سناریوی پیشنهادی حضور جمهوری اسلامی ایران در اجلاس‌های بین‌المللی محیط‌زیست ۱۴۰۵
نویسنده؛  محسن نقیلو مشاور راهبردی رویدادها

شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی‌ ایران (شارا) حضور جمهوری اسلامی ایران در اجلاس‌های بین‌المللی نباید صرفاً به ثبت یک حضور تشریفاتی، ایراد سخنرانی، تبادل هدایا و گرفتن عکس یادگاری محدود شود؛ بلکه لازم است با سناریویی هدفمند، برنامه‌ای از پیش طراحی‌شده و دستاوردهایی مشخص، ماندگار و قابل ارزیابی همراه باشد.

۱. هفدهمین اجلاس کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی سازمان ملل متحد (UNCCD COP17)
اولان‌باتور، مغولستان
تاریخ: ۱۷ تا ۲۸ اوت ۲۰۲۶ (۲۶ مرداد تا ۶ شهریور ۱۴۰۵)
جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۷۵ با تصویب مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای نگهبان به کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی سازمان ملل متحد (UNCCD) پیوست.

ایران در شهر اولان‌باتور، پایتخت مغولستان، سفارتخانه مستقل و دائمی ندارد و روابط دیپلماتیک دو کشور برقرار است و سفیر ایران در چین امور مربوط به مغولستان را به عنوان سفیر غیرمقیم پیگیری می‌کند.

هیات اعزامی می‌تواند با بکارگیری تیم سوشال مدیا ایرانی و یا محلی و تکیه بر ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فناوری‌های بومی در مدیریت کانون‌های گرد و غبار، ابتکارهای منطقه‌ای برای پایش، پیشگیری و کاهش آثار این پدیده را ارائه کرده و زمینه شکل‌گیری همکاری‌های علمی، فنی و اجرایی میان کشورهای درگیر(بخصوص همسایگان ایران و حقابه هامون) را فراهم آورد. پیشنهاد ایجاد شبکه منطقه‌ای هشدار سریع گرد و غبار، توسعه پروژه‌های مشترک، جلب حمایت نهادهای بین‌المللی و تشریح پیامدهای ویرانگر جنگ های اخیر منطقه بر اکوسیستم‌ها از مهم‌ترین اهداف حضور ایران در این اجلاس می تواند باشد.

۲. سی‌ویکمین کنفرانس اعضای کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییر اقلیم (UNFCCC COP31)
آنتالیا، جمهوری ترکیه
تاریخ: ۹ تا ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۸ تا ۲۹ آبان ۱۴۰۵)

جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۷۵ با تصویب مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای نگهبان، عضو کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییر اقلیم (UNFCCC) است.با این حال از سال ۱۳۹۵ تایید الحاق رسمی جمهوری اسلامی ایران به توافق‌نامه پاریس از سوی شورای نگهبان به سرانجام نرسیده است.

در این اجلاس شایسته است جمهوری اسلامی ایران با نگاهی علمی، حقوقی و اخلاقی، آثار جنگ‌ها و منازعات مسلحانه بر اقلیم، منابع آب، خاک، تنوع زیستی و سلامت انسان را تبیین کرده و موضوع اکوساید (Ecocide) را به‌عنوان یکی از مفاهیم نوظهور حقوق بین‌الملل محیط‌زیست و تهدیدی علیه امنیت زیست‌محیطی جهانی مطرح سازد. همچنین تأکید بر مسئولیت کشورهای همجوار در حفاظت از اکوسیستم‌های مشترک، مدیریت منابع آب فرامرزی، رعایت حقابه‌های بین‌المللی و همکاری برای کنترل کانون‌های گرد و غبار می تواند از محورهای اصلی مواضع جمهوری اسلامی ایران باشد.

علاوه بر حضور مؤثر در نشست‌های رسمی، مشارکت فعال در برنامه‌های جانبی، نمایشگاه‌های فناوری، نشست‌های تجاری (B2B) و پنل‌های تخصصی باید به‌عنوان یکی از ارکان دیپلماسی محیط‌زیست مورد توجه قرار گیرد. معرفی توانمندی‌های ملی با مشارکت صندوق نوآوری و شکوفایی، پارک های علم و فناوری دانشگاه های سطح یک کشور در حوزه فناوری‌های محیط‌زیستی، مدیریت منابع آب، انرژی‌های تجدیدپذیر و اقتصاد سبز فرصت مناسبی برای توسعه همکاری‌های بین‌المللی ایجاد خواهد کرد.

در این راستا استفاده هدفمند از ظرفیت بخش خصوصی با توجه به مرز مشترک ایران با ترکیه برای ترانزیت محصولات نمایشگاهی، دفاتر نمایندگی صدا و سیما و ایرنا در آنکارا ترکیه، شرکت‌های دانش‌بنیان، استارتاپ‌های محیط‌زیستی، جهاددانشگاهی، اتاق‌های بازرگانی ایران، تهران و آذربایجان غربی و صادرکنندگان  فناوری‌های محیط‌زیستی ضروری است. حضور این مجموعه‌ها در قالب پاویون جمهوری اسلامی ایران، ارائه فناوری‌های نوین، برگزاری نشست‌های معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و ایجاد ارتباط مستقیم با شرکت‌های خارجی، می‌تواند ضمن تقویت دیپلماسی اقتصادی، زمینه صادرات خدمات فنی و مهندسی، جذب سرمایه و اجرای پروژه‌های مشترک منطقه‌ای و بین‌المللی را فراهم سازد.

دستاوردهای این سفرها باید در قالب تصویب یا حمایت از ابتکارهای جمهوری اسلامی ایران، درج موضوعات اکوساید، آثار زیست‌محیطی جنگ، مدیریت گرد و غبار و حقابه‌های فرامرزی در اسناد اجلاس، جذب منابع مالی بین‌المللی، ایجاد سازوکارهای همکاری منطقه‌ای و مشارکت مؤثر بخش خصوصی متجلی شود.

با توجه به گذشت سی سال از عضویت ایران در هر دو کنوانسیون، موفقیت واقعی زمانی حاصل خواهد شد که هر اجلاس با رعایت « اصل صرفه و صلاح» به فرصتی برای پیشبرد منافع ملی، ارتقای دیپلماسی علمی، اقتصادی و محیط‌زیستی و تثبیت جایگاه جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کشوری اثرگذار در حکمرانی جهانی محیط‌زیست تبدیل شود.