۱۳ فروردین ۱۴۰۵، «پل بییک» (B1) در بیلقان کرج ــ پلی که از آن به عنوان بزرگترین و بلندترین پل غرب آسیا (به طول ۳۵۰ متر) و مرتفعترین پل ایران (۱۳۶ متر) یاد میشود ــ دو بار هدف بمباران جنگندههای آمریکایی قرار گرفت. در عین حال، دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده در توییتی مدعی شدهاند که این پل برای مقاصد نظامی مورد استفاده قرار میگرفته است.
چنین ادعایی در شرایطی مطرح میشود که نه تنها شواهد موجود این ادعا را تأیید نمیکند و پل اساساً بخشی از زیرساختهای عمومی و غیرنظامی محسوب میشود، بلکه هنوز مورد بهرهبرداری قرار نگرفته است.
از منظر ارتباطات و جنگ روایتها، چنین رخدادهایی تنها یک عملیات فیزیکی نیستند؛ بلکه همزمان بخشی از یک نبرد رسانهای نیز به شمار میآیند. در بسیاری از درگیریها، حمله به زیرساختهای عمومی ــ مانند پلها، نیروگاهها یا شبکههای حملونقل ــ با روایتهایی همراه میشود که هدف آن مشروع جلوه دادن اقدام نظامی در افکار عمومی است. معمولاً این روایتها بر این ادعا استوارند که هدف مورد حمله «کاربری دوگانه» داشته یا به نحوی در خدمت عملیات نظامی بوده است.
این نوع استدلال، در ادبیات ارتباطات سیاسی، نوعی «چارچوببندی توجیهی» به شمار میرود؛ یعنی اقدامی که از نظر افکار عمومی حساس و حتی محکوم است، در قالبی بازتعریف میشود که آن را ضروری یا اجتنابناپذیر جلوه دهد. در چنین چارچوبی، تأکید بر «استفاده نظامی» از یک زیرساخت غیرنظامی، کارکردی مهم در مدیریت افکار عمومی داخلی و بینالمللی دارد.
اما مسئله اینجاست که زیرساختهای عمومی ــ بهویژه پلهای شهری و شریانهای حملونقل ــ نقشی حیاتی در زندگی روزمره شهروندان دارند. آسیب به این زیرساختها معمولاً پیامدهایی فراتر از یک هدف نظامی احتمالی ایجاد میکند: اختلال در رفتوآمد مردم، آسیب به اقتصاد محلی، و افزایش ناامنی روانی در جامعه.
از دیدگاه ارتباطات، در چنین موقعیتهایی اهمیت «شفافیت اطلاعاتی» و «راستیآزمایی روایتها» دوچندان میشود. رسانهها، کارشناسان و نهادهای مستقل باید تلاش کنند ادعاهای مطرحشده را با دادهها و شواهد بررسی کنند تا مرز میان واقعیت و روایتهای توجیهی روشنتر شود.
بنابراین، هرچه درگیریها بیشتر به حوزه زیرساختهای غیرنظامی کشیده شود، میدان نبرد تنها محدود به جغرافیا و سختافزارها باقی نمیماند؛ بلکه به عرصه افکار عمومی نیز کشیده میشود. در این میدان، روایتها، ادعاها و نحوه بازنمایی رویدادها نقشی تعیینکننده در شکلگیری قضاوت عمومی درباره مشروعیت یا عدم مشروعیت اقدامات طرفهای درگیر دارند.
با کلیک روی لینکهای زیر به کانال ما بپیوندید:
تلگرام: https://telegram.me/sharaPR
ایتا: eitaa.com/sharapriran
بله: https://ble.ir/shara
:::