بیمار ۷۵ ساله
نویسنده: محسن نقیلو کارشناس روابط عمومی

شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی‌ ایران (شارا) || روابط عمومی ایران از سال ۱۳۳۰ و پس از ۷۵ سال فعالیت، همچنان از نبود یک الگوی واحد در ساختار سازمانی، منزلت اداری و نظام بودجه‌ای رنج می‌برد.

امروزه جایگاه روابط‌عمومی در دستگاه‌های اجرایی یکسان نیست؛ در برخی وزارتخانه‌ها در سطح «مشاور وزیر و رئیس مرکز» و هم‌تراز معاون وزیر فعالیت می‌کند و در برخی سازمان ها در حوزه ریاست ادغام شده و یا به سطح یک اداره و یا دفتر تنزل یافته است. این پراکندگی ساختاری نشان می‌دهد که هنوز تعریف واحد و الزام‌آوری از جایگاه سازمانی روابط عمومی در نظام اداری کشور وجود ندارد.

از سوی دیگر، نبود ردیف اعتباری مستقل موجب شده است که روابط عمومی‌ها برای اجرای برنامه‌های حرفه‌ای، پژوهشی، افکارسنجی، تولید محتوا و ارتباطات راهبردی با محدودیت‌های جدی مواجه باشند و در بسیاری موارد تابع اولویت‌های مالی سایر واحدها باشند.

در این میان، نهادهایی مانند سازمان امور اداری و استخدامی کشور، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و شورای اطلاع‌رسانی دولت هر یک بخشی از مسئولیت سیاست‌گذاری، ضابطه‌گذاری و تعیین تکلیف این حوزه را بر عهده دارند؛ با این حال، هنوز سازوکار جامعی برای تثبیت جایگاه سازمانی، منزلت اداری و استقلال مالی روابط عمومی در دستگاه‌های اجرایی شکل نگرفته است.

نکته قابل تأمل آن است که اطلاع‌رسانی، ارتباطات، برند‌سازی، مسئولیت اجتماعی، تشریفات، تبلیغات و ده‌ها مأموریت دیگر، سال‌هاست در زمره وظایف ذاتی روابط عمومی قرار دارند. با این وجود، هر از گاهی عناوین و ترکیبات جدیدی برای این واحد سازمانی پیشنهاد می‌شود؛ گویی مشکل روابط عمومی در نام و عنوان آن نهفته است. در حالی که مسئله اصلی، فقدان جایگاه تثبیت‌شده، استقلال حرفه‌ای و متولی مشخص است.

روابط عمومی‌های ایران سال‌هاست بدون متولی معین و پاسخگو فعالیت می‌کنند. هر دستگاهی بخشی از مسئولیت را بر عهده گرفته، اما هیچ نهاد واحد و مقتدری مسئول توسعه حرفه‌ای، حمایت ساختاری و صیانت از جایگاه این حوزه نیست. از این رو، روابط عمومی بیش از آنکه به پسوندها و پیشوندهای جدید نیاز داشته باشد، به تعیین تکلیف ساختاری، متولی مشخص و حمایت قانونی نیازمند است.

شاید بتوان گفت مهم‌ترین مطالبه روابط عمومی ایران در آستانه ۷۵ سالگی، نه صرفاً توسعه ابزارهای ارتباطی، بلکه دستیابی به جایگاهی پایدار، مستقل، دارای پشتوانه صنفی قانونی و متناسب با نقش راهبردی آن در نظام حکمرانی و مدیریت کشور است.