🤖 چرا سرمایه‌گذاری سازمان‌ها در هوش مصنوعی همیشه به بازده چشمگیر منجر نمی‌شود؟
چهارمین مطالعه سالانه دانشگاه وارتون و مؤسسه جی‌بی‌کی کالکتیو درباره پذیرش هوش مصنوعی در سازمان‌ها نشان می‌دهد که گسترش استفاده از این فناوری الزاماً به معنای موفقیت اقتصادی و عملیاتی نیست.
بر اساس این پژوهش، ۸۰ درصد مدیران بازده مثبت سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی را گزارش کرده‌اند، اما تنها ۲۸ درصد از بازده مثبت و چشمگیر برخوردار بوده‌اند. همچنین فقط ۷ درصد سازمان‌ها توانسته‌اند سه مؤلفه اصلی موفقیت، یعنی اثبات ارزش، تحول جریان‌های کاری و همسویی سازمانی را هم‌زمان محقق کنند.
یافته مهم این پژوهش برای مدیران روابط‌عمومی آن است که استفاده موفق از هوش مصنوعی به ابزارهای فناورانه محدود نمی‌شود. سازمان‌ها باید اثربخشی ارتباطات، مدیریت تغییر، مسئولیت‌پذیری مدیریتی و مشارکت کارکنان را در مرکز راهبرد هوش مصنوعی قرار دهند.
نتیجه راهبردی: هوش مصنوعی زمانی برای سازمان ارزش‌آفرین خواهد بود که به جای صرفاً سریع‌تر کردن کارهای موجود، شیوه انجام کار و دستیابی به اهداف سازمانی را متحول کند.
منبع پژوهش: دانشگاه وارتون و مؤسسه جی‌بی‌کی کالکتیو، اکتبر ۲۰۲۶.
گسترش استفاده از هوش مصنوعی در سازمان‌ها الزاماً به معنای دستیابی به بازده اقتصادی و عملیاتی چشمگیر نیست. چهارمین مطالعه سالانه دانشگاه وارتون و مؤسسه جی‌بی‌کی کالکتیو درباره پذیرش هوش مصنوعی نشان می‌دهد، اگرچه ۸۰ درصد مدیران از بازده مثبت این فناوری خبر داده‌اند، تنها ۲۸ درصد بازده مثبت و چشمگیر داشته‌اند. همچنین فقط ۷ درصد سازمان‌ها توانسته‌اند سه معیار اصلی موفقیت در به‌کارگیری هوش مصنوعی را به‌طور هم‌زمان محقق کنند.
هوش مصنوعی در سازمان‌ها؛ استفاده گسترده، بازده محدود
هوش مصنوعی اکنون به بخشی از فعالیت روزمره سازمان‌های بزرگ آمریکا تبدیل شده است. تقریباً دوسوم مدیران و افراد دارای سمت‌های بالاتر، معادل ۶۲ درصد، هر روز از این فناوری استفاده می‌کنند. همچنین ۷۳ درصد اعلام کرده‌اند که هوش مصنوعی تغییرات چشمگیری در جریان‌های کاری آن‌ها ایجاد کرده است.
با وجود این، میان استفاده گسترده از فناوری و دستیابی به نتایج چشمگیر فاصله قابل‌توجهی وجود دارد. چهار نفر از هر پنج مدیر، معادل ۸۰ درصد، بازده مثبت سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی را گزارش کرده‌اند؛ اما فقط ۲۸ درصد بازده مثبت و چشمگیر داشته‌اند.
سه معیار موفقیت در به‌کارگیری هوش مصنوعی
پژوهشگران سازمان‌ها را بر اساس سه معیار ارزیابی می‌کنند:
1. اثبات ارزش و منافع حاصل از به‌کارگیری هوش مصنوعی؛
2. ایجاد تحول در جریان‌های کاری؛
3. همسو کردن کل سازمان با راهبرد هوش مصنوعی.
کمتر از یک‌دهم سازمان‌ها، یعنی فقط ۷ درصد، توانسته‌اند هر سه معیار را به‌طور هم‌زمان محقق کنند.
سه مانع اصلی در مسیر بهره‌برداری از هوش مصنوعی
یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد سازمان‌ها در مسیر به‌کارگیری هوش مصنوعی با سه مانع مهم مواجه‌اند.
نخست، اشتباه در انتخاب شاخص‌های ارزیابی است. بسیاری از سازمان‌ها به‌جای تمرکز بر اثربخشی و ارزش‌آفرینی، بیشتر بر کارایی، صرفه‌جویی در زمان و کاهش هزینه‌ها تأکید می‌کنند.
دوم، نبود مسئولیت‌پذیری مشخص در مدیریت فرایند تغییر است. هنگامی که متولی مشخصی برای هدایت تغییرات سازمانی وجود نداشته باشد، اجرای برنامه‌های مرتبط با هوش مصنوعی با کندی مواجه می‌شود.
سوم، تفاوت دیدگاه مدیران و کارکنان درباره موفقیت در استفاده از هوش مصنوعی است. نبود درک مشترک از اهداف، انتظارات و نتایج موردنظر، مانع تبدیل ظرفیت‌های فناوری به دستاوردهای واقعی سازمانی می‌شود.
پیام پژوهش برای مدیران روابط‌عمومی
یافته‌های این مطالعه برای مدیران روابط‌عمومی و ارتباطات سازمانی اهمیت ویژه‌ای دارد. هوش مصنوعی نباید صرفاً ابزاری برای تولید سریع‌تر محتوا، کاهش هزینه‌های اجرایی یا افزایش حجم فعالیت‌های رسانه‌ای تلقی شود.
ارزش واقعی این فناوری زمانی آشکار می‌شود که در خدمت اثربخشی ارتباطات، شناخت بهتر مخاطبان، بهبود تصمیم‌گیری، مدیریت تغییر و تحقق اهداف راهبردی سازمان قرار گیرد.
مدیران روابط‌عمومی باید در ارزیابی عملکرد هوش مصنوعی از شاخص‌های صرفاً کمی فراتر بروند و تأثیر آن را بر کیفیت ارتباطات، تجربه مخاطبان، اعتماد عمومی و ارزش‌آفرینی سازمانی بررسی کنند.
جمع‌بندی
پیام اصلی مطالعه دانشگاه وارتون روشن است: استفاده از هوش مصنوعی به‌تنهایی مزیت رقابتی ایجاد نمی‌کند. سازمان‌هایی موفق‌تر خواهند بود که این فناوری را با بازطراحی فرایندهای کاری، مدیریت اثربخش تغییر و همسویی مدیران و کارکنان همراه کنند.
در چنین شرایطی، هوش مصنوعی از یک ابزار کمکی به عاملی برای تحول سازمانی و ارتقای اثربخشی ارتباطات تبدیل خواهد شد.
منبع: مطالعه «مزیت انطباق‌پذیر: چه کسانی در هوش مصنوعی پیشتازند و چگونه؟»، مرکز پژوهش‌های انسان و هوش مصنوعی دانشگاه وارتون و مؤسسه جی‌بی‌کی کالکتیو، ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶.