گرمای شدید هوا یکی از مخاطرات جدی زیستمحیطی است که سلامت جسمی و روانی جامعه را تهدید میکند. برای مقابله با این پدیده، نباید تنها به دمای هوا تکیه کرد؛ بلکه شاخصهای ترکیبی مانند رطوبت، شدت تابش خورشید و مدتزمان مواجهه، فاکتورهای تعیینکنندهای هستند که در پیشبینی دقیق ریسک گرمازدگی اهمیت دارند.
بدن انسان در روزهای گرم برای تنظیم دمای داخلی به جریان هوا و تبخیر عرق نیاز دارد، بنابراین استفاده از لباسهای مناسب و پرهیز از تردد در ساعات اوج تابش خورشید ضروری است. علاوه بر اقدامات فیزیکی، شناخت گروههای آسیبپذیر شامل سالمندان، نوزادان و بیماران، و همچنین آگاهی از تأثیر داروهای خاص بر سیستم خنککننده بدن، بخش لاینفک مدیریت بحرانهای گرمایی است.
بحرانهای ناشی از گرما تنها به عوارض جسمی محدود نمیشود؛ دادهها نشان میدهند که دمای بالا با افزایش مراجعات در حوزه سلامت روان و رفتارهای پرخطر نیز همبستگی مستقیم دارد. این موضوع ضرورت تقویت مسئولیت اجتماعی و مراقبتهای متقابل در سطوح محلهای و خانوادگی را برجسته میکند.
در چنین شرایطی، پیشگیری باید اولویت نخست باشد و افراد نباید برای نوشیدن آب منتظر احساس تشنگی بمانند. آگاهیبخشی عمومی نسبت به علائم هشداردهنده گرمازدگی شدید و تفاوت آن با خستگی گرمایی، میتواند در کاهش آمار مرگومیر و عوارض ماندگار ناشی از گرمای بیش از حد، نقشی حیاتی ایفا کند. تکیه بر منابع علمی و هشدارهای هواشناسی محلی، بهترین استراتژی برای عبور ایمن از چالشهای اقلیمی فصل گرماست.
عنوان اصلی: Going outside in this heat? Follow these guidelines to stay safe (در این گرما بیرون میروید؟ برای ایمن ماندن، این دستورالعملها را دنبال کنید)
نویسنده اصلی: کارمل وروث (Carmel Wroth)
همکاران تهیه گزارش: ریتو چاترجی (Ritu Chatterjee) به همراه آلیسون اوبری، آلخاندرا بوروندا، ماریا گودوی، پین هوانگ، امیلی کونگ، سوزت لوهمیر، کریستین رو و کلر ماری اشنایدر.
تاریخ انتشار: ۲ ژوئیه ۲۰۲۶ (ساعت ۶:۰۰ صبح به وقت شرق آمریکا)
منبع: رادیو عمومی ملی آمریکا (NPR – National Public Radio)
در این گرما بیرون میروید؟ برای حفظ سلامت خود این نکات را رعایت کنید
شبکه اطلاعرسانی روابطعمومی ایران (شارا) || طبق اعلام سازمان هواشناسی ملی ایالات متحده، با نزدیک شدن به تعطیلات آخر هفته، بخشهای وسیعی از مناطق غرب میانه و شرق این کشور تحت هشدار شدید یا توصیههای مراقبتی مربوط به گرما قرار گرفتهاند.
گرمای هوا یک تهدید جدی برای سلامتی به شمار میرود. سالانه صدها نفر در ایالات متحده بر اثر بیماریهای ناشی از گرما جان خود را از دست میدهند. گرمازدگی شدید میتواند آسیبهای جدی به بدن وارد کرده و منجر به نارسایی چندگانه اعضای بدن یا نارسایی کلیه شود و حتی خطر حمله قلبی را افزایش دهد.
اگر تصمیم دارید در روزهای آینده ساعاتی را در فضای باز بگذرانید، در این گزارش خلاصهای از توصیههای کلیدی NPR برای محافظت از خود و خانوادهتان آورده شده است.
۱. پیش از خروج از خانه، میزان خطر گرما را بسنجید
«لوئیس هالسی»، استاد فیزیولوژی محیطی در دانشگاه روهمپتون بریتانیا، به NPR میگوید: «دمای مطلق مشخصی وجود ندارد که از آن به بعد هوا خطرناک شود؛ بلکه این موضوع به شرایط جسمانی فرد، میزان سازگاری بدن شما با گرما و مدتزمانی که در معرض آن قرار دارید بستگی دارد.»
او اشاره میکند که رطوبت هوا نیز یک فاکتور تعیینکننده است؛ چرا که تعریق بدن در هوای گرم و خشک، بسیار بهتر از هوای شرجی و مرطوب به خنک شدن کمک میکند. وزش باد نیز در کاهش یا افزایش خطر گرمازدگی مؤثر است.
«اشلی وارد»، مدیر مرکز نوآوری سیاستهای گرمایشی در دانشگاه دوک، در گفتگو با برنامه Life Kit شبکه NPR میگوید: «اگر هوا به شدت مرطوب باشد و جریانی از باد هم نوزد، حتی در دماهای پایینتر نیز خطر بیشتری شما را تهدید میکند.»
همواره به هشدارها و توصیههای هواشناسی محلی توجه کنید. این هشدارها معمولاً بر اساس “شاخص گرما” (Heat Index) صادر میشوند که علاوه بر دمای واقعی هوا، میزان رطوبت را نیز در نظر میگیرد تا تصویر دقیقتری از حس واقعی دمای بیرون ارائه دهد.
با این حال، «نیک استاب»، فرمانده عملیات واکنش به گرمای شدید در شهرستان ماریکوپا در ایالت آریزونا، معتقد است این شاخصها همیشه بینقص نیستند. او در مصاحبه با برنامه Short Wave شبکه NPR گفت: «ما شاهد آمار قابلتوجهی از مرگومیرهای ناشی از گرما در روزهایی هستیم که هیچ هشدار رسمی برای گرمای شدید صادر نشده بود.»
یکی از دلایل این اتفاق آن است که شاخصهای گرما معمولاً برای مناطق سایهدار و دارای باد ملایم اندازهگیری میشوند. قرار گرفتن در زیر نور مستقیم خورشید میتواند دما را تا حدود ۸ درجه سانتیگراد (۱۵ درجه فارنهایت) گرمتر از سایه نشان دهد.
به جای تکیه صرف بر شاخصهای سنتی، ابزارهای نوین هواشناسی (مانند ابزار HeatRisk) را بررسی کنید که فاکتورهای متعددی از جمله میزان غیرعادی بودن دمای فعلی نسبت به فصل، مدتزمان تداوم گرما و پیشبینی رطوبت را ارزیابی میکنند. کارشناسان به طور کلی توصیه میکنند از قرار گرفتن در معرض آفتاب ظهر خودداری کنید.
۲. گروههای پرخطر را بشناسید
برخی افراد بیش از دیگران در معرض ابتلا به بیماریهای ناشی از گرما قرار دارند و باید مراقبتهای بیشتری به عمل آورند.
این گروهها شامل افرادی است که به دلیل زندگی در مناطق سردسیر یا حضور مداوم در فضاهای بسته، بدنشان با گرما سازگار نشده است. نوزادان و کودکان خردسال نیز به دلیل جثه کوچک بدن خود به شدت آسیبپذیرند. از آنجا که کودکان ممکن است متوجه وضعیت بدنی خود نشوند یا نتوانند آن را به زبان بیاورند، والدین باید به تغییرات رفتاری آنها که نشاندهنده کلافگی از گرماست، دقت کنند.
سالمندان (افراد بالای ۶۰ سال) نیز به دلیل کاهش توانایی تعریق، دیرتر خنک میشوند. بدن زنان باردار نیز ممکن است نتواند دما را به خوبی تنظیم کند و گرما ریسک عوارض بارداری را بالا میبرد. علاوه بر این، مبتلایان به بیماریهای زمینهای، افرادی که داروهای خاص مصرف میکنند، کارگران فضای باز و کسانی که به کولر دسترسی ندارند، در گروه پرخطر قرار میگیرند.
۳. داروها و نسخههای پزشکی خود را بررسی کنید
تداخل گرما با برخی داروها میتواند خطرناک باشد. به عنوان مثال، داروهای فشار خون که میلیونها نفر مصرف میکنند، دیورتیک (ادرارآور) هستند. «وافی مومن»، متخصص قلب در مرکز درمانی مموریال هرمان تگزاس، میگوید: «این داروها مایعات را از بدن دفع میکنند و اگر در معرض گرمای شدید قرار بگیرید، بدن به سرعت دچار کمآبی شدید و خطرناک میشود.»
داروهای دیگری مانند آنتیکولینرژیکها (مثل دیفنهیدرامین یا بنادریل) و داروهای محرکِ درمان ADHD (بیشفعالی) میتوانند مکانیزم خنکسازی بدن را مختل کنند. داروهای مهارکننده ACE که برای بیماران قلبی تجویز میشوند احساس تشنگی را سرکوب کرده و بتابلاکرها نیز میزان تعریق بدن را کاهش میدهند.
«دیوید آیزنمن»، پزشک و پژوهشگر دانشگاه UCLA، میگوید: «مصرف این داروها و قرار گرفتن در معرض گرما، مانند این است که بخواهید با یک ماشین خراب که کولر آن کار نمیکند در چله تابستان از سربالایی کوه بالا بروید؛ در این حالت احتمال از کار افتادن سیستم بدنی بسیار بالا میرود.»
داروهای اعصاب و روان نیز در تنظیم دمای بدن اختلال ایجاد میکنند. برخی داروهای ضد روانپریشی و ضد افسردگی میزان تعریق را کم میکنند و داروهای آرامبخش مانند بنزودیازپینها ممکن است هوشیاری فرد را نسبت به گرمای محیط کاهش دهند.
پزشکان تأکید میکنند که بیماران نباید مصرف داروهای خود را قطع کنند، بلکه باید خطرات گرما را جدی گرفته، در محیط خنک بمانند و با پزشک خود درباره عوارض گرما بر داروهای مصرفیشان مشورت کنند.
۴. تفاوت خستگی گرمایی و گرمازدگی شدید را بشناسید
نشانههای اولیه آسیب گرما شامل خستگی مفرط، تشنگی شدید، حالت تهوع، سردرد، تنگی نفس، نفسنفس زدن، گرفتگی عضلات و سرگیجه است (خستگی گرمایی).
اما گرمازدگی شدید (Heatstroke) یک وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده زندگی است. علائم آن علاوه بر موارد بالا، شامل ضربان قلب بسیار سریع، گیجی و هذیانگویی، استفراغ، تشنج، لکنت زبان و بیهوشی است. همچنین دمای بدن فرد در این حالت معمولاً به بالای ۳۹.۴ درجه سانتیگراد (۱۰۳ درجه فارنهایت) میرسد.
«دکتر مت لئونارد»، پزشک اورژانس بیمارستان سابربن وابسته به دانشگاه جانز هاپکینز، توصیه میکند به محض مشاهده علائم، فرد باید فعالیت خود را متوقف کرده و به سایه برود.
اقدامات فوری برای خنک کردن بیمار شامل انتقال او به فضای دارای کولر، یا حداقل قرار دادن او در سایه و جلوی پنکه است. پاشیدن آب سرد روی بدن و قرار دادن کمپرس آب سرد یا یخ روی نواحی کلیدی مانند سر، صورت، زیر بغل و کشاله ران بسیار حیاتی است. در صورت بروز علائم عصبی مانند گیجی و بیهوشی، بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید.
۵. در ساعات اوج گرما بیرون نروید و لباس مناسب بپوشید
بهترین روش برای حفظ دمای بدن، انجام کارهای بیرونی در اوایل صبح یا اواخر عصر و ماندن در سایه است. «کارول اوینگ گاربر»، استاد علوم حرکتی دانشگاه کلمبیا، میگوید: «آفتاب ظهر میتواند حس دمای محیط را تا ۱۰ درجه سانتیگراد گرمتر کند.»
پوست بدن با انتقال خون گرم از مرکز بدن به سطح پوست، اندامهای داخلی را خنک نگه میدارد. برای کمک به این روند، لباسهای گشاد، سبک و با رنگ روشن بپوشید. پارچههای ورزشی که عرق را به خود جذب کرده و به جریان هوا اجازه عبور میدهند، بهترین انتخاب هستند. لباسهای تنگ مانع تبخیر عرق شده و دمای بدن را بالا میبرند.
۶. پیش از تشنه شدن، آب بنوشید
کمآبی بدن در گرما بسیار سریع رخ میدهد. قبل از بیرون رفتن حتماً آب یا نوشیدنیهای ورزشی بنوشید و در طول مسیر همواره آب به همراه داشته باشید. منتظر تشنه شدن نمانید؛ «نیل گاندی»، پزشک بیمارستان متودیست هوستون، میگوید: «زمانی که احساس تشنگی میکنید، بدن شما از قبل ۱۰ تا ۲۵ درصد آب خود را از دست داده است.»
آب ساده بهترین گزینه است. در شرایط عادی نیازی به مصرف پودرهای الکترولیت نیست؛ اما اگر فعالیت بدنی شدیدی دارید و زیاد عرق میکنید، استفاده از الکترولیتها برای جایگزینی املاح از دست رفته بدن مفید خواهد بود.
۷. مراقب سلامت روان خود باشید
تحقیقات نشان میدهند که با افزایش دمای هوا، مراجعات اورژانسی ناشی از بحرانهای سلامت روان، اعتیاد و رفتارهای آسیبرسان به خود به شدت افزایش مییابد.
«دکتر جاشوا ورتزل»، روانپزشک موسسه هارتفورد، میگوید افزایش دما با بالا رفتن میزان مرگومیر ناشی از خودکشی ارتباط مستقیمی دارد. افراد مبتلا به اختلالات سلامت روان یا سوءمصرف مواد (به دلیل دیورتیک بودن الکل و برخی مواد) باید در روزهای گرم در محیطهای بسته و خنک بمانند، به اندازه کافی آب بنوشند و با پزشک خود در تماس باشند. همچنین توصیه میشود در روزهای گرم تابستان، به طور مداوم جویای احوال دوستان، اعضای خانواده و همسایگان آسیبپذیر خود باشید.
نکات کلیدی
- سنجش چندجانبه خطر: فقط به دمای هوا اکتفا نکنید؛ رطوبت، تابش مستقیم آفتاب و مدتزمان قرارگیری در گرما را در نظر بگیرید.
- شناسایی گروههای حساس: کودکان، سالمندان و افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای در اولویت مراقبت هستند.
- پایش داروهای مصرفی: برخی داروها سیستم دفع آب یا تعریق بدن را مختل میکنند و ریسک گرمازدگی را افزایش میدهند.
- تمایز علائم: تفاوت خستگی گرمایی (مراقبت خانگی) با گرمازدگی شدید (اورژانس پزشکی) را جدی بگیرید.
- مدیریت زمان: برنامههای فضای باز را به اوایل صبح یا اواخر عصر موکول کنید.
- هیدراتاسیون پیشدستانه: منتظر احساس تشنگی نمانید و پیوسته آب بنوشید.
- سلامت روان: گرما بر وضعیت روانی تأثیر مستقیم دارد؛ ارتباطات اجتماعی و حمایت از اطرافیان را حفظ کنید.