تعریف خبر در سال ۲۰۲۶؛ آیا شبکه‌های اجتماعی جای رسانه‌های سنتی را گرفته‌اند؟
گسترش شبکه‌های اجتماعی، پادکست‌ها و تولیدکنندگان محتوای دیجیتال، برداشت مردم از مفهوم خبر را تغییر داده است؛ بااین‌حال، رسانه‌های سنتی همچنان بخش مهمی از تعریف مخاطبان از خبر را تشکیل می‌دهند.
بر اساس پژوهش مؤسسه پژوهش‌های رویترز برای مطالعه روزنامه‌نگاری، ۴۹ درصد پاسخ‌دهندگان تعریفی سنتی از خبر دارند و آن را عمدتاً با روزنامه‌نگاران، کارشناسان، رسانه‌های خبری اختصاصی و موضوعاتی مانند سیاست و اقتصاد مرتبط می‌دانند. در مقابل، ۲۶ درصد علاوه بر ویژگی‌های سنتی خبر، محتوای تولیدکنندگان محتوا و تأثیرگذاران را نیز در تعریف خود از خبر قرار می‌دهند.
در ارزیابی منابع خبری، ۸۸ درصد پاسخ‌دهندگان اطلاعات بخش‌های خبری تلویزیون و رادیو، ۸۷ درصد وب‌سایت‌های خبری و ۸۵ درصد روزنامه‌ها را خبر دانسته‌اند.
این یافته‌ها نشان می‌دهند که گسترش منابع اطلاعاتی جدید لزوماً به معنای کناررفتن رسانه‌های سنتی از ذهن مخاطبان نیست. برای رسانه‌ها و متخصصان روابط عمومی، شناخت برداشت مخاطبان از خبر، شیوه مصرف اطلاعات و معیارهای اعتبار رسانه‌ای می‌تواند در انتخاب قالب‌های ارتباطی و برنامه‌ریزی محتوایی مؤثر باشد.
شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران (شارا) – با گسترش شبکه‌های اجتماعی، پادکست‌ها و فعالیت تولیدکنندگان محتوای دیجیتال، مرز میان روزنامه‌نگاری سنتی و سایر منابع اطلاعاتی در حال تغییر است. بااین‌حال، رسانه‌های خبری سنتی همچنان جایگاه مهمی در تعریف مردم از خبر دارند.
پژوهش مؤسسه پژوهش‌های رویترز برای مطالعه روزنامه‌نگاری، برداشت مخاطبان از مفهوم خبر را بررسی کرده است. این پژوهش با هدف شناخت چگونگی تعریف خبر از سوی مردم و بررسی نقش منابع مختلف اطلاعاتی در شکل‌گیری این تعریف انجام شده است.
چگونه مردم خبر را تعریف می‌کنند؟
بر اساس نتایج این پژوهش، ۴۹ درصد پاسخ‌دهندگان تعریفی با هسته سنتی از خبر داشته‌اند. این گروه خبر را عمدتاً با روزنامه‌نگاران و کارشناسان، رسانه‌های خبری اختصاصی، موضوعاتی مانند سیاست و اقتصاد و قالب‌هایی مانند متن‌های بلند و ویدئو مرتبط می‌دانند.
در مقابل، ۲۶ درصد پاسخ‌دهندگان تعریفی گسترده‌تر از خبر ارائه کرده‌اند. این گروه، ضمن حفظ ویژگی‌های اصلی خبر سنتی، محتوای تولیدکنندگان محتوا و تأثیرگذاران را نیز در تعریف خود از خبر قرار داده‌اند.
این تفاوت نشان می‌دهد که برداشت عمومی از خبر یکسان نیست و مخاطبان ممکن است بر اساس منابع اطلاعاتی و معیارهای خود، محتوای متفاوتی را در دسته خبر قرار دهند.
رسانه‌های سنتی همچنان جایگاه مهمی دارند
یکی از یافته‌های قابل توجه پژوهش، جایگاه منابع خبری سنتی در برداشت مخاطبان است.
۸۸ درصد پاسخ‌دهندگان، اطلاعات ارائه‌شده در بخش‌های خبری تلویزیون و رادیو را خبر دانسته‌اند. همچنین، ۸۷ درصد محتوای وب‌سایت‌های خبری و ۸۵ درصد محتوای روزنامه‌ها را در دسته خبر قرار داده‌اند.
این ارقام نشان می‌دهند که گسترش منابع اطلاعاتی جدید لزوماً به معنای کناررفتن رسانه‌های سنتی از تعریف ذهنی مخاطبان از خبر نیست. در عین حال، حضور تولیدکنندگان محتوا و تأثیرگذاران در برداشت بخشی از پاسخ‌دهندگان، از گسترش مرزهای مفهوم خبر حکایت دارد.
پژوهش چگونه انجام شده است؟
در مرحله نخست، از ۴ تا ۱۷ نوامبر ۲۰۲۵، مصاحبه‌های عمیقی با ۴۰ بزرگسال در کشورهای آرژانتین، نروژ، بریتانیا و ایالات متحده آمریکا انجام شد.
در مرحله بعد، از ۱ تا ۲۸ آوریل ۲۰۲۶، پیمایشی آنلاین با نمونه‌ای نماینده از جمعیت ملی در شش کشور آرژانتین، ژاپن، نروژ، اسپانیا، بریتانیا و ایالات متحده آمریکا اجرا شد. در هر کشور حدود ۲۰۰۰ نفر در این پیمایش شرکت کردند.
این محدوده جغرافیایی باید هنگام تفسیر نتایج در نظر گرفته شود؛ زیرا یافته‌های پژوهش مستقیماً به کشورهای بررسی‌شده مربوط‌اند و تعمیم آن‌ها به تمام جوامع، به شواهد بیشتری نیاز دارد.
پیامدهای تغییر تعریف خبر برای رسانه‌ها
شناخت برداشت مخاطبان از خبر برای رسانه‌ها اهمیت دارد؛ زیرا شیوه دریافت و ارزیابی اطلاعات در حال گسترش و تنوع است. مخاطبان ممکن است اخبار را از طریق رسانه‌های خبری اختصاصی دنبال کنند یا در کنار آن، از محتوای تولیدکنندگان محتوا، پادکست‌ها و شبکه‌های اجتماعی نیز اطلاعات دریافت کنند.
در چنین شرایطی، رسانه‌ها برای ارتباط مؤثر با مخاطبان باید عادت‌های مصرف اطلاعات و انتظارات آنان را بشناسند و قالب‌های روایت و انتشار محتوا را متناسب با این تغییرات تنظیم کنند.
بااین‌حال، هماهنگی با قالب‌های جدید به معنای کنارگذاشتن اصول حرفه‌ای روزنامه‌نگاری نیست. اعتبار اطلاعات، دقت در انتشار، شفافیت و مسئولیت‌پذیری همچنان از موضوعات مهم در تولید و انتشار خبر به شمار می‌روند.
اهمیت موضوع برای روابط‌عمومی
برای متخصصان روابط‌عمومی نیز شناخت تعریف مخاطبان از خبر و منابعی که آن‌ها خبری تلقی می‌کنند، اهمیت دارد. انتخاب رسانه مناسب، طراحی پیام، تعیین قالب انتشار و شناخت شیوه‌های دریافت اطلاعات می‌تواند بر میزان دسترسی و ارتباط مؤثر با مخاطبان تأثیر بگذارد.
در محیطی که منابع اطلاعاتی متنوع‌تر شده‌اند، صرف انتشار یک پیام در یک رسانه، لزوماً به معنای دسترسی به تمام گروه‌های مخاطب نیست. شناخت رفتار اطلاعاتی مخاطبان و توجه به تفاوت‌های آن‌ها می‌تواند به برنامه‌ریزی دقیق‌تر ارتباطات سازمانی کمک کند.
جمع‌بندی
پژوهش مؤسسه رویترز نشان می‌دهد که تعریف خبر در میان مخاطبان یکسان نیست. درحالی‌که بخشی از مردم همچنان خبر را عمدتاً با روزنامه‌نگاران، رسانه‌های خبری اختصاصی و قالب‌های سنتی مرتبط می‌دانند، گروهی دیگر محتوای تولیدکنندگان محتوا و تأثیرگذاران را نیز در این تعریف جای می‌دهند.
در عین حال، جایگاه تلویزیون، رادیو، وب‌سایت‌های خبری و روزنامه‌ها در پاسخ‌های شرکت‌کنندگان نشان می‌دهد که منابع سنتی همچنان در برداشت عمومی از خبر نقش مهمی دارند.
برای رسانه‌ها و متخصصان روابط‌عمومی، شناخت این تفاوت‌ها فرصتی برای بهبود انتخاب رسانه، تنظیم قالب‌های ارتباطی و پاسخ‌گویی به نیازهای متنوع مخاطبان فراهم می‌کند؛ بدون آنکه اعتبار حرفه‌ای و دقت در انتقال اطلاعات نادیده گرفته شود.
منبع: مؤسسه پژوهش‌های رویترز برای مطالعه روزنامه‌نگاری؛ پژوهش درباره تعریف خبر در سال ۲۰۲۶.
منبع فارسی: شارا ـ شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران