🔎 جاسوسی دیجیتال از طریق تبلیغات آنلاین چگونه انجام می‌شود؟
گزارش خبرگزاری رویترز درباره فعالیت شرکت تبلیغاتی اسرائیلی دیسکاور-تک، پرسش‌های مهمی درباره امنیت تبلیغات اینترنتی مطرح کرده است. یافته‌های آزمایشگاه سیتیزن و شرکت کانفیانت نشان می‌دهد که زیرساخت‌های تبلیغاتی، در صورت سوءاستفاده، ممکن است برای شناسایی کاربران، ردیابی فعالیت‌های دیجیتال و کمک به توزیع جاسوس‌افزار به کار گرفته شوند.
این پرونده از سه جهت اهمیت دارد:
- حریم خصوصی: امکان جمع‌آوری و تطبیق داده‌های کاربران از طریق شبکه‌های تبلیغاتی.
- امنیت سایبری: احتمال استفاده از تبلیغات برای آغاز فرایندهای مخرب بدون نیاز به کلیک کاربر.
- امنیت ملی: خطر افشای اطلاعات مکانی و فعالیت‌های دیجیتال افراد حاضر در محیط‌های حساس.
برای مدیران روابط‌عمومی، مدیران فناوری اطلاعات و کارشناسان ارتباطات راهبردی، این گزارش یادآور ضرورت توجه به امنیت زنجیره تأمین دیجیتال، شفافیت پلتفرم‌ها و حفاظت از داده‌های مخاطبان است.
نویسنده گزارش اصلی: رافائل ساتر
تاریخ انتشار: ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶
منبع: خبرگزاری رویترز
موضوع: امنیت سایبری، تبلیغات دیجیتال، جاسوس‌افزار و حریم خصوصی کاربران
شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران (شارا) – دو گروه تحقیقاتی اعلام کرده‌اند که شرکت تبلیغات دیجیتال اسرائیلی دیسکاور-تک از شبکه گسترده‌ای از آگهی‌های آنلاین برای شناسایی و ردیابی کاربران اینترنت و کمک به نفوذ به دستگاه‌های آن‌ها استفاده کرده است. به گفته این محققان، این فعالیت‌ها نشان می‌دهد زیرساخت تبلیغات آنلاین، علاوه بر کارکرد تجاری خود، می‌تواند به ابزاری برای عملیات جاسوسی در مقیاسی گسترده تبدیل شود.
بر اساس گزارش رویترز که در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده و رافائل ساتر آن را نوشته است، یافته‌های جداگانه آزمایشگاه سیتیزن، گروه پژوهشی کانادایی در حوزه امنیت دیجیتال، و شرکت امنیت تبلیغات کانفیانت، مستقر در نیویورک، جزئیاتی از فعالیت‌های این شرکت را آشکار کرده‌اند.
شبکه تبلیغاتی با دسترسی گسترده
آزمایشگاه سیتیزن اعلام کرده است که آگهی‌های آنلاین دیسکاور-تک از طریق همکاری‌های مختلف این شرکت به بیش از ۱۲۰ هزار وب‌سایت و ۷۵ هزار برنامه کاربردی رسیده‌اند. این آگهی‌ها در بسیاری از موارد برای محصولات متعارفی مانند تلفن همراه و هدفون‌های بی‌سیم نمایش داده می‌شدند.
محققان می‌گویند کاربرانی که از وب‌سایت‌ها بازدید می‌کردند یا از برنامه‌هایی استفاده می‌کردند که این تبلیغات را نمایش می‌دادند، ممکن بود شناسایی و ردیابی شوند. در برخی موارد نیز تلاش‌هایی برای استخراج شماره تلفن کاربران گوشی‌های هوشمند صورت گرفته است.
نکته مهم این است که، بر اساس یافته‌های پژوهشگران، برای آغاز فرایند جاسوسی کافی بود آگهی در یک وب‌سایت بارگذاری شود؛ بنابراین، لزوماً نیازی نبود که کاربر روی آن کلیک کند.
ولفی کریستل، محقق ارشد آزمایشگاه سیتیزن، به رویترز گفت: شیوه کار تبلیغات آنلاین امروزی یک تهدید امنیتی نظام‌مند است؛ تهدیدی برای دولت‌ها، بخش خصوصی، جامعه مدنی و همه افراد.
این یافته‌ها نشان می‌دهند که سازوکارهای تبلیغات آنلاین، با وجود نگرانی‌های دیرینه درباره حریم خصوصی کاربران، ممکن است برای اجرای عملیات جاسوسی گسترده نیز مورد استفاده قرار گیرند.
ارتباط با شرکت‌های جاسوس‌افزاری
بر اساس گزارش این دو گروه، خدمات دیسکاور-تک دسترسی به بسترهای تبلیغاتی تحت مدیریت شرکت‌هایی مانند گوگل، کامکست و یاندکس روسیه را برای شرکت اسرائیلی کاندیرو و دیگر شرکت‌های فعال در حوزه نظارت فراهم کرده است.
کاندیرو شرکتی اسرائیلی است که وزارت بازرگانی ایالات متحده در سال ۲۰۲۱ آن را در فهرست سیاه قرار داد. این اقدام به ادعای عرضه نرم‌افزارهای جاسوسی مربوط بود که برای هدف قرار دادن مقام‌های دولتی، روزنامه‌نگاران، فعالان و دانشگاهیان استفاده می‌شدند.
هر دو گروه تحقیقاتی گفته‌اند برخی از آگهی‌های دیسکاور-تک برای کمک به نصب جاسوس‌افزارهای کاندیرو روی دستگاه‌های کاربران به کار رفته‌اند. با این حال، کانفیانت تأکید کرده است که آگهی‌های مرتبط با کاندیرو تنها بخش کوچکی از کل تبلیغات این شرکت را تشکیل می‌دادند.
آزمایشگاه سیتیزن همچنین اعلام کرده است که نوعی قدرتمند از جاسوس‌افزار کاندیرو که از طریق تبلیغات دیسکاور-تک توزیع شده بود، در فاصله سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ برای نفوذ به ۴۵ دستگاه مجهز به ویندوز در شبکه رسانه‌ای الجزیره قطر استفاده شده است.
این گروه پژوهشی گفته است که می‌تواند این موضوع را تأیید کند، زیرا الجزیره گزارش‌های شبکه خود را با محققان به اشتراک گذاشته است. الجزیره به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این موضوع پاسخی نداده است.
احتمال تأثیرگذاری بر صدها میلیون نفر
جروم دانگو، از بنیان‌گذاران شرکت کانفیانت، گفته است دیسکاور-تک روزانه دست‌کم ۱۰ میلیون آگهی در سراسر جهان منتشر می‌کند.
به گفته او، این شرکت از سازوکاری برای تبادل و تطبیق داده‌های مربوط به کوکی‌ها استفاده می‌کرد؛ سازوکاری که به آن امکان می‌داد کاربران را حتی خارج از محدوده مستقیم تبلیغات خود نیز ردیابی کند.
دانگو برآورد کرده است که احتمالاً صدها میلیون نفر تحت تأثیر فعالیت‌های دیسکاور-تک قرار گرفته‌اند.
این شرکت در سال ۲۰۲۰ تأسیس شده است. دیسکاور-تک به پیام‌های ارسال‌شده از طریق فرم تماس خود پاسخ نداد. پیام‌های لینکدین و ایمیل‌های ارسال‌شده به مدیرعامل آن، دکل بونی، نیز بی‌پاسخ ماندند. تلاش‌های رویترز برای تماس با مالکان کاندیرو هم به نتیجه نرسید.
نمایش تبلیغات در شبکه‌های حساس
به گفته دانگو، تبلیغات مخرب دیسکاور-تک در صدها شبکه متعلق به حوزه‌های حساس نمایش داده شده‌اند؛ از جمله شبکه‌هایی مرتبط با پنتاگون، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و دیوان کیفری بین‌المللی.
او همچنین مدعی شده است که برخی مناطق، از جمله سرزمین‌های فلسطینی، به‌طور ویژه با تبلیغات این شرکت مواجه بوده‌اند.
دانگو گفت: تقریباً به هر سایتی در فلسطین ــ هر سایتی ــ که بروید، یک تبلیغ دیسکاور-تک پیدا می‌کنید.
به گفته او، چنین گستره‌ای از تبلیغات می‌تواند دید وسیعی از فعالیت‌های دیجیتال در یک منطقه فراهم کند.
آزمایشگاه سیتیزن نیز اعلام کرده است شواهد مشابهی در اختیار دارد که نشان می‌دهد این تبلیغات به کاربران سازمان ملل متحد، پیمان آتلانتیک شمالی، کمیسیون اروپا و بیش از ۱۲ دولت ملی دیگر نمایش داده شده‌اند.
در میان شبکه‌هایی که این تبلیغات در آن‌ها ظاهر شده‌اند، شرکت‌های فعال در صنعت تراشه و فناوری، از جمله انویدیا، سندیسک، برادکام و میکرون، نیز دیده می‌شوند. همچنین، تبلیغات در شبکه‌های متعلق به چند سازمان رسانه‌ای در مکزیک، اسرائیل و اروپا نمایش داده شده‌اند؛ سازمان‌هایی که نام آن‌ها در گزارش فاش نشده است.
آزمایشگاه سیتیزن علاوه بر شناسایی کاندیرو و چند فروشنده دیگر تجهیزات نظارتی، اعلام کرده است که توانسته اطلاعاتی درباره محل احتمالی حضور برخی کاربران مرتبط با دیسکاور-تک جمع‌آوری کند.
به گفته این گروه، شرکت به‌طور ناخواسته گزارش‌های مربوط به احراز هویت خود را در اینترنت در دسترس قرار داده بود. این گزارش‌ها نشان می‌دادند افرادی از نشانی‌های پروتکل اینترنتی در اسرائیل، اروپا و منطقه خلیج فارس وارد سامانه شده‌اند.
اقدامات شرکت‌های فناوری علیه دیسکاور-تک
پس از انتشار یافته‌های پژوهشگران، دیسکاور-تک از بخش‌هایی از بازار تبلیغات آنلاین کنار گذاشته شد.
گوگل اعلام کرده است که با تحقیقات آزمایشگاه سیتیزن و کانفیانت همکاری کرده و این شرکت را به دلیل نقض نظام‌مند سیاست‌های خود از بسترهای تبلیغاتی‌اش حذف کرده است.
انجمن اروپایی تبلیغات و بازاریابی دیجیتال نیز در ایمیلی اعلام کرد که دیسکاور-تک در هفته پیش از انتشار گزارش، پس از شناسایی موارد نقض سیاست‌های این انجمن در جریان حسابرسی، از فهرست جهانی فروشندگان مورد تأیید آن به حالت تعلیق درآمده است.
کامکست نیز اعلام کرد که شرکت تابعه فناوری تبلیغات آن، بیزوکس، در پی فعالیت‌های اخیر، دیسکاور-تک را از بستر خود حذف کرده است. یاندکس به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخی نداد.
با وجود این اقدامات، یافته‌های پژوهشگران بار دیگر نگرانی‌ها درباره امکان استفاده از زیرساخت‌های تبلیغات دیجیتال برای اهدافی فراتر از بازاریابی را برجسته کرده است.
ردیابی تبلیغاتی؛ نگرانی فزاینده امنیت ملی
نظارت مبتنی بر تبلیغات آنلاین به‌تدریج به‌عنوان تهدیدی برای امنیت ملی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
اوایل سال ۲۰۲۶، وزارت دفاع ایالات متحده اعلام کرد گزارش‌هایی دریافت کرده است که بر اساس آن‌ها، نیروهای آمریکایی مستقر در مناطق جنگی با استفاده از داده‌های مکانی هدف قرار گرفته‌اند؛ داده‌هایی که شرکت‌های فناوری تبلیغات و واسطه‌های خریدوفروش اطلاعات جمع‌آوری کرده بودند.
پس از انتشار این گزارش‌ها، برخی شاخه‌های ارتش آمریکا ردیاب‌های تبلیغاتی را در تعدادی از دستگاه‌ها غیرفعال کردند.
گزارش رویترز نشان می‌دهد که داده‌های جمع‌آوری‌شده از طریق سازوکارهای تبلیغاتی، در صورت سوءاستفاده، می‌توانند اطلاعاتی درباره هویت، فعالیت‌های آنلاین و موقعیت احتمالی کاربران فراهم کنند. یافته‌های دو گروه پژوهشی درباره دیسکاور-تک نیز بر ابعاد امنیتی و حریم خصوصی این زیرساخت‌ها تأکید دارد.
گزارش از: رافائل ساتر
ویرایش از: ادوینا گیبس
منبع فارسی: شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران (شارا)
نکات کلیدی
- گسترش شبکه تبلیغاتی: بر اساس یافته‌های آزمایشگاه سیتیزن، تبلیغات این شرکت به بیش از ۱۲۰ هزار وب‌سایت و ۷۵ هزار برنامه کاربردی رسیده است.
- ردیابی بدون کلیک: بارگذاری آگهی ممکن بود برای آغاز برخی فرایندهای شناسایی و ردیابی کافی باشد.
- ارتباط با جاسوس‌افزارها: دو گروه پژوهشی از استفاده برخی آگهی‌ها برای کمک به توزیع جاسوس‌افزارهای مرتبط با کاندیرو خبر داده‌اند.
- دامنه احتمالی تأثیرگذاری: یکی از بنیان‌گذاران کانفیانت برآورد کرده است که صدها میلیون نفر ممکن است تحت تأثیر فعالیت‌های شرکت قرار گرفته باشند.
- نمایش تبلیغات در شبکه‌های حساس: پژوهشگران از نمایش این تبلیغات در شبکه‌های مرتبط با نهادهای دولتی، بین‌المللی، فناوری و رسانه‌ای خبر داده‌اند.
- واکنش شرکت‌های فناوری: گوگل، بیزوکس و انجمن اروپایی تبلیغات و بازاریابی دیجیتال اقداماتی علیه این شرکت انجام داده‌اند.
- پیامدهای امنیتی: داده‌های تبلیغاتی ممکن است در صورت سوءاستفاده، برای شناسایی افراد و استنباط موقعیت مکانی آن‌ها به کار روند.
- اهمیت حکمرانی داده: این پرونده ضرورت نظارت دقیق‌تر بر شبکه‌های تبلیغاتی، واسطه‌های داده و سازوکارهای تبادل اطلاعات کاربران را برجسته می‌کند.