🔐 حاکمیت داده؛ شکاف میان شناخت خطر و آمادگی واقعی سازمان‌ها
پژوهش جهانی جدید اورپیور نشان می‌دهد حاکمیت داده به یک دغدغه جدی در سطح مدیران ارشد تبدیل شده است. ۸۸ درصد مدیران ارشد سازمان‌های بزرگ معتقدند شکست در حاکمیت داده می‌تواند به از دست دادن شغل آنها منجر شود و ۹۱ درصد نیز نگران پیامدهای مالی و اعتباری آن هستند.
با این حال، ۶۴ درصد سازمان‌ها هنوز راهبرد رسمی حاکمیت داده ندارند و ۶۲ درصد نیز دید کاملی نسبت به اینکه چه کسانی می‌توانند به داده‌های آنها دسترسی داشته باشند، آنها را کنترل یا مدیریت کنند، ندارند.
این یافته‌ها از وجود شکافی میان شناخت ریسک و آمادگی عملیاتی حکایت دارد؛ شکافی که با افزایش مخاطرات ژئوپلیتیکی، دسترسی فرامرزی به داده‌ها، وابستگی به زیرساخت‌های خارجی و گسترش استفاده از هوش مصنوعی، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
پ شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران (شارا) – ژوهش جهانی جدید شرکت اورپیور نشان می‌دهد ۸۸ درصد مدیران ارشد اجرایی سازمان‌های بزرگ معتقدند شکست در حاکمیت داده می‌تواند به از دست دادن شغل آنها منجر شود و ۹۱ درصد نیز نگران پیامدهای مالی و اعتباری آن برای سازمان خود هستند.
با وجود این نگرانی‌ها، ۶۴ درصد سازمان‌ها هنوز بدون راهبرد رسمی حاکمیت داده فعالیت می‌کنند؛ وضعیتی که می‌تواند در محیط ژئوپلیتیکی نامطمئن امروز، آسیب‌پذیری مهمی در مدیریت داده‌های سازمانی ایجاد کند.
حاکمیت داده به یک ریسک تعیین‌کننده برای کسب‌وکار تبدیل شده است؛ ریسک‌هایی که از الزام‌های خارجی برای خارج‌سازی داده‌ها تا احتمال اختلال در خدمات را دربرمی‌گیرد.
گزارش جهانی حاکمیت داده ۲۰۲۶ شرکت اورپیور، دیدگاه ۲۱۰۰ مدیر سازمانی در هشت کشور را بررسی کرده است تا میزان همخوانی اهداف راهبردی سازمان‌ها با آمادگی واقعی عملیاتی آنها را ارزیابی کند.
نگرانی درباره حاکمیت داده واقعی است
بر اساس این پژوهش، ۹۰ درصد سازمان‌ها حاکمیت داده را یک دغدغه کسب‌وکاری می‌دانند و اکثریت قاطع آنها انتظار دارند شکست در این زمینه پیامدهای شدید مالی یا مدیریتی به همراه داشته باشد.
همچنین ۸۵ درصد سازمان‌ها حاضرند برای همکاری با یک ارائه‌دهنده محلی یا دارای حاکمیت داده، از برخی قابلیت‌ها و امکانات پیشرفته صرف‌نظر کنند.
۴۰ درصد سازمان‌ها نیز در حال حاضر استفاده خود از ارائه‌دهندگان خدمات نرم‌افزاری به‌عنوان خدمت را که به زیرساخت‌های غیرمحلی متکی هستند، محدود کرده‌اند.
شناخت وجود دارد، اما آمادگی کافی نیست
با وجود این نگرانی‌ها، ۶۴ درصد سازمان‌ها همچنان بدون یک راهبرد رسمی حاکمیت داده فعالیت می‌کنند.
۶۲ درصد دید کاملی درباره اینکه چه کسانی می‌توانند به داده‌های آنها دسترسی داشته باشند، آنها را کنترل کنند یا مدیریت کنند، ندارند.
همچنین ۵۶ درصد هیچ برنامه‌ای برای کاهش خطر خارج‌سازی ژئوپلیتیکی داده‌ها یا اختلال در خدمات ندارند.
۵۶ درصد نیز اذعان کرده‌اند که مهارت و ظرفیت لازم برای اجرای طرح‌های حاکمیت داده را ندارند و ۳۶ درصد با چالش جلب حمایت مدیران ارشد مواجه هستند.
در همین حال، تنها ۹ درصد سازمان‌ها می‌گویند حفاظت در برابر دسترسی فرامرزی به داده‌ها، یکی از اولویت‌های اصلی آنهاست.
این یافته‌ها وجود یک «شکاف حاکمیت» میان شناخت مدیران ارشد از خطر و آمادگی عملیاتی واقعی سازمان‌ها را آشکار می‌کند.
بسیاری از شرکت‌ها هنوز حاکمیت داده را صرفاً یک فعالیت معمول در حوزه امنیت سایبری یا رعایت الزامات قانونی می‌دانند. در نتیجه، سازمان‌ها نمی‌توانند کنترل داده‌های خود را به‌طور کامل در اختیار داشته باشند و قادر نیستند در برابر تهدیدهای ژئوپلیتیکی که ممکن است پیامدهای قابل‌توجهی ایجاد کنند، از خود دفاع کنند.
حاکمیت داده فقط محل ذخیره‌سازی داده نیست
الکس مک‌مولن، مدیر ارشد فناوری بین‌المللی اورپیور، می‌گوید مدیران ارشد می‌دانند که شغل آنها در موضوع حاکمیت داده در معرض خطر است، اما بسیاری همچنان بر ریسک‌های نادرست تمرکز دارند.
به گفته او، حاکمیت داده فقط درباره محل ذخیره‌سازی داده نیست، بلکه داشتن دید کامل و کنترل بر داده‌ها از طریق مدیریت مدرن داده اهمیت دارد.
او تأکید می‌کند اینکه چه کسی می‌تواند به داده‌ها دسترسی داشته باشد، چه حوزه‌های قضایی بر آنها اعمال می‌شود و آیا داده‌ها یا خدمات حیاتی کسب‌وکار ممکن است دچار اختلال شوند، از پرسش‌های کلیدی هستند که هر سازمان باید مطرح کند.
راحیل نصیر، مدیر پژوهش و تحلیلگر ارشد حوزه حاکمیت دیجیتال در سراسر جهان در شرکت آی‌دی‌سی، نیز معتقد است حاکمیت دیجیتال از یک گفت‌وگوی مربوط به رعایت الزامات قانونی به یک دغدغه حیاتی در سطح هیئت‌مدیره تبدیل شده است.
به گفته او، چالش مدیران اجرایی فقط دانستن محل میزبانی داده‌ها نیست، بلکه کنترل کامل بر همه دسترسی‌ها و انتقال‌های داده، از جمله فراداده‌ها، حفاظت در برابر درخواست‌های فرامرزی برای دسترسی به داده‌ها و مدیریت ریسک‌های فناوری اطلاعات و فروشندگان، با توجه به عدم قطعیت‌های ژئوپلیتیکی اهمیت دارد.
توصیه اورپیور: حاکمیت از ابتدا
اورپیور معتقد است یک راهبرد موفق حاکمیت داده مستلزم حرکت از شناخت منفعلانه ریسک به اجرای عملیاتی هدفمند است.
بر اساس این رویکرد، سازمان‌ها می‌توانند کنترل‌ها و سازوکارهای حاکمیتی را بر اساس میزان ریسک هر مجموعه داده، برنامه کاربردی و بار کاری طراحی کنند.
در این مدل، تمرکز از حاکمیت ملی به حاکمیت سازمانی تغییر می‌کند؛ رویکردی که بر اساس میزان پذیرش ریسک هر سازمان و نگاه آن به مقررات شکل می‌گیرد.
این مدل به کسب‌وکارها امکان می‌دهد از دارایی‌های حیاتی خود در برابر ریسک‌های اصلی مرتبط با حاکمیت داده محافظت کنند، بدون آنکه انعطاف‌پذیری، نوآوری یا مقیاس‌پذیری ارائه‌دهندگان جهانی خدمات نرم‌افزاری و رایانشی ابری را قربانی کنند.
اورپیور اعلام کرده است راهکار «هوش داده» این شرکت با کشف، طبقه‌بندی و ایجاد زمینه برای داده‌های سازمانی در سراسر بستر اورپیور، ابرهای عمومی، برنامه‌های کاربردی خدمات نرم‌افزاری و ذخیره‌سازی شخص ثالث، به سازمان‌ها کمک می‌کند دید کامل‌تری نسبت به مجموعه داده‌های خود داشته باشند و درباره نحوه حکمرانی و حفاظت از آنها تصمیم‌های آگاهانه بگیرند.
در این رویکرد، تمرکز بر داده‌ها و کاهش ریسک‌ها می‌تواند حاکمیت داده را از یک مانع برای نوآوری به عاملی برای تاب‌آوری و مزیت رقابتی تبدیل کند.
درباره پژوهش
این پژوهش را شرکت اورپیور به شرکت پژوهشی ونسان بورن سفارش داده است. در این مطالعه دیدگاه ۲۱۰۰ مدیر ارشد اجرایی و مدیر فناوری اطلاعات از سازمان‌های بزرگ در هشت کشور در ژوئن ۲۰۲۶ بررسی شده است.
کشورهای مورد بررسی شامل بریتانیا، فرانسه، آلمان، استرالیا، ژاپن، کره جنوبی، سنگاپور و هند بوده‌اند؛ کشورهایی با محیط‌های متنوع مقرراتی و ژئوپلیتیکی که در آنها حاکمیت داده به یکی از عوامل تعیین‌کننده نتایج کسب‌وکار تبدیل شده است.
منبع: پی‌آر نیوزوایر
منبع فارسی: شبکه اطلاع‌رسانی روابط‌عمومی ایران (شارا)