⚖️🌍 دیوان عالی آمریکا و آزمون بزرگ مسئولیت شرکت‌های نفتی در برابر تغییرات اقلیمی
پرونده شهر و شهرستان بولدر علیه اکسون‌موبیل و سانکور انرژی می‌تواند به یکی از مهم‌ترین آزمون‌های حقوقی درباره مسئولیت شرکت‌های سوخت فسیلی در قبال پیامدهای تغییرات اقلیمی تبدیل شود. پرسش اصلی این است که آیا چنین دعاوی‌ای می‌توانند در دادگاه‌های ایالتی ادامه پیدا کنند یا قانون فدرال مانع آنها خواهد شد.
این پرونده علاوه بر پیامدهای حقوقی برای شرکت‌های انرژی، می‌تواند مسیر ده‌ها دعوای مشابه در سراسر آمریکا را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران (شارا) – دیوان عالی آمریکا روز دوشنبه دوره جدید خود را با بررسی پرونده‌ای مهم درباره مسئولیت شرکت‌های نفتی در قبال پیامدهای تغییرات اقلیمی آغاز کرد؛ پرونده‌ای که نتیجه آن می‌تواند بر بیش از ۲۴ دعوای مشابه در شهرها و شهرستان‌های مختلف آمریکا تأثیر بگذارد.
شهر و شهرستان بولدر در ایالت کلرادو از شرکت‌های اکسون‌موبیل و سانکور انرژی شکایت کرده‌اند و مدعی هستند این شرکت‌ها درباره تأثیر محصولات سوخت فسیلی خود بر تغییرات اقلیمی، مصرف‌کنندگان را گمراه کرده‌اند. مقام‌های بولدر همچنین می‌گویند پیامدهای تغییرات اقلیمی، از جمله آتش‌سوزی‌های گسترده، هزینه‌های سنگینی بر این منطقه تحمیل کرده است.
شرکت‌های نفتی این ادعاها را رد می‌کنند و هشدار داده‌اند که ادامه چنین پرونده‌هایی می‌تواند آنها و دیگر شرکت‌های انرژی را با خسارت‌هایی چند میلیارد دلاری روبه‌رو کند. استدلال اصلی آنها این است که تغییرات اقلیمی موضوعی ملی و حتی بین‌المللی است و نمی‌توان آن را از طریق دادگاه‌های ایالتی دنبال کرد.
در جلسه رسیدگی، قضات پرسش‌های متفاوتی از دو طرف مطرح کردند و نشانه روشنی از اجماع میان آنها درباره نتیجه پرونده دیده نشد. جان رابرتز، رئیس دیوان عالی، از وکیل بولدر پرسید اگر این پرونده به پیروزی این شهر منجر شود، آیا شهرها و شهرستان‌های دیگر نیز به سرعت شکایت‌های مشابهی مطرح نخواهند کرد.
در مقابل، النا کاگان، قاضی لیبرال، پرونده‌های اقلیمی را با دعاوی گذشته علیه شرکت‌های دخانیات و تولیدکنندگان مواد افیونی مقایسه کرد؛ پرونده‌هایی که دادگاه‌ها اجازه ادامه رسیدگی به آنها را داده بودند. با این حال، او این پرسش را نیز مطرح کرد که آیا قانون هوای پاک که قانون فدرال برای تنظیم انتشار گازهای گلخانه‌ای است، می‌تواند مانع رسیدگی به دعوای بولدر شود.
سونیا سوتومایور، قاضی لیبرال، نیز تأکید کرد که دعوای بولدر به دنبال محدود کردن مستقیم انتشار گازهای گلخانه‌ای نیست، بلکه بر ادعای فریب مصرف‌کننده متمرکز است.
در سوی دیگر، برت کاوانا، قاضی محافظه‌کار، حمایت آشکارتری از استدلال شرکت‌های نفتی نشان داد و با اشاره به سوابق قضایی گذشته گفت مسائل مربوط به آلودگی هوا و آب عمدتاً در حوزه قانون فدرال قرار دارند و ایالت‌ها نمی‌توانند در این زمینه مقررات مستقلی وضع کنند.
این پرونده در شرایطی به دیوان عالی رسیده که ساموئل آلیتو، قاضی دیوان، از رسیدگی به آن کناره‌گیری کرده است. دلیل این تصمیم اعلام نشده، اما منتقدان پیش‌تر درباره سهام او در شرکت‌های نفتی دیگر که ممکن است از نتیجه پرونده منتفع شوند، ابراز نگرانی کرده بودند. غیبت آلیتو احتمال صدور رأی ۴ به ۴ را افزایش داده است؛ نتیجه‌ای که می‌تواند مسئله حقوقی اصلی را حل‌نشده باقی بگذارد و اجازه دهد پرونده بولدر در مسیر قضایی خود ادامه پیدا کند.
دعوای بولدر بخشی از نبرد گسترده‌تر میان شرکت‌های نفتی و گروه‌های حامی اقدامات اقلیمی است. دادگاه‌های ایالتی در سال‌های اخیر، به‌ویژه در شرایطی که در سطح فدرال اقدام محدودی درباره تغییرات اقلیمی صورت گرفته، به عرصه مهمی برای پیگیری این نوع دعاوی تبدیل شده‌اند.
دیوان عالی آمریکا پیش‌تر در سال ۲۰۱۱ اعلام کرده بود که برخی دعاوی اقلیمی علیه شرکت‌های انرژی در دادگاه‌های فدرال، تحت تأثیر قانون هوای پاک قرار می‌گیرند. اکنون پرسش اصلی این است که آیا همین منطق می‌تواند درباره دعاوی مطرح‌شده در دادگاه‌های ایالتی نیز اعمال شود یا خیر.
پرونده بولدر نخستین پرونده‌ای بود که دیوان عالی آمریکا در دوره جدید خود بررسی کرد؛ دوره‌ای که در کنار مسائل اقلیمی، پرونده‌های مهم دیگری درباره ممنوعیت سلاح‌های نیمه‌خودکار و سیاست‌های مهاجرتی دولت دونالد ترامپ نیز در دستور کار آن قرار دارد.
نویسنده: لارنس هرلی، خبرنگار ارشد دیوان عالی آمریکا در ان‌بی‌سی نیوز
تاریخ انتشار: ۵ اکتبر ۲۰۲۶، به‌روزرسانی‌شده در ۵ اکتبر ۲۰۲۶
منبع انگلیسی: ان‌بی‌سی نیوز
منبع فارسی: شارا – شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران