جهان مدرن آرامآرام رنگ خود را از دست داده است. از نمای خانهها تا خودروها و تلفنهای همراه، طیفهای خنثی بر زندگی ما سایه انداختهاند. این روند، که از تولید صنعتی قرن ۱۹ آغاز شد و با ایدئولوژی مدرنیسم در قرن ۲۰ تقویت شد، در قرن ۲۱ به هویت مینیمالیستی تبدیل شد.
اما دادههای سال ۲۰۲۵ نشان میدهد شاید چرخه در حال چرخش باشد. افزایش محبوبیت رنگهای گرم، بازگشت سبز در صنعت خودرو و انتخاب رنگهای عمیقتر توسط برندهای جهانی، نشانههایی از احیای تدریجی رنگ هستند.
شاید جهان هنوز خاکستری باشد، اما رنگ در کمین بازگشت ایستاده است.
نویسنده: فرانک جیکوبز
تاریخ انتشار: ۷ آوریل ۲۰۲۵
منبع: https://bigthink.com
عنوان اصلی: Gray took over the modern world. Now, color may be returning.
خاکستری جهان مدرن را تسخیر کرد؛ آیا رنگ در حال بازگشت است؟
نه، شما ناگهان کوررنگ نشدهاید. این نقشه رنگی است. در واقع، نقشهای از رنگهاست؛ مشخص میکند در هر ایالت آمریکا محبوبترین رنگ نمای خانه چیست. اما نتیجه بیشتر شبیه کاتالوگ یک سالن تشییع جنازه است: پنجاه طیف از خاکستری.
البته «خاکستریمآب». از هاوایی تا مین، از آلاسکا تا فلوریدا، محبوبترین رنگ نمای خانهها گونهای از خاکستری، سفید مایل، بژ یا «گریژ» است؛ رنگی چنان مردد که نه کاملاً خاکستری است نه بژ، و در عین حال هر دو هست و هیچکدام نیست.
فرو رفته در وان «بیتفاوتی پذیرفتهشده»
چگونه چنین چیزی ممکن است؟ آمریکا کشوری تکرنگ نیست. تنوع فرهنگی، اقلیمی و جغرافیایی گستردهای دارد و مردمی که تقریباً درباره همهچیز اختلاف نظر دارند. پس چرا هنگام خرید رنگ خانه، اغلب به سراغ طیفهای خنثی میروند؟ چرا خانههای این کشور چناناند که گویی در وان «بیتفاوتی پذیرفتهشده» فرو رفتهاند؟
پاسخ در پدیدهای است به نام «خاکستریشدن»؛ روندی تدریجی اما مداوم که رنگ را نهفقط از نماهای بیرونی بلکه از فضاهای داخلی و اشیای روزمره مانند خودروها و تلفنها میزداید.
در سال ۲۰۲۰، پژوهشگران «گروه موزه علوم» لندن با بررسی حدود ۷۰۰۰ عکس از اشیای روزمره از اواخر قرن ۱۹ تا سال ۲۰۲۰، با کمک الگوریتمی توزیع رنگ را تحلیل کردند. نتیجه روشن بود: گرایش چشمگیر به رنگهای بیرنگ یا آکروماتیک.
زبان بیصدای تجارت جهانی
در اوایل قرن ۱۹، اشیا رنگ طبیعی مواد خود را داشتند: قهوهای چوب و چرم، زرد و برنجی فلزات. اما بهتدریج جای خود را به سیاه، سفید و خاکستری دادند.
تولید انبوه صنعتی، تکرارپذیری را ترجیح میدهد. رنگهای خنثی آسانتر استاندارد میشوند، کمتر دچار تضاد میشوند و در بازار جهانی فروشپذیرترند. خاکستری به زبان مشترک تجارت جهانی بدل شد؛ بیخطر، بیحاشیه و بیپیام.
اما این روند فقط صنعتی نبود؛ پشتوانهای فلسفی نیز داشت.
ایدئولوژی مدرنیسم و حذف تزئین
آدولف لوس در مقاله «تزئین و جنایت» در سال ۱۹۰۸ استدلال کرد که تزئین نشانه عقبماندگی اخلاقی است. او سطوح ساده و خطوط مستقیم را نشانه تکامل فرهنگی میدانست. این نگاه بر مدرسه باوهاوس و سپس «سبک بینالمللی» معماری اثر گذاشت؛ سبکی مبتنی بر شیشه، فولاد و بتن. خاکستری نه بهعنوان پیشفرض، بلکه بهعنوان بیانیهای از جدیت.
لوکوربوزیه نیز رنگ را مناسب «نژادهای ساده و روستاییان» دانست؛ دیدگاهی که امروز بسیار مناقشهبرانگیز است.
خودروها؛ شاخص نبض رنگ در فرهنگ عمومی
در سال ۲۰۰۴ حدود ۶۰٪ خودروهای جدید آمریکا بیرنگ بودند: سیاه، سفید، خاکستری یا نقرهای. در سال ۲۰۲۳ این رقم به ۸۰٪ رسید. در سال ۲۰۱۱ سفید محبوبترین رنگ خودرو در جهان شد و همچنان همین جایگاه را دارد.
طبق گزارش رنگ سال ۲۰۲۵ شرکت بیایاساف:
- سفید: ۳۸٪
- مشکی: ۲۳٪
- خاکستری: ۱۹٪
- نقرهای: ۸٪
در مجموع ۸۸٪ خودروهای جهان در این ۴ رنگ تولید میشوند. آبی فقط ۶٪ سهم دارد و سبز و قرمز هر کدام ۳٪.
منطق اقتصادی روشن است: رنگهای خاص ریسک فروش را بالا میبرند. شرکتهای اجاره خودرو و ناوگانهای بزرگ نیز همین محافظهکاری را تقویت میکنند. نتیجه چرخهای خودتقویتکننده از یکنواختی است.
خانهها و «خاکستری هزارهای»
مشاوران املاک میگویند رنگهای خنثی ارزش فروش مجدد را افزایش میدهند. رنگهایی مانند «Agreeable Gray» یا «Accessible Beige» بیشتر حالت اجتماعی دارند تا بیانیه هویتی.
از حدود سال ۲۰۱۰، مینیمالیسم از یک سبک زیباییشناختی به یک هویت اجتماعی بدل شد. «خاکستری هزارهای» نشانه ظاهری پیچیدگی و کنترل بود. محصولات اپل نمونه بارز این تغییرند: از رنگهای شاد آیمکهای اولیه تا «Space Gray» و «Midnight Black».
خاکستری و افسردگی
پژوهشی در دانشگاه منچستر نشان داد افراد سالم اغلب زرد را رنگ حال خوب خود میدانند، در حالی که افراد مضطرب یا افسرده بیشتر خاکستری را انتخاب میکنند. آنان خاکستری را نماد «زندگی یکنواخت و بیرنگ» توصیف کردند.
آیا بازگشت رنگ آغاز شده است؟
نشانههایی از تغییر دیده میشود. رنگهای سال ۲۰۲۵:
- پنتون: Mocha Mousse، قهوهای گرم
- بهر: Rumors، قرمز یاقوتی
- والسپار: Encore، آبی دریایی عمیق
در خودروها، سبز در قاره آمریکا به ۴٪ رسیده و در اروپا از قرمز پیشی گرفته است. اکسلتا رنگ «Evergreen Sprint» را رنگ سال ۲۰۲۵ اعلام کرده و جنرال موتورز رنگ «Typhoon Metallic» را معرفی کرده است.
در عین حال، رنگ به جهان دیجیتال مهاجرت کرده است. دستگاهها خاکستریاند، اما نمایشگرهایشان انفجاری از رنگ هستند.
تاریخ نشان میدهد سلیقههای رنگی چرخهایاند. شاید پس از عصر آیفون، دوباره «آبی باندای» یا «بنفش دیوانه» بازگردد.