فرانسه با تصویب قانونی تازه، به نخستین کشور اتحادیه اروپا تبدیل شده است که استفاده از شبکههای اجتماعی را برای کودکان زیر ۱۵ سال ممنوع میکند. این تصمیم در چارچوب نگرانیهای فزاینده درباره سلامت روان کودکان و نوجوانان، اثرات اعتیادآور فضای مجازی و نقش الگوریتمها در هدایت رفتار و احساسات کاربران کمسنوسال اتخاذ شده است. حمایت مستقیم رئیسجمهور فرانسه از این قانون، نشان میدهد که موضوع حفاظت از کودکان در فضای دیجیتال به یکی از اولویتهای جدی سیاست عمومی در این کشور تبدیل شده است.
بر اساس این قانون، نهتنها دسترسی کودکان زیر ۱۵ سال به شبکههای اجتماعی محدود میشود، بلکه تبلیغات مرتبط با این سکوها برای کودکان نیز ممنوع خواهد شد. همچنین سکوهای اجتماعی باید هشدارهای مشخصی درباره خطرات این فضا برای کودکان ارائه کنند. هدف از این رویکرد، کاهش نفوذ محتوای تحریکآمیز، افراطی و اضطرابآور بر ذهن نوجوانان و کنترل بهتر محیط دیجیتال برای گروههای سنی آسیبپذیر است.
با این حال، اجرای این قانون با چالشهایی نیز روبهرو است؛ مهمترین آن، نحوه احراز سن واقعی کاربران و پیادهسازی کنترلهای سنی در سکوهای بزرگ است. در کنار این موضوع، برخی کارشناسان تأکید دارند که ممنوعیت بهتنهایی کافی نیست و باید مدل اقتصادی و سازوکارهای طراحی شبکههای اجتماعی نیز اصلاح شود تا ویژگیهای اعتیادآور و دستکاریکننده آنها کاهش یابد.
اقدام فرانسه میتواند به الگویی برای دیگر کشورهای اروپایی تبدیل شود؛ بهویژه در شرایطی که نگرانی درباره اثرات فضای مجازی بر کودکان، از سطح خانوادهها فراتر رفته و به یکی از بحثهای اصلی در حوزه قانونگذاری، آموزش، سلامت روان و حقوق دیجیتال تبدیل شده است. این قانون در مجموع بازتابی از تغییر رویکرد دولتها از نظارت منفعل به مداخله فعال برای محافظت از کودکان در فضای مجازی است.
۲. پیام کلیدی مقاله
نویسنده: جوزف آتامان (Joseph Ataman)، نویسنده و خبرنگار سیانان (CNN)
تاریخ انتشار: ۳۱ تیر ۱۴۰۵ (22 July 2026)
منبع انگلیسی: سیانان (CNN)
منبع فارسی: شارا ـ شبکه اطلاعرسانی روابطعمومی ایران
شبکه اطلاعرسانی روابطعمومی ایران (شارا) – در اقدامی پیشگامانه در سطح اتحادیه اروپا، قانونگذاران فرانسوی به ممنوعیت استفاده از شبکههای اجتماعی برای کودکان زیر ۱۵ سال رأی دادند. این قانون که با حمایت قاطع امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه همراه است، هدف اصلی خود را محافظت از سلامت روان و جلوگیری از دستکاری احساسات نوجوانان توسط الگوریتمهای سکوهای دیجیتال اعلام کرده است.
قانونگذاران فرانسوی روز سهشنبه با اکثریت قاطع به لایحه ممنوعیت رسانههای اجتماعی برای افراد زیر ۱۵ سال رأی دادند. امانوئل مکرون پس از تصویب این لایحه در صفحه خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «از سال تحصیلی جاری، استفاده از رسانههای اجتماعی برای کودکان زیر ۱۵ سال ممنوع خواهد شد.»
رئیسجمهور فرانسه پیشتر در ماه ژانویه در پیامی ویدیویی تأکید کرده بود: «مغز و احساسات کودکان و نوجوانان ما فروشی نیست و نباید توسط سکوهای آمریکایی یا الگوریتمهای چینی دستکاری شود.» دولت فرانسه در تلاش است تا این قانون را برای آغاز سال تحصیلی جدید در ماه سپتامبر لازمالاجرا کند.
طبق این قانون جدید:
تبلیغات مرتبط با رسانههای اجتماعی برای کودکان، از جمله محتوای افراد اثرگذار، ممنوع میشود.
تمامی تبلیغات سکوهای اجتماعی ملزم به درج هشدار «محصول خطرناک برای کودکان زیر ۱۵ سال» هستند.
نظارت بر حسن اجرای این قانون بر عهده نهاد تنظیمگر ارتباطات سمعی، بصری و دیجیتال فرانسه خواهد بود.
هنوز ابهاماتی در خصوص نحوه تأیید سن کاربران وجود دارد. دولت فرانسه وعده داده است که کنترلهای سنی را برای پشتیبانی از این قانون پیادهسازی کند، هرچند چگونگی اجرای فنی آن برای سکوهای بزرگ هنوز مشخص نیست.
بر اساس دادههای نهاد تنظیمگر ارتباطات فرانسه، نوجوانان فرانسوی ۱۲ تا ۱۷ ساله بهطور میانگین روزانه ۱ ساعت و ۲۱ دقیقه را در تیکتاک میگذرانند. این نهاد نظارتی هشدار میدهد که الگوریتمهای این سکو تمایل به ترویج محتوای افراطی و ایجاد اضطراب در نوجوانان دارند.
این تصمیم با استقبال والدین فرانسوی مواجه شده است. با این حال، برخی کارشناسان معتقدند ممنوعیت بهتنهایی کافی نیست. کاتیا روکس از سازمان عفو بینالملل فرانسه معتقد است: «تغییر واقعی باید در مدل کسبوکار شرکتهای رسانههای اجتماعی و حذف ویژگیهای اعتیادآور و دستکاریکننده آنها رخ دهد.»
در سطح بینالمللی نیز رئیس کمیسیون اروپا، با تأکید بر اینکه «رسانههای اجتماعی اسباببازی نیستند»، خواستار ایجاد محدودیتهای متناسب با سن در سراسر اروپا شده است.
فرانسه پیش از این نیز در سال ۲۰۲۵ موفق به اجرای ممنوعیت دسترسی افراد زیر سن قانونی به محتوای پورنوگرافی آنلاین شده بود که با وجود چالشهای حقوقی، اکنون به مرحله اجرا رسیده است.
۵. نکات کلیدی
- فرانسه نخستین کشور اتحادیه اروپا است که استفاده از شبکههای اجتماعی را برای کودکان زیر ۱۵ سال ممنوع میکند.
- هدف اصلی این قانون، حفاظت از سلامت روان کودکان و جلوگیری از اثرگذاری مخرب الگوریتمها بر نوجوانان است.
- دولت فرانسه قصد دارد این قانون را از سال تحصیلی جدید اجرایی کند.
- تبلیغات مرتبط با شبکههای اجتماعی برای کودکان نیز در این قانون ممنوع شده است.
- هنوز نحوه دقیق احراز سن کاربران و اجرای فنی قانون بهطور کامل روشن نشده است.
- برخی کارشناسان معتقدند اصلاح ساختار کسبوکار سکوهای اجتماعی نیز باید همزمان دنبال شود.