تنش میان هوش مصنوعی و ریاضیدانان: چرا الگوریتم‌ها هنوز معادله ریاضی را حل نکرده‌اند؟

ورود شتابان و حل مسئله‌های پیچیده ریاضی توسط مدل‌های هوش مصنوعی (مانند شرکت اوپن‌ای‌آی)، جامعه ریاضیات را دچار شکاف کرده است؛ در حالی که برخی معتقدند هوش مصنوعی افق‌های جدیدی می‌گشاید و ابزاری ضروری است، گروهی دیگر نسبت به نابودی پژوهش‌های اصیل انسانی، عدم شفافیت اثبات‌ها و اتکای بی‌رویه به پردازش‌های محاسباتی هشدار می‌دهند.

🤖 بحران هوش مصنوعی در دنیای ریاضیات: آیا عصر طلایی کشف‌های انسانی به پایان رسیده است؟

با ورود مدل‌های جدید هوش مصنوعی و حل سریع مسائل پیچیده مانند معادلات ناویر-استوکس (Navier-Stokes) توسط شرکت اوپن‌ای‌آی (OpenAI)، نبردی جدی میان الگوریتم‌ها و ریاضیدانان شکل گرفته است.

در حالی که سام آلتمن (Sam Altman) از پذیرش این ابزارها می‌گوید، نخبگانی چون ترنس تاو (Terence Tao) از پایان «دوران رومانتیک ریاضیات» خبر می‌دهند. بررسی ابعاد فنی، ماراتن‌های دانشجویی و چالش‌های اعتبار‌سنجی پاسخ‌های هوش مصنوعی را در این گزارش بخوانید. 📐

نویسنده: دن دفرانچسکو (سردبیر اجرایی و گوینده) / هلنام بولاک (سردبیر ارشد) / آمانداین (ارشد معاونت ویراستاری)

تاریخ انتشار: ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ (۲ آبان ۱۴۰۵)

منبع اصلی: خبرنامه روزانه بیزینس اینسایدر

منبع فارسی: شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران (شارا)

شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی‌ ایران (شارا) – مسئله تأثیر هوش مصنوعی بر جامعه ریاضیدانان در حال تبدیل شدن به معادلاتی دشوار برای حل شدن است.

حل یک مسئله ریاضی تاریخ‌ساز و بسیار سخت توسط شرکت اوپن‌ای‌آی در ماه گذشته، بحث‌های گسترده‌ای را درباره نقشی که هوش مصنوعی باید در ریاضیات ایفا کند آغاز کرد. سام آلتمن این هفته سعی کرد آب سردی بر آتش اختلاف میان هوش مصنوعی و حساب‌دانان بریزد. او گفت ریاضیدانان تا حد زیادی از مرحله خشم عبور کرده و به پذیرش استفاده از هوش مصنوعی در این حوزه رسیده‌اند.

اما این دیدگاه با موضع برخی از چهره‌های سرشناس این رشته که همچنان نسبت به استفاده از این فناوری محتاط هستند، چندان همخوانی ندارد.

ترنس تاو، استاد دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس و نابغه ریاضیات، لزوماً نسبت به هوش مصنوعی بدبین نیست، اما اظهار داشت که «دوران رومانتیک» ریاضیات به پایان رسیده است. وی افزود: «ما در حال ورود به عصری هستیم که چیزهای شگفت‌انگیز جدیدی امکان‌پذیر می‌شوند، اما برخی از ارزش‌ها نیز در این میان از دست می‌روند.»

اختلال و تغییرات سریع هوش مصنوعی در علم ریاضیات کاملاً مشهود است. مدتی پس از انتشار پاسخ معادلات ناویر-استوکس، اوپن‌ای‌آی بیش از ۷۰۰ مسئله ریاضی دیگر را حل کرد و داده‌های آن را در وب‌سایت گیت‌هاب قرار داد. تریستان باک‌ماستر، استاد ریاضی دانشگاه نیویورک گفت که انتشار یکباره این حجم از پاسخ‌ها توسط اوپن‌ای‌آی، برنامه‌های پژوهشی چندین ساله را یک‌شبه نابود کرد.

یافتن میانه‌روی سخت شده است

واکنش‌ها به یک رویداد هوش مصنوعی و ریاضی که توسط دانشجویان مؤسسه فناوری کالیفرنیا برگزار شد، نشان می‌دهد که ریاضیدانان تا چه اندازه تهدید هوش مصنوعی را جدی می‌گیرند.

کایمان مورنو-ارل، دانشجوی رشته ریاضی این مؤسسه به خبرنگار ما گفت که دیدن حل سریع این مسائل افسانه‌ای توسط شرکت‌های هوش مصنوعی «روحیه سوز» و دلسردکننده بوده است. به همین دلیل، این دانشجوی ۱۹ ساله تصمیم گرفت یک ماراتن ریاضی برگزار کند که در آن شرکت‌کنندگان مجاز به استفاده از هوش مصنوعی باشند. او حتی موفق شد شرکت‌های انتروپیک و اوپن‌ای‌آی را متقاعد کند که هر کدام یک میلیون دلار قدرت پردازش محاسباتی اهدا کنند.

اما پس از آن، انتقادها آغاز شد. نامه‌ای با بیش از ۷۰۰ امضا منتشر شد که در آن آمده بود این رویداد «احتمالاً آثار مخربی برای جامعه ریاضیات به همراه خواهد داشت». اوپن‌ای‌آی در نهایت از پشتیبانی رویداد عقب‌نشینی کرد، اما ماراتن همچنان برقرار است. مورنو-ارل تأکید دارد که هدف این ماراتن جنجال‌آفرینی نبوده، بلکه تلاش برای تضمین جایگاه انسان در حوزه ریاضیات در عصر هوش مصنوعی است.

برخی استدلال می‌کنند که ریاضیدانان باید خود را با زمانه و ابزارهای جدید وفق دهند؛ همان‌طور که پس از ورود ماشین‌حساب، جنگیدن برای استفاده از خط‌کش محاسبه بی‌معنا بود.

با این حال، نحوه دگرگون کردن این حوزه توسط هوش مصنوعی نیز باعث ناراحتی شده است. پاسخ‌های هوش مصنوعی همیشه شفاف و تمیز نیستند و ریاضیدانان را مجبور می‌کنند تا وقت زیادی را صرف بازبینی و اعتبارسنجی محاسبات کنند. همچنین سؤالاتی درباره نحوه دستیابی هوش مصنوعی به این پاسخ‌ها وجود دارد؛ از آنجا که برخی از ریاضیدانان برای ایده‌پردازی با مدل‌های هوش مصنوعی مشورت می‌کنند، این گمانه‌زنی مطرح شده که شرکت‌ها از پژوهش‌های خودِ ریاضیدانان برای سبقت گرفتن از آن‌ها و رسیدن به جواب استفاده می‌کنند.

نکات کلیدی

• کاهش ظاهری تنش‌ها: به گفته سام آلتمن، مقاومت اولیه ریاضیدانان در برابر هوش مصنوعی جای خود را به پذیرش نسبی داده است، اما چهره‌های شاخص همچنان نگرانند.

• پایان عصر رومانتیک ریاضیات: ترنس تاو معتقد است با ورود هوش مصنوعی، روش‌های سنتی کشف و شهود ریاضی دستخوش تغییر بنیادین شده است.

• تخریب برنامه‌های پژوهشی: حل یکباره ۷۰۰ مسئله ریاضی توسط اوپن‌ای‌آی، تحقیقات چندساله برخی استادان و پژوهشگران را بی‌اثر کرد.

• ابهام در اثبات‌ها و مالکیت فکری: پاسخ‌های هوش مصنوعی نیازمند اعتبارسنجی طولانی توسط انسان است و نگرانِ استفاده هوش مصنوعی از ایده‌های اولیه ریاضیدانان بدون ذکر منبع هستیم.