روابط عمومی بومی – شبکه اطلاع رسانی روابط عمومی ایران(شارا)- شاید یکی از دلایل وجود دیوارهای ارتباطی میان دانشمندان ارتباطات با حاکمیت، منفی شکل گیری دانش ارتباطات بر مبنای رویکرد انتقادیِ دائمی، نسبت به سیاستگذاری ها و اقدامات حاکمیتی در جامعه بوده است.
یکی از مسائل مهمی که در حوزه ارتباطات هرباره تکرار می شود، انتقاد به حاکمان و سیاستگذاران در توجه به این حوزه دانشی است که کاربرد های وسیعی در زندگی فردی و اجتماعی مردم دارد، هرچند فقط آن را در روابط عمومی، روزنامه نگاری و رسانه ملی می بینند.انتظار می رود در این حوزه شاهد سمینارها و همایش هایی باشیم که به جای انتقاد یکسویه به حاکمیت، با نگاهی انتقادی به درون، به فکر سیاستگذاری ها و راه حل هایی جهت برون رفت از گسست کانال های ارتباطی جامعه دانشگاهی ارتباطات با طبقه حاکمیت از یک سو و همچنین برقراری ارتباط با حوزه های علمیه از سوی دیگر، باشیم.
به هرحال، هر کدام از این سه قسمت در مشکلات ارتباطی بین یکدیگر سهمی دارند و اگر به فکر راه حلی برای گفتمان نباشند این دیوارها فرو نخواهد ریخت و مشکلات جامعه ایران در مسائل مختلف از جمله: موبایل، ماهواره، اینترنت، محدودیت های رسانه ای، مشکلات جنسیتی، مشکلات زبانی و قومی، … باقی خواهد ماند.تاکنون دانشمندان ارتباطات با چهارچوب های تئوریک این علم در غرب به مسائل ایران نگاه کرده اند و برای همین این دانش در ایران به اشباع تئوریک نرسیده تا بتواند به نیازها و مسائل جامعه اسلامی-ایرانی پاسخ دهد.
از طرف دیگر به نظر می رسد دانشمندان این حوزه از تکنولوژی های نوین ارتباطی غافل بوده و هم اکنون شاهد بروز مهارت های ارتباطی از سوی سنین نوجوانی در شبکه های اجتماعی سایبری و نرم افزارهای تلفن همراه هستیم، به طوریکه تحولات ارتباطی- فرهنگی بسیار جلوتر از نظریه پردازی دانشمندان ارتباطات پیش می روند.به عنوان نمونه شبکه های ماهواره ای را مورد توجه قرار دهیم. به هر حال بسیاری از این شبکه ها، از لحاظ اخلاقی-هنجاری و سیاسی- امنیتی با جامعه اسلامی ایران همخوانی ندارند[1].
اولین و ساده ترین راه حل حاکمیت سیاستگذاری در بخش گیرندگان است، یعنی قطع دسترسی به این شبکه ها که هم اکنون تقریبا شاهد عدم کارآمدی این سیاست هستیم، اما آیا ارتباطیون پاسخی برای حاکمیت با توجه به اقتضائات هنجاری و سیاسی، و همچنین در نظر گرفتن مسائل و امکانات اجرایی آن داشته اند؟ البته پاسخ هایی داشته اند؛ اما سوال این است که چرا اجرا نشد و اساسا چرا توسط مردم و طبقه حاکمیت به طور فراگیر شنیده نشد؟
قطعا یکی از مشکالات، عدم وجود وحدت رویه میان دانشمندان جامعه علمی ارتباطات در پاسخگویی به این مسائل است. به نظر می رسد با توجه به سه طیف ارتباطی دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه تهران و دانشگاه امام صادق علیه السلام، دانشمندان ارتباطات در درون خود هم نتوانسته اند به یک هماهنگی گفتمانی در حل مسائل ارتباطی-فرهنگی جامعه اسلامی ایران دست یابند.
هرچند مشکل گسست ارتباطی در جامعه علمی ایران به طور کاملا آشکاری دیده می شود، به طوری که حتی یک رشته در دانشگاه های مختلف کشور از پایان نامه ها و تحقیقات یکدیگر با خبر نیستند، مذاکره و مباحثه منظم میان محققان یک رشته شکل نمی گیرد و فضای تحلیل های متخصصان یک رشته به هم نزدیک نمی شود؛ چه برسد به اینکه انتظار شکل گیری گفتمان میان رشته ای را داشته باشیم که قطعا یکی از مقدمات تولید علوم انسانی- اسلامی خواهد بود.
بنابراین اولین راه حل در پویایی جامعه علمی ارتباطات ایران در پاسخ گویی به نیازهای جامعه و پیش رو بودن در دانش ارتباطات جهانی، برقراری محمل هایی جهت گفتگو و مذاکره برای دستیابی به وحدت رویه در تحقیقات علمی و رشد علمی در تعاطی افکار و نظرات است.یکی دیگر از مشکلاتی که سبب عدم به کارگیری ارتباطیون در بسیاری از امورات کشور است، وجود دیوارهای ارتباطی میان دانشمندان ارتباطات با حاکمیت است که مسامحتا می توان ادعا کرد این دو طیف نسبت به هم بدبینی دارند.
شاید یکی از دلایل این موضع منفی شکل گیری دانش ارتباطات بر مبنای رویکرد انتقادیِ دائمی، نسبت به سیاستگذاری ها و اقدامات حاکمیتی در جامعه بوده است.هر چند این مشکل به نسبت های مختلفی در رشته های جامعه شناسی، علوم سیاسی و مطالعات فرهنگی هم دیده می شود. به نظر می رسد در این مسئله هم دانشمندان باید رویکرد مصلحانه ای با توجه به شرایط و زمینه های فرهنگی-اجتماعی ایران پیش گیرند و هم طبقه حاکمیت تحمل شنیدن نظرات ایشان را در خود ایجاد کند.
آخرین مرحله از مشکلات عدم نقش آفرینی و فعالیت کارآمد و پویای ارتباطیون در مسائل کشور این است که هنوز دانشمندان ارتباطات تصمیم نگرفتند با حوزه های علمیه و روحانیت تعامل داشته باشند. بسیاری از موضوعات و مسائل ارتباطات همچون تبلیغات، پیام، رسانه، کنش فردی، ارتباطات انسانی و … در معارف اسلامی مورد بحث و بررسی قرار می گیرد که تعامل میان این دو جامعه علمی سبب شکوفایی نظرات جدیدی در دانش ارتباطات خواهد شد که قطعا دستاوردهایی برای جهان خواهد داشت.
هر چند رشته ارتباطات در دانشگاه امام صادق علیه السلام، در این مسیر پیش تاز بوده و سرفصل های درسی فقه ارتباطات را پایه ریزی کرده است، اما هنوز گفتمان منظم و سامان یافته ای در تعامل بین این دو حوزه علمی شکل نگرفته است.در پایان، با توجه به نیازهای جدید جامعه اسلامی ایران، تغییر نگرش مسئولان نسبت به جامعه علمی ارتباطات، تعامل دانشمندان ارتباطات و روحانیت شیعه و بالاخره مسئولیت پذیری و پرتلاش بودن دانشمندان ارتباطات، به شکوفایی این دانش از تعامل سه گانه ارتباطیون، حاکمیت و روحانیت در عرصه جهانی امید می رود.
پی نوشت:
[1] شبکه فارسی وان، من و تو و بسیاری از شبکه های فیلم های پورنو از لحاظ اخلاقی-هنجاری؛ شبکه های فاکس نیوز، سی ان ان، بی بی سی از لحاظ امنیتی- سیاسی که در وقایع سال88 مشخص شد. (هرچند از جامعه علمی ارتباطات مسامحتا تقاضا داریم این موارد را بپذیرند.)
منبع: رصد
|
نظر بدهید