اکوسیستم خبر در جهان با سرعتی بیسابقه در حال تغییر است. رسانههای اجتماعی، شبکههای ویدئویی و ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی اکنون مهمترین مسیر دسترسی مخاطبان به اخبار محسوب میشوند، اما این تحول همزمان با کاهش مداوم اعتماد عمومی به اطلاعات همراه بوده است. گزارش اخبار دیجیتال ۲۰۲۶ مؤسسه رویترز نشان میدهد شکاف میان «دسترسی» و «اعتماد» هر سال عمیقتر میشود و این موضوع آینده ارتباطات، روزنامهنگاری و روابطعمومی را دگرگون خواهد کرد.
برای متخصصان روابطعمومی، صرف حضور در رسانههای پرمخاطب دیگر کافی نیست. موفقیت زمانی حاصل میشود که دیدهشدن با اعتبار، شفافیت، صحت اطلاعات و اعتماد عمومی همراه باشد. در محیطی که کاربران اخبار را از شبکههای اجتماعی، تولیدکنندگان محتوا و سامانههای هوش مصنوعی دریافت میکنند، سازمانها باید محتوایی تولید کنند که هم برای مخاطبان انسانی معتبر باشد و هم برای سامانههای هوش مصنوعی قابل فهم، قابل استناد و دارای ساختار معنایی مناسب باشد.
رشد جستوجوی مولد نیز قواعد تولید محتوا را تغییر داده است. کاربران دیگر تنها یک پاسخ دریافت نمیکنند، بلکه وارد گفتوگویی چندمرحلهای با سامانههای هوشمند میشوند. بنابراین، راهبرد محتوایی سازمانها باید بر پاسخگویی جامع، پوشش کامل موضوع، پیشبینی پرسشهای بعدی مخاطب و ارائه اطلاعات دقیق استوار باشد. این رویکرد علاوه بر افزایش قابلیت دیدهشدن، موجب تقویت اعتبار برند و اعتماد مخاطبان نیز خواهد شد.
در نهایت، مهمترین یافته گزارش آن است که آینده ارتباطات نه متعلق به رسانههایی است که صرفاً بیشترین مخاطب را دارند، بلکه متعلق به سازمانها و برندهایی است که بتوانند میان گستره دسترسی، کیفیت اطلاعات، شفافیت، مسئولیتپذیری و اعتماد عمومی تعادل برقرار کنند. در عصر هوش مصنوعی، اعتبار مهمترین سرمایه ارتباطی هر سازمان خواهد بود.
نویسنده: پاول هیبرت – نویسنده و تحلیلگر حوزه روابطعمومی و ارتباطات
تاریخ انتشار: ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶
منبع انگلیسی: گزارش اخبار دیجیتال ۲۰۲۶ مؤسسه رویترز
منبع فارسی: شارا – شبکه اطلاعرسانی روابطعمومی ایران
نظام رسانهای جهان وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که در آن دسترسی به اخبار بیش از هر زمان دیگری آسان شده، اما اعتماد عمومی به منابع خبری با سرعتی نگرانکننده کاهش یافته است. پانزدهمین گزارش «اخبار دیجیتال مؤسسه رویترز» که وضعیت مصرف اخبار را در ۴۸ کشور بررسی کرده، نشان میدهد تنها ۳۷ درصد مردم جهان در بیشتر مواقع به اخبار اعتماد دارند. این پایینترین میزان اعتماد از زمان آغاز انتشار این گزارش در سال ۲۰۱۵ است.
در ایالات متحده وضعیت حتی نگرانکنندهتر است؛ تنها ۲۵ درصد مردم اخبار مربوط به رویدادهای جاری را قابل اعتماد میدانند. این روند نشان میدهد که هرچه مسیرهای دسترسی به اطلاعات متنوعتر شدهاند، اعتماد عمومی به همان نسبت کاهش یافته است.
همزمان با این افت اعتماد، رسانههای اجتماعی، شبکههای ویدئویی و ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی به مهمترین مسیرهای دسترسی کاربران به اخبار تبدیل شدهاند. در نتیجه، شکافی جدی میان «محل دریافت خبر» و «اعتماد به منبع خبر» شکل گرفته است؛ شکافی که آینده روزنامهنگاری، روابطعمومی و ارتباطات راهبردی را تحت تأثیر قرار میدهد.
رسانههای اجتماعی از تلویزیون پیشی گرفتند
برای نخستین بار، رسانههای اجتماعی و شبکههای ویدئویی از تلویزیون و حتی بسیاری از وبسایتهای خبری عبور کردهاند و به مهمترین منبع دریافت اخبار تبدیل شدهاند. در آمریکا ۵۶ درصد مردم هر هفته اخبار خود را از رسانههای اجتماعی دریافت میکنند، در حالی که سهم تلویزیون و وبسایتهای خبری به ۴۵ درصد رسیده است.
در سطح جهانی نیز ۷۷ درصد کاربران هر هفته ویدئوهای خبری آنلاین مشاهده میکنند. رشد سریع شبکههایی مانند تیکتاک و اینستاگرام، همراه با افزایش نفوذ تولیدکنندگان محتوا، موجب شده است کاربران بیش از گذشته اخبار را از افراد مستقل دریافت کنند، نه از رسانههای سنتی.
بر اساس این گزارش، ۲۷ درصد مردم هر هفته اخبار خود را از تولیدکنندگان محتوا دنبال میکنند. بسیاری از مخاطبان این افراد را صمیمیتر، قابل فهمتر و حتی قابل اعتمادتر از رسانههای رسمی میدانند؛ هرچند دادههای مربوط به اعتماد عمومی تصویر متفاوتی را نشان میدهد.
نقش رو به رشد هوش مصنوعی
گزارش رویترز نشان میدهد استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای دریافت اخبار نیز با سرعت در حال افزایش است. سهم کاربرانی که هر هفته از چتباتهای هوش مصنوعی برای اطلاع از اخبار استفاده میکنند، از ۷ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۱۰ درصد در سال ۲۰۲۶ رسیده است.
مهمترین دلیل استقبال کاربران، امکان گفتوگوی تعاملی، طرح پرسشهای تکمیلی، دریافت توضیح درباره موضوعات پیچیده و دسترسی سریعتر به اطلاعات است. کاربران دیگر تنها به یک پاسخ کوتاه قانع نیستند؛ بلکه انتظار دارند سامانههای هوشمند بتوانند پرسشهای بعدی آنان را نیز پیشبینی کرده و پاسخهای کامل و مرتبط ارائه دهند.
این تحول، اهمیت بهینهسازی محتوا برای جستوجوی مولد را افزایش داده است. سازمانها و متخصصان روابطعمومی باید محتوایی تولید کنند که نه تنها برای موتورهای جستوجوی سنتی، بلکه برای سامانههای هوش مصنوعی نیز قابل استخراج، قابل استناد و دارای پوشش معنایی عمیق باشد.
پارادوکس بزرگ؛ استفاده بیشتر، اعتماد کمتر
در حالی که استفاده از رسانههای اجتماعی و هوش مصنوعی برای دریافت اخبار رشد چشمگیری داشته است، میزان اعتماد کاربران به همین کانالها پایینتر از میانگین جهانی است.
بر اساس یافتههای گزارش، اعتماد به اخبار در رسانههای اجتماعی ۲۲ درصد و اعتماد به اخبار ارائهشده توسط چتباتهای هوش مصنوعی تنها ۲۰ درصد است. حتی موتورهای جستوجو نیز با ۳۲ درصد اعتماد، پایینتر از میانگین جهانی قرار دارند.
این وضعیت نشان میدهد کاربران از این ابزارها استفاده میکنند، اما همزمان نسبت به صحت، بیطرفی و اعتبار اطلاعات آنها تردید دارند. در نتیجه، روابطعمومی امروز بیش از گذشته با چالشی دوگانه روبهرو است: افزایش دیدهشدن بدون از دست دادن اعتماد.
محققان مؤسسه رویترز معتقدند اگر روند مهاجرت مخاطبان به رسانههای اجتماعی، ویدئوهای آنلاین و ابزارهای هوش مصنوعی ادامه یابد، احتمال کاهش بیشتر اعتماد عمومی به اخبار نیز وجود خواهد داشت؛ زیرا این بسترها نسبت به رسانههای سنتی از اعتبار کمتری برخوردارند.
در عین حال، گزارش تأکید میکند که اعتماد به برندهای خبری معتبر همچنان بالاتر از اعتماد به فضای کلی اخبار است. این یافته برای متخصصان روابطعمومی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان میدهد انتخاب رسانه مناسب، بیش از هر زمان دیگری در موفقیت ارتباطات سازمانی مؤثر است.
امروز سازمانها میان دو انتخاب قرار دارند؛ دستیابی به مخاطبان گستردهتر از طریق بسترهایی با اعتماد پایین، یا همکاری با رسانههایی که مخاطبان محدودتری دارند اما از اعتبار بیشتری برخوردارند. موفقیت در عصر جدید ارتباطات، در گرو ایجاد توازن میان این دو هدف است؛ یعنی افزایش دسترسی بدون قربانی کردن اعتماد.
نکات کلیدی
- اعتماد جهانی به اخبار به ۳۷ درصد کاهش یافته که پایینترین سطح از زمان آغاز گزارش اخبار دیجیتال مؤسسه رویترز در سال ۲۰۱۵ است.
- تنها ۲۵ درصد از آمریکاییها اخبار را قابل اعتماد میدانند.
- برای نخستین بار، رسانههای اجتماعی و شبکههای ویدئویی از تلویزیون و وبسایتهای خبری بهعنوان مهمترین منبع دریافت اخبار پیشی گرفتهاند.
- ۵۶ درصد آمریکاییها هر هفته اخبار خود را از رسانههای اجتماعی دریافت میکنند، در حالی که این رقم برای تلویزیون و وبسایتهای خبری ۴۵ درصد است.
- ۷۷ درصد مصرفکنندگان جهان هر هفته ویدئوهای خبری آنلاین تماشا میکنند.
- ۲۷ درصد کاربران اخبار خود را از تولیدکنندگان محتوا دریافت میکنند.
- استفاده هفتگی از چتباتهای هوش مصنوعی برای دریافت اخبار از ۷ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۱۰ درصد در سال ۲۰۲۶ رسیده است.
- اعتماد به اخبار در رسانههای اجتماعی ۲۲ درصد و در چتباتهای هوش مصنوعی ۲۰ درصد است.
- مهمترین چالش روابطعمومی در عصر هوش مصنوعی، ایجاد تعادل میان افزایش دسترسی و حفظ اعتماد عمومی است.
- همکاری با رسانههای معتبر همچنان یکی از مؤثرترین راهکارهای حفظ اعتبار برندها محسوب میشود.