در چشمانداز حکمرانی نوین، تبدیلشدن دولت به یک موجودیت دیجیتال، فرایندی اجتنابناپذیر است اما کیفیت این گذار تعیینکننده سرنوشت دموکراسی است. وزیر ارتباطات با تأکید بر تمایز میان «دیجیتال-نخست» و «دیجیتال-تنها»، هشداری راهبردی به سیاستگذاران میدهد: دولت دیجیتال واقعی نباید تنها برای قشر برخوردار و متصل به اینترنت طراحی شود، چرا که چنین رویکردی نه تنها خدمترسانی نیست، بلکه ایجاد یک سیستم ممتاز برای کسانی است که از پیش در ساختار قدرت بودهاند.
موفقیتِ گذار دیجیتال نه با داشبوردهای عملکردی، بلکه با میزان نفوذ آن به لایههای طردشده جامعه، یعنی کسانی که به ابزارها یا دادههای گرانقیمت دسترسی ندارند، سنجیده میشود.
در این میان، هوش مصنوعی نقشی دوگانه ایفا میکند. از یکسو، میتواند به خودکارسازی ناکارآمدیهای کهن دولت منجر شود که تهدیدی برای مشارکت واقعی است؛ و از سوی دیگر، میتواند به عنوان ابزاری برای بازآفرینی مشارکت شهروندی عمل کند.
اعتمادسازی در عصر اطلاعات، با پدیدههایی مانند رسانههای مصنوعی و اطلاعات نادرست به چالش کشیده شده است. از همین رو، مسئولیت پلتفرمهای فناوری دیگر تنها محدود به جنبههای تجاری نیست؛ آنها باید در قبال ارزشهای اجتماعی و دموکراتیک پاسخگو باشند.
ارتباطات دولتی نیز باید از حالت اطلاعرسانی یکطرفه به یک زیرساخت تعاملی تغییر ماهیت دهد تا بتواند اعتمادِ ازدسترفته را ترمیم کند. آینده دموکراسی در گرو این است که فناوری به ابزاری برای شمول و گنجاندن شهروندان در چرخه تصمیمگیری تبدیل شود، نه وسیلهای برای تسریعِ جا ماندنِ گروههای آسیبپذیر از قطار پیشرفت.
نویسنده: گزارش نشست رسانههای اجتماعی دولت (Social Media Summit for Government)
تاریخ انتشار: ۲۲ تیر ۱۴۰۵ (July 13, 2026)
منبع انگلیسی: bizcommunity
منبع فارسی: شارا ـ شبکه اطلاعرسانی روابطعمومی ایران
سالی مالاتسی، وزیر ارتباطات و فناوریهای دیجیتال، در نشست اخیر رسانههای اجتماعی دولت در ژوهانسبورگ، ضمن اشاره به چالشهای طرد دیجیتال و فرسایش اعتماد عمومی، هشدار داد که راهبرد «دیجیتال-نخست» نباید به «دیجیتال-تنها» تبدیل شود.
این چهارمین نشست از این دست بود که توسط شرکت مشاوره راهبردی ارتباطات دیکود و با همکاری مدرسه کسبوکار ژوهانسبورگ در روزهای ۸ و ۹ ژوئیه برگزار شد. هدف از این نشست، گرد هم آوردن رهبران بخش عمومی، ارتباطگران، سیاستگذاران، دانشگاهیان و روزنامهنگاران تحت عنوان «بازآفرینی مشارکت شهروندی از طریق هوش مصنوعی و هوش انسانی» بود.
دو چالش اصلی که در این نشست مورد بررسی قرار گرفت، همگرایی شکاف دیجیتال با شکاف دموکراتیک و تعمیق کسری اعتماد بود. با حرکت خدمات دولتی به فضای آنلاین، شهروندانی که به دادههای ارزانقیمت یا دستگاههای مناسب دسترسی ندارند، از اطلاعات و خدماتی که برای شهروندی دموکراتیک ضروری است، محروم میشوند. از سوی دیگر، رسانههای مصنوعی، اطلاعات نادرست و محتوای دستکاریشده، سریعتر از اطلاعات رسمی و معتبر حرکت میکنند و اغلب زودتر به جوامع طردشده میرسند.
وزیر در سخنرانی اصلی خود گفت: «وعدهای که فقط به افراد متصل داده میشود، وعده به ملت نیست. اگر دولت دیجیتال فقط برای کسانی کار میکند که گوشیهای هوشمند خوب، اینترنت ارزان و سواد بالایی دارند، ما دولت دیجیتال نساختهایم؛ بلکه یک لایه خدمات ممتاز برای کسانی که از پیش در سیستم گنجانده شدهاند، ایجاد کردهایم.» وی تأکید کرد که دولت نمیتواند به شهروندی که به او متصل نشده، گوش دهد و نمیتواند به شهروندی که صدایش را نمیشنود، خدمت کند.
در بحث هوش مصنوعی، او هشدار داد که ترکیب هوش انسانی و هوش مصنوعی نباید صرفاً به معنای خودکارسازی عادات قدیمی دولت باشد. ما نمیتوانیم ناکارآمدی را دیجیتالی کنیم. او از پلتفرمهای فناوری خواست که مسئولیتپذیر باشند و از خودتنظیمگری قدرتمندی که با ارزشهای قانون اساسی، زبانها و واقعیتهای اجتماعی سازگار است، پیروی کنند. وزیر تأکید کرد: «مشارکت به این معنا نیست که دولت بارِ منافع عمومی را به دوش بکشد، در حالی که پلتفرمها فقط سود تجاری را برمیدارند.»
لوراتو شنکن، بنیانگذار دیکود، نیز تأکید کرد که ارتباطات دولتی دکوراسیون نیست، بلکه زیرساخت است. معیارسنجش یک دولت دیجیتال، داشبوردهای مدیریتی آن نیست، بلکه این است که آیا به شهروند طردشده و شنیده نشده میرسد یا خیر. این نشست با توافق بر سر ایجاد یک برنامه آموزشی کوتاه در زمینه ارتباطات بخش عمومی و راهاندازی جوایز ویژه در سال ۲۰۲۷ پایان یافت. پیام نهایی نشست این بود که اگر هوش مصنوعی عامدانه برای گنجاندن شهروندانی که دولت هنوز صدایشان را نمیشنود به کار گرفته نشود، تحول دیجیتال در تحقق وعده دموکراتیک خود شکست خواهد خورد.