شبکه اطلاعرسانی روابطعمومی ایران (شارا) – در سپهر مطالعات رسانهای ایران، نام دکتر تژا میرفخرایی نه تنها بهعنوان یک استاد دانشگاه، بلکه بهعنوان اندیشمندی که پلهای میان «تئوری» و «عمل» را بنا کرد، شناخته میشود. او که با نگاهی نقادانه به مفاهیم خبر، تحلیل گفتمان و مطالعات مخاطب مینگریست، میراثی از خود بر جای گذاشت که هنوز برای پژوهشگران جوان و فعالان رسانه، چراغ راه است.
استادی که از «سختگیری» پلی به «دقت علمی» ساخت
بسیاری از دانشجویان دکتر میرفخرایی، او را با جدیت علمی و تأکیدش بر «تحلیل محتوای کیفی» به یاد میآورند. در کلاسهای او، خبر هرگز یک انتقال ساده اطلاعات نبود؛ بلکه فرآیندی پیچیده از دروازهبانی، اولویتبندی و رمزگذاریهای ایدئولوژیک تلقی میشد. این جدیت در تدریس، نه برای محدود کردن، بلکه برای تربیت نسلی از پژوهشگران بود که بتوانند ورای ظاهرِ جذابِ تصاویر و اخبار، به لایههای پنهانِ گفتمانی دست یابند.
از سینما تا خبر؛ جستوجوی معنا در نشانهها
یکی از بارزترین ویژگیهای فعالیت علمی دکتر میرفخرایی، رویکرد میانرشتهای او بود. از پژوهش در حوزه رمانهای عامهپسند و تحلیل تفاهم فرهنگی تا بررسیهای عمیق درباره «مفاهیم نظری و عملی خبر تلویزیونی»، او همواره بر یک اصل پافشاری داشت: تحلیل دقیقِ سازوکارهای تولید معنا.
در آثار و ترجمههای او، بهویژه در مجلدات «مطالعات گفتمانی»، مخاطب با متونی روبهرو میشود که به سادگی از کنار روایتهای رسانهای نمیگذرند. او به خوبی دریافته بود که در عصرِ تصویر، نشانهشناسی ابزار اصلی تحلیلگر برای درکِ نحوه «تولید واقعیت» توسط رسانههاست.
میراث ماندگار: پیوند میان دانش و عمل
دکتر میرفخرایی در گفتوگوهای تخصصی خود، همواره بر تفاوتهای بنیادین میان متنهای نظری و متون عملی تأکید داشت. او معتقد بود که فعال رسانهای باید به مفاهیم نظری مجهز باشد تا بتواند خروجی عملیِ باکیفیت و تأثیرگذار تولید کند. این نگرش، سنگبنای کتب و مقالات اوست؛ از جمله در تبیین نقش جذابیت تصویری در کنار عمق محتوایی اخبار.
دکتر تژا میرفخرایی، فراتر از فهرست بلندبالای مقالات و پایاننامههایش، رویکردی را در ارتباطات ایران نهادینه کرد که در آن «پرسشگری از متن» مقدم بر «پذیرش پیام» است. برای ما که در حوزههای ارتباطات و روابط عمومی فعالیت میکنیم، خوانشِ دوباره آثار او دعوتی است به بازگشت به اصولِ تحلیلِ کیفی و نقدِ هوشمندانه؛ میراثی که در دنیای امروزِ رسانههای دیجیتال، بیش از هر زمان دیگری حیاتی است.
