دکتر امیرعلی تفرشی، دانشآموخته دکتری علوم ارتباطات دانشگاه تهران، برنده شانزدهمین جشنواره بینالمللی فارابی شد. رساله وی با محور تحلیل کلاندادههای شبکههای اجتماعی و اثرگذاری اخبار جعلی در توئیتر فارسی، نشان میدهد حدود ۳۸ درصد از توئیتها توسط نیروهای سایبری تولید شده و به مرکزیت شبکه نفوذ کردهاند. این پژوهش، نمونهای برجسته از علوم اجتماعی محاسباتی و تحلیل شبکه است و جایگاه پژوهشگران حوزه ارتباطات در جشنواره فارابی را برجسته میکند.
دکتر امیرعلی تفرشی، دانشآموخته دکتری علوم ارتباطات دانشگاه تهران، موفق شد عنوان برگزیده سوم بخش جوان را در شانزدهمین دوره جشنواره بینالمللی فارابی در گروه علوم اجتماعی و علوم ارتباطات کسب کند. از زمان آغاز جشنواره فارابی در سال ۱۳۸۶ تاکنون، تنها ۶ پژوهشگر حوزه ارتباطات به این مقام دست یافتهاند، که این موفقیت جایگاه علمی ویژهای به پژوهشهای دکتر تفرشی میبخشد.
مراسم اختتامیه جشنواره فارابی روز یکشنبه ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ در تالار علامه امینی دانشگاه تهران برگزار شد و با حضور مسعود پزشکیان رئیس جمهور، حسین افشین معاون علمی و فناوری رئیس جمهور، حسین سیمایی صراف وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و جمعی از شخصیتهای علمی و فرهنگی همراه بود.
اثر برگزیده و محتوای پژوهش
رساله دکتر تفرشی با عنوان «تحلیل وضعیت نفوذ و اثرگذاری اخبار جعلی در توئیتر فارسی؛ سنجش اثرگذاری نیروهای سایبری در هسته و مرکزیت شبکه گفتگو در دوران کرونا و شناسایی جغرافیای سیاسی، رفتارها و قالببندی محتوایی این نیروها» به بررسی نقش نیروهای سایبری و اخبار جعلی در شکلدهی افکار عمومی در دوران کرونا پرداخته است.
این پژوهش با تمرکز بر زیستبوم اخبار جعلی در توئیتر فارسی، نشان میدهد که اخبار جعلی تا چه حد توانستهاند بر افکار عمومی اثرگذار باشند و نیروهای سایبری از چه راهبردها و الگوهایی برای تولید و توزیع محتوا بهره بردهاند. همچنین نحوه برجستهسازی و قالببندی معنایی این اخبار باعث تشدید دوقطبیهای اجتماعی شده است.
دکتر تفرشی در این تحقیق بیش از ۴ میلیون توئیت مرتبط با کرونا را استخراج و تحلیل کرده و بیش از ۲۵۰ هزار حساب کاربری را با ابزارهای شناسایی حسابهای جعلی ارزیابی کرده است. نتایج نشان میدهد حدود ۳۸ درصد از کل توئیتها توسط نیروهای سایبری تولید شده و این افراد در بسیاری از خوشههای شبکهای به مرکزیت گفتگو نفوذ کردهاند، که بیانگر شکلگیری یک «حوزه عمومی آلوده» و جنگ شناختی گسترده در توئیتر فارسی است.
سوابق علمی و پژوهشی
دکتر تفرشی پیش از این نیز مقالات متعددی در مجلات معتبر داخلی و بینالمللی مانند Information, Communication & Society، International Journal of Social Research Methodology و Social Media + Society منتشر کرده و هماکنون به فعالیتهای پژوهشی خود در حوزه رسانه و شبکههای اجتماعی ادامه میدهد.
وی همچنین مقام دوم در فراخوان ملی «شناخت و تحلیل گفتمان و رفتار جامعه ایرانی در بحران کرونا» معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری را کسب کرده و مسئول گروه تحلیل محتوا و گفتمانشناسی بوده است.