شبکه اطلاعرسانی روابطعمومی ایران (شارا) || جنگ پدیدهای خسارتبار است و علاوه بر نهادهای نظامی، نیروهای فراوانی از جمله روابطعمومیها نیز با آن درگیر میشوند. اطلاعرسانی به ذینفعان، اقناع شهروندان، تنویر افکار عمومی نسبت به وقایع جنگ، ترغیب رزمندگان به دفاع از آرمانها و حفظ تمامیت ارضی کشور، ایجاد همافزایی میان همه نیروهای درون و برونسازمانی و ایجاد پویشهای انگیزشی در فضای مجازی، تنها گوشهای از فعالیتهای بالقوه و بالفعل روابطعمومیهاست.
در این میان، روابط عمومی سازمانهایی نظیر هلال احمر، اورژانس، شهرداریها، بیمارستانها، آتشنشانی، کلانتریها و پادگانها مسئولیتهای اجتماعی وسیعتر و سنگینتری بر عهده دارند. روابطعمومی در زمان جنگ میبایست آرایشی مانند نیروهای واکنش سریع به خود بگیرد؛ از این رو، نهتنها میطلبد بیش از پیش هوشیار و بیدار باشد، بلکه باید بهصورتی سازمانیافته و هدفمند به نقشآفرینی بپردازد.
در زمان جنگ، مردم از روابطعمومیها انتظار دارند که بهطور منظم، دقیق و بهموقع از آنچه در صحنههای نبرد میگذرد به آنها گزارش دهند؛ زیرا روابطعمومیها که در خط مقدم و در کنار نیروهای نظامی حضور دارند، تنها منبع داخلی و قابل اعتماد مردم برای دریافت اخبار جنگ به شمار میروند. روابطعمومیها باید با اطلاعیابی صحیح از روند رویدادها، به اطلاعرسانی دقیق بپردازند؛ چرا که رسالت ذاتی آنها ایجاب میکند در راستای مردمداری، پاسخگوی شبههها، سؤالات و ابهامات جامعه باشند.
به عبارت دیگر، در دسترسترین نهادی که در زمان جنگ میتواند با مردم همراهی، همدردی و همدلی کند، روابطعمومی است و این یک مزیت فوقالعاده و بسیار ارزشمند محسوب میشود. روابطعمومی در زمان جنگ، نهادی است که هفت روز هفته و بیستوچهار ساعته پای کار است و خستگی، شیفت، کشیک و نوبتکاری در آن معنایی ندارد. اگرچه این نیروها بهظاهر سلاح گرم در دست ندارند، اما در حقیقت، سلاح جنگی آنان قلم، اندیشه، تولید محتوا، فضای مجازی و تجهیزات خبری است.
در جنگ، یک گلوله، موشک یا بمب ممکن است جغرافیای بسیار محدودی را تحتتأثیر قرار دهد، اما تنظیم و انتشار یک خبر، عکس یا ویدئو میتواند تأثیری جهانی و بینالمللی داشته باشد. روابطعمومیها در زمان جنگ نقشی تعیینکننده در هدایت، راهبری و مهندسی افکار عمومی دارند؛ زیرا میتوانند به جامعه این اطمینان خاطر را بدهند که به نمایندگی از سوی مردم، در میدان جنگ حاضر و ناظر بر روندها و رویدادها هستند. روابطعمومی با آرایش جنگی، به مثابه یک نیروی قدرتمند پشتیبانی عمل میکند که میتواند راوی حماسهآفرینیهای رزمندگان در صحنههای نبرد باشد؛ چرا که دلگرمی و آرامش مردم، در گرو قدرت اقناعسازی روابطعمومیهاست.
یکی دیگر از وظایف مهم روابطعمومیها در زمان جنگ، مستندسازی است؛ اقداماتی نظیر تهیه آلبوم عکس و فیلم، و جمعآوری آمار، مدارک و شواهدی که بتواند در آینده مبنای برنامهریزیها و تصمیمگیریها قرار گیرد. مستندسازی یعنی زنده نگهداشتن لحظات ثبت و ضبط شدهی جنگ برای بهرهبرداری آیندگان. این امر میتواند زمینهساز ایجاد یک آرشیو جامع خبری، تحلیلی و پژوهشی باشد و به تحلیل هزینه-فایدهی جنگ از ابعاد اقتصادی و اجتماعی کمک کند.
در زمان جنگ، مردم علاوه بر بمباران نظامی دشمن، تحت بمباران خبری نیز قرار میگیرند. دشمن با استفاده از قدرت رسانهای و شبکههای مختلف رادیویی، تلویزیونی و ماهوارهای تلاش میکند خود را پیروز میدان جلوه داده و طرف مقابل را ضعیف، ناتوان و شکستخورده معرفی کند. روابطعمومیها باید به عنوان رصدخانه اخبار و اطلاعات، ضمن مقابله حرفهای با این ترفندها، به ارتقای سطح سواد رسانهای مردم کمک کنند.
آنها باید اخبار جعلی (فیک) و روایتگریهای مخرب دشمن را دستهبندی کرده و برای هر کدام، بستههای اقناعی و روشنگرانه لازم را ارائه دهند. دشمن از طریق بنگاههای خبری، پایگاهها، وبسایتها و سکوهای فضای مجازی نیز به تولید محتوا و شایعهپراکنی میپردازد تا با ایجاد رعب و وحشت، دل مردم را خالی کند. در این شرایط، روابطعمومیها میتوانند میدانداری کرده و با تزریق امید، نشاط و سرزندگی، روحیه جامعه را ارتقا داده و آرامش روانی مردم را تقویت کنند.
روابطعمومی در زمان جنگ یعنی یک نهاد بالغ، رشدیافته و آگاه به شرایط زمان و مکان که در کنار مردم میایستد تا با همافزایی، انسجامبخشی، یکپارچهسازی و جلب مشارکت عمومی، مسیر رسیدن به اهدافی که منجر به پیروزی میشوند را هموار سازد.