رادیو در ایران، پس از ۸۶ سال، همچنان یکی از پایدارترین و اثرگذارترین رسانههاست. مدیران و برنامهسازان رادیو در گفتوگو با «قاب کوچک» از نقش تاریخی، فرهنگی و اجتماعی این رسانه گفتهاند؛ از مرجعیت خبری در دهههای گذشته تا همراهی در روزهای بحران و جنگ.
رادیو با وجود ظهور رسانههای تصویری و دیجیتال، توانسته با ورود به پادکستها، رادیوهای اینترنتی و فناوریهای نو، مخاطبان جدیدی جذب کند. آنچه رادیو را ماندگار کرده، صمیمیت، صداقت و تخیلبرانگیزی آن است؛ ویژگیهایی که هیچ فناوری دیگری نتوانسته جایگزینشان شود.
رادیو، پیر فرزانهای است که هنوز صدایش رساتر از همیشه در زندگی ایرانیان جریان دارد.
در همین راستا، با مدیران شبکههای رادیویی و برنامهسازان گفتوگو کردیم.مرجع و اثرگذار
سید مرتضی کاظمی دینان، مدیر شبکه رادیویی ایران، پیرامون سالگرد رادیو به قاب کوچک گفت:رادیو در سپهر رسانهای کشورمان، یکی از رسانههای مهم و اثرگذار در طول تاریخ ورود رسانههای نوین به ایران بوده و در بسیاری از تحولات تاریخی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و رویدادهای بزرگ کشور، در این هشتاد و اندی سالی که از آغاز به کار این رسانه گرم و صمیمی میگذرد، اثرگذاری جدی داشته است؛ بهگونهای که در روند این تحولات، در شتاببخشی یا کاهش اثرات آنها نقش مهمی ایفا کرده و در بسیاری از برههها نیز مرجع اطلاعرسانی و تحلیل وقایع بوده است.
درهمین شرایط نیز نقش و اثرگذاری رادیو، بهعنوان مهمترین رسانه در بحران، بهواسطه سادگی، چابکی و در دسترس بودن، بیش از پیش مشخص شده است. امروز وقتی به نقاط مختلف کشور نگاه میکنیم، از تجمعات شهری تا روستاها و مناطق دورافتاده و حتی میان مشاغل سخت، میبینیم رسانهای که همدم، انیس و همراه مردم و مرجع اطلاعرسانی تحولات است، همچنان رادیو است.
پختگی در کنار طراوت و پویایی
مهدی شهابتالی، مدیر شبکه رادیویی گفتوگو بیان کرد: رادیو از آن دسته رسانههایی است که نمیتوان آن را از زیست روزمره مردم حذف کرد؛ رسانهای که در بزنگاههای مختلف، از لحظات آرام تا شرایط بحرانی، همواره حضوری مؤثر، آرامبخش و قابل اعتماد داشته و به یک مرجع ارتباطی تثبیتشده تبدیل شده است.
حفظ کیفیت، دقت در اطلاعرسانی و پاسخگویی به نیازهای مخاطبان، از مهمترین الزامات پیشروی رادیوست تا این رسانه با اتکا به صمیمیت، صداقت و تجربه، همچنان جایگاه خود را در دل مخاطبان حفظ کند.
خانه امن ماست
حمیدرضا افتخاری، مدیر شبکه رادیویی صبا از جایگاه تاریخی و آیندهدار این رسانه سخن گفت و رادیو را «خانه امن من» توصیف کرد. او با اشاره به سالهای آغازین فعالیت خود در این حوزه اظهار کرد: فضای صمیمی و حرفهای رادیو همواره برایش یادآور نوعی آرامش و اعتماد بوده و رادیو برای من مثل خانواده است؛ خانوادهای که در تمام فراز و نشیبها همراه من بوده است.ویژگی منحصربهفرد رادیو، توانایی ایجاد ارتباط مستقیم و بیواسطه با ذهن و احساس مخاطب است؛ ارتباطی که از نظر او حتی در عصر غلبه تصویر و شبکههای اجتماعی نیز جایگزینی ندارد.
ارگ تاریخی، موزه خاطرات شیرین
محسن سوهانی، مدیرکل هنرهای نمایشی رادیو و رادیونمایش با اشاره به نقش بیبدیل این رسانه پیشکسوت در تاریخ معاصر کشور، از ارگ تاریخی رادیو به عنوان موزه زنده خاطرات بزرگترین فرهیختگان و هنرمندان این سرزمین یاد کرد و گفت: شانس بزرگ من آن بود که طی سالهای اخیر در این بنای پرخاطره، کنار هنرمندان نازنینی روزگار گذراندم که هر روزش برایم شیرین ترین خاطرهها را رقم زد.وی با مروری بر مهمترین رویدادهای هشتاد و شش سال تاریخ رادیو اظهار داشت: رادیو از نخستین روزهای پخش آزمایشی در سال ۱۳۱۹ تا امروز، همیشه هم نفس و هم قدم مردم و نبض تحولات تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی بوده است. از پخش زنده موسیقی اصیل و نمایشهای ماندگار در دوران طلایی، تا رواج زبان فارسی معیار و انعکاس صدای مردم و آخرین رویدادها.
فریبرز گلبن، پیشکسوت رادیو جوان ضمن تبریک روز ملی رادیو و۸۶ سال حضورگرم در کنار مردم بیان کرد: خوشحالم که یک سال دیگر در روز ملی رادیو در کنار همکاران رایویی حضور دارم و در این سالها در کنار رادیو زندگی کردهام. من رادیو را مثل مادرم دوست دارم زیرا زندگی با رادیو زیباست و اگر کسی این گرمای زندگی را با رادیو درک کند از آن لذت میبرد. رادیو اساسا ابزار موثر و وسیلهای است که از خارج به ایران وارد و طی چندین دهه گذشته در ایران بومی شده است. طی چندین سال گذشته رسانههای مختلفی در دنیا پیدا شده که رقابتها را افزایش داده اما رادیو کماکان جایگاه خود را دارد و به صورت کاملا پویا به فعالیت خود در فرمتهای جدید مثل پادکست و برنامههای نوین رادیویی ادامه میدهد. رادیو رسانهای جادویی است که همیشه قابلیت به روز رسانی لحظهای را دارد و مثل رسانههای دیگر نیست که برای به روزرسانی نیازمند زمان هستند. مردم از زمانی که چشم باز میکنند با رادیو زندگی میکنند و اخبار روزانه تا موسیقی و اطلاعات دیگر را میتوانند از این رسانه دریافت کنند.
صمیمیت و سادگی
آرمان ستوده، مدیر پخش ونظارت رادیوپیام درپاسخ به این سؤال که به مناسبت ۸۶سالگی رادیو،فکر میکنید راز ماندگاری این رسانه در چیست؟ گفت: به نظر من، مهمترین راز ماندگاری رادیو در صمیمیت و سادگی آن است. رادیو هیچگاه فاصلهای میان خود و مخاطب ایجاد نکرده؛ همیشه بیواسطه، صادق و در دسترس بوده است. صدا قدرتی دارد که میتواند تخیل را فعال کند و همین ویژگی باعث میشود هر شنونده تجربهای شخصی از یک برنامه داشته باشد. رادیو در لحظات مختلف زندگی، از شلوغی خیابانها تا سکوت شب، همراه مردم بوده و همین همراهی مستمر، آن را به بخشی از زندگی روزمره تبدیل کرده است. وی درباره اینکه با توجه به پیشرفت تکنولوژی و گسترش رسانههای تصویری، آیا رادیو هنوز جایگاه خود را حفظ کرده است؟ گفت: قطعا همینطور است. شاید شکل مصرف تغییر کرده باشد، اما اصل نیاز به شنیدن همچنان پابرجاست. رادیو توانسته خود را با تحولات جدید وفق دهد؛ امروز در قالب پادکستها، رادیوهای اینترنتی و اپلیکیشنهای موبایلی حضور دارد و حتی مخاطبانی فراتر از مرزهای جغرافیایی پیدا کرده است. این انعطافپذیری نشان میدهد که رادیو یک رسانه ایستا نیست، بلکه زنده و در حال تحول است.
آگاهیبخشی و امیدآفرینی
طاهره جولانی، مدیر گروه کسب و کار و آفرینی رادیواقتصاد گفت: ۸۶سالگی رادیو را صمیمانه تبریک میگویم؛ رسانهای که طی دههها، همراه صادق مردم بوده و در فرازونشیبهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی، نقش بیبدیلی در آگاهیبخشی و امیدآفرینی ایفا کرده است. روز رادیو فرصتی ارزشمند برای قدردانی از تلاشهای بیوقفه همه فعالان این عرصه است؛ کسانی که با تعهد و عشق، صدای حقیقت را به گوش جامعه میرسانند. در این میان، رادیواقتصاد بهعنوان رسانهای تخصصی، توانسته با تمرکز بر حوزههای کسبوکار، کارآفرینی و توسعه اقتصادی، نقش مهمی در ارتقای دانش اقتصادی مخاطبان و حمایت از تولید و اشتغال ایفا کند. این شبکه با بهرهگیری از کارشناسان برجسته و برنامههای هدفمند، بستری برای تبادل اندیشهها و ترویج فرهنگ کار و خلاقیت فراهم آورده است. امروز، بیش از هر زمان دیگری، جامعه ما نیازمند رسانههایی آگاه، مسئول و آیندهنگر است و رادیو، بهویژه رادیواقتصاد، میتواند همچنان در مسیر توسعه پایدار، الهامبخش نسلهای جدید باشد.
اصیل و ماندگار
نوید جولایی، تهیهکننده رادیوورزش بیان کرد: در آستانه ۸۶سالگی رادیو، وقتی از نقش و اهمیت این رسانه حرف میزنیم، درواقع از یکی از اصیلترین و ماندگارترین ابزارهای ارتباط جمعی یاد میکنیم. با وجود گسترش شبکههای اجتماعی و رسانههای تصویری، رادیو همچنان جایگاه خودش را حفظ کرده است. دلیل این ماندگاری، مزایای ویژهای است که رادیو را از سایر رسانهها متمایز میکند. امروز رادیو با بهرهگیری از فناوریهای نوین، پادکستها و پخش اینترنتی، توانسته نسل جدید را هم با خودش همراه کند. رادیو نهفقط یک رسانه، بلکه بخشی از حافظه فرهنگی و هویت ارتباطی ملت است؛ رسانهای که همچنان زنده، پویا و اثرگذار مانده و من خوشحالم که در یک خانواده رادیویی به دنیا آمدم، در کنار پدر و مادر و خواهرانم که همگی از جنس رسانه و مخصوصا رادیو هستند آموختم و بزرگ شدم و الان در آستانه ۸۶سالگی این امواج جادویی بهعنوان عضو کوچکی از خانواده بزرگ رادیو، میتوانم این تولد بزرگ را به همه تبریک بگویم.
همراه همیشگی مردم
علیرضا محمدی، گزارشگر باسابقه شبکه رادیویی تهران پیرامون سالروز رادیو تاکید کرد: رادیو نه از بین رفته و نه فراموش شده، اما این رسانه نخبگانی عاشق میخواهد. کشاورز در زمین کشاورزی، مغازهدار در مغازه و خانوادهها در پشتبامها و زیر کرسی، تنها صدایی که میشنیدند رادیو بود. قصههای شب را مادربزرگها برای نوهها نقل میکردند و آنچه از رادیو فرا گرفته بودند، بازگو مینمودند. وی با اشاره به دهههای ۳۰ و ۴۰ افزود: پشت صفهای طولانی شیر، مردم برای اثبات حرفشان یک سند داشتند: «فلان خبر را رادیو گفت». رادیو مرجع بیرقابت خبر بود. محمدی دوران دفاعمقدس را نقطه عطفی برای رادیو دانست و تصریح کرد: صدای محمود کرمی با آن تونالیته بینظیر، فتح خرمشهر را چنان روایت کرد که هنوز هم در گوش تاریخ طنینانداز است. رادیو در آن سالها، رسانه ایثار و امید بود. رادیو، رسانه حوادث است. اگر سیل، زلزله یا جنگی رخ دهد، مردم دوباره به رادیو پناه میبرند؛ چون این رسانه در سختترین شرایط هم روشن میماند.
پیر اما هنوز رسا
مهدی آذری، مدیر گروه جامعه و فرهنگ رادیومعارف وقتی صحبت از رادیو میشود اینگونه صحبت کرد: نشسته بر گوشهای، گیسوان سفیدش را سپرده بر باد، آمدوشد آدمها را تماشا میکرد و خاطراتش را رج میزد. یادش آمد زمانی همراه مردم، مشت گره کرده تا صدای انقلاب شود. یادش آمد زمانی رفته بود تا جبههها، تا شاهد دلیری شیرمردان و شیرزنان این سرزمین باشد و یادش آمد در آن روزها، صبح تا شب چشم نگذاشته بود تا خبر برساند، از خبر آمدن پرندههای دشمن تا خبر فتح. یادش آمد برای بچههای این سرزمین قصه گفته، بیشتر از هر وقت ظهرهای جمعه. یادش آمد قصه غصهها و شادیها را روایت کرده و بارها روی صحنه مردمان این سرزمین را خندانده و همراه آنها گریسته. یادش آمد چقدر شبها لالایی خوانده و با صدای آرام «گنجشک لالا» گفته. یادش آمد که بارها به او گفته بودند باید بازنشسته شود، باید خانهنشین شود اما او بازهم خودش را به مردم رسانده بود.
یادش آمد در جنگ ۱۲روزه زخمیاش کردند اما او طاقت تنهایی نداشت پس مثل همه ایران ماند. یادش آمد در روزهای جنگ رمضان بازهم استوارتر از همیشه مثل روزهایی که جوانتر بود، صبح تا شب چشم نگذاشته بود تا خبر برساند … . او بود،هنوز هم بود،هرچند موهایش سپیدتر از گذشته، اما بود… با صدایی رساتر از قبل … بلندتر… با خودش فکر کرد که چقدر خاطره دارد از دوستانش … از مریم نشیبا، از بهروز رضوی، از عذرا وکیلی، از امیر نوری و خیلیهای دیگر و چقدر دلش تنگ بود برای دوستانی که نبودند، برای مهران دوستی، برای منوچهر نوذری و برای دیگران. دلش خوش بود اما به همهمه امروز، دوستان جوانش، فرزندانش … گیسوان سفیدش دوباره در باد رقصید و یادش آمد اینبار فرزندانش ۸۶ شمع بر کیک تولدش خواهند گذاشت و بودنش را جشن خواهند گرفت. پیر شده بود اما یادش نمیرفت که نامش رادیوست. رادیو! تولدت مبارک! این فریاد نسلی است که با صدای تو زیسته، خندیده، گریسته و ایستاده است. رادیو پیر نمیشود؛ فقط موهایش سپید میشود، اما صدایش هنوز رساتر از خاطرههاست.
رسانهای گرم و پایدار
مرتضی میلانی، تهیهکننده رادیوسلامت، این رسانه باسابقه را یار و یاور همیشگی مردم توصیف کرد و گفت: رادیو در هر شرایطی بهویژه در بحرانها توانسته رسالت تاریخی خود را با قدرت ادامه دهد. وی با اشاره به تجربههای دشوار کشور در روزهای اخیر و همچنین دوران جنگ، رادیو را رسانهای بینظیر برای بحران خواند و تأکید کرد: رادیو در سختترین روزها با کمترین امکانات توانسته گستردهترین دسترسی را فراهم کند و صدای مردم باشد.
منبع: روزنامه جام جم