بازپسگیری اختیار» نامید.
در این حالت، افراد عمداً خریدهایی انجام میدهند که قابل پیشبینی نیست تا احساس استقلال و هویت شخصی خود را حفظ کنند.
فرصت برای برندها
برندها میتوانند تجربههایی طراحی کنند که حس اختیار را به مشتریان بازگرداند.
برای مثال:
- جعبههای شگفتی
- فروشهای غافلگیرکننده حضوری
- حالت کشف تصادفی در فروشگاههای آنلاین
نکته مهم این است که این تجربهها باید صادقانه و شفاف باشند و هیچگونه فریب یا دستکاری در آنها وجود نداشته باشد.
ضد تجارت؛ زمانی که مصرفکنندگان میخواهند کمتر بخرند
امروزه خرید کردن از همیشه آسانتر شده است.
فاصله میان کشف یک محصول و دریافت آن بهشدت کاهش یافته و گزینههای خرید بسیار متنوع شدهاند.
اما همزمان یک روند متفاوت نیز در حال ظهور است.
مصرفکنندگان به دنبال راههایی برای خلاص شدن از وسایل اضافی هستند.
در جهانی که از محصولات مختلف اشباع شده است، داشتن بیش از حد کالا خود به یک منبع استرس تبدیل شده است.
فضای محدود خانهها و انباشت اشیا باعث میشود بسیاری از افراد تمایل کمتری به خرید بیشتر داشته باشند.
در نتیجه، مصرفکنندگان به دنبال راههایی هوشمندانه و اخلاقی برای واگذاری یا بازیافت وسایل قدیمی خود هستند.
این روند که میتوان آن را «ضد تجارت» نامید، نشان میدهد که کمک به مشتریان برای «کمتر خریدن» نیز میتواند اعتماد ایجاد کند.
فرصت برای برندها
شرکتهایی که به مشتریان کمک میکنند کالاهای قدیمی خود را بازگردانند یا بازیافت کنند، میتوانند رابطهای پایدارتر با مشتریان ایجاد کنند.
برخی از راهکارهای پیشنهادی عبارتاند از:
- برنامههای بازخرید کالا
- طرحهای تعویض کالا
- خدمات تعمیر محصولات
- همکاری با کسبوکارهای محلی برای تعمیر یا بازیافت
این اقدامات علاوه بر ایجاد اعتماد، فرصتهای درآمدی جدید نیز ایجاد میکنند.
بازگشت آرشیوهای فیزیکی در عصر دیجیتال
آخرین باری که عکسهای خود را چاپ کردید و در یک آلبوم نگه داشتید چه زمانی بود؟
امروزه ذخیرهسازی ابری باعث شده نگهداری خاطرات و اسناد بسیار ارزانتر، راحتتر و در بسیاری از موارد امنتر شود.
اما یک نگرانی مهم نیز وجود دارد.
اگر روزی فناوری خاصی منسوخ شود یا قوانین حریم خصوصی دسترسی به دادهها را محدود کند، ممکن است افراد دسترسی به بخش بزرگی از زندگی دیجیتال خود را از دست بدهند.
به همین دلیل، آینده آرشیو کردن خاطرات ممکن است دوباره به سمت دنیای فیزیکی حرکت کند.
در گزارش تجارت آینده ۲۰۲۶ از مفهومی به نام «آرشیو فیزیکی میراث دیجیتال» یاد شده است.
در این رویکرد، برندها میتوانند ردپای دیجیتال افراد را به اشیای فیزیکی ماندگار تبدیل کنند.
این اشیا میتوانند آثار هنری یا محصولات طراحیشدهای باشند که خاطرات، روابط و داستانهای زندگی افراد را به شکل ملموس حفظ میکنند.
فرصت برای برندها
این روند تنها درباره ذخیرهسازی اطلاعات نیست.
بلکه درباره خلق اشیایی است که بتوانند مانند میراث خانوادگی از نسلی به نسل دیگر منتقل شوند.
برندها میتوانند با همکاری هنرمندان و صنعتگران، محصولاتی طراحی کنند که هم از نظر زیباییشناسی و هم از نظر دوام، ارزش نگهداری طولانیمدت داشته باشند.
چگونه برندها برای آینده تجارت آماده شوند
آماده بودن برای آینده تجارت به معنای تمرکز همزمان بر دو حوزه است.
از یک سو، برندها باید سیستمهای خود را برای تعامل با عاملهای هوشمند و سامانههای خودکار آماده کنند.
برای این منظور لازم است:
- دادههای محصولات بهصورت ساختارمند ارائه شوند
- منابع اطلاعاتی قابل اعتماد باشند
- روشهای تأیید ادعاهای برند شفاف باشد
همچنین سیستمهای لجستیک باید بهگونهای بهبود یابند که زمان تحویل کالا قابل پیشبینی باشد، امکان دریافت محلی فراهم شود و فرآیند بازگشت کالا ساده باشد.
در کنار این اقدامات، آزمایش مدلهای خرید مبتنی بر عاملهای هوشمند نیز اهمیت دارد؛ مانند سفارش خودکار کالا یا مذاکره خودکار درباره شرایط خرید، البته با رضایت کامل مشتری و امکان دخالت انسانی.
در عین حال، شرکتها باید سیاستهای اخلاقی و چارچوبهای مدیریتی روشنی برای استفاده از هوش مصنوعی داشته باشند.
اما در نهایت مهمترین اصل این است که برندها همچنان «انسان» را در مرکز تصمیمگیری قرار دهند.
طراحی فروشگاههایی که حس اجتماع ایجاد کنند، ارائه برنامههای تعمیر و استفاده مجدد از محصولات و ایجاد حس اختیار برای مشتریان، از مهمترین راهبردهای موفقیت در آینده تجارت خواهد بود.
نکات کلیدی
- گزارش تجارت آینده ۲۰۲۶ رفتار مصرفکنندگان در سالهای آینده را بررسی میکند.
- فناوریهای هوشمند با سرعت در حال تغییر ساختار تجارت هستند.
- در مقابل، رفتارهای انسانی گاهی در برابر شخصیسازی شدید مقاومت میکنند.
- خریدهای غیرقابل پیشبینی به عنوان واکنشی به پیشبینیهای دقیق فناوری افزایش یافته است.
- مصرفکنندگان به دنبال راههایی برای کاهش انباشت کالا و واگذاری محصولات قدیمی هستند.
- تبدیل خاطرات دیجیتال به آثار فیزیکی ماندگار به یک روند جدید تبدیل شده است.
- آینده تجارت در تعادل میان فناوری پیشرفته و نیازهای انسانی شکل میگیرد.