شارا - شبكه اطلاع رساني روابط عمومي ايران : گزارش برگزاري نشست «بررسي چالش‌ خبرگزاري‌هاي تخصصي در ايران»
جمعه، 1 مهر 1401 - 00:32 کد خبر:50543
دفترمطالعات و برنامه ريزي رسانه‌ها به منظور بررسي چالش ها و مشكلات فراروي خبرگزاري هاي تخصصي نشستي با حضور. - حبيب ا.. عباسي، مدير مسئول خبرگزاري شفقنا، محمد مهدي شيخ صراف، سردبير خبرگزاري كتاب ايران و زهره جواديه؛ كارشناس مجري دفتر مطالعات و برنامه ريزي رسانه ها با محورهاي زير مورد بحث و بررسي قرار گرفت.



شبكه اطلاع‌رساني روابط‌عمومي ايران (شارا)-|| اولين هم‌انديشي"بررسي چالش‌هاي خبرگزاري‌هاي تخصصي"روز چهار‌شنبه 30شهريور ماه از ساعت 10 الي 12 در سالن اجتماعات معاونت مطبوعاتي و اطلاع رساني برگزار شد.

 

به گزارش روابط عمومي دفتر مطالعات و برنامه ريزي رسانه ها خبرگزاري‌ها ركن اساسي در فرآيند خبر رساني و محور مباحث مربوط به مقوله توليد خبر به شمار مي روند در كشور ما به خصوص در چند سال اخير خبرگزاري‌ها و پايگاه‌هاي خبري نويني شكل گرفته‌اند كه بيش از هر چيز مديون شكل گيري فضاي مجازي هستند.

 

اين خبرگزاري ها گاه در بستر سازمان هاي دولتي و گاه به نوعي مستقل به فعاليت مشغول هستند. دفترمطالعات و برنامه ريزي رسانه‌ها به منظور بررسي چالش ها و مشكلات فراروي خبرگزاري هاي تخصصي نشستي با حضور. - حبيب ا.. عباسي، مدير مسئول خبرگزاري شفقنا، محمد مهدي شيخ صراف، سردبير خبرگزاري كتاب ايران و زهره جواديه ؛كارشناس مجري دفتر مطالعات و برنامه ريزي رسانه ها با محورهاي زير مورد بحث و بررسي قرار گرفت.

1-شناسايي دغدغه‌هاي خبرگزاري‌هاي تخصصي كشور
2-راهكارها وراهبردهاي دست اندركاران خبرگزاريها براي رفع مشكلات و موانع
3-شناسايي راهكارهاي ارتقاي جايگاه خبرگزاري‌ها

در ابتداي نشست زهره جواديه؛ كارشناس- مجري دفتر مطالعات و برنامه ريزي رسانه ها ضمن خوش آمد گويي به مهمانان گفت:همانطور كه در جريان هستيد موضوع جلسه چالش هاي پيش روي خبرگزاري هاي تخصصي مي باشد اين مسئله از چنان اهميت خاصي برخوردار است كه اين دفتر يكي از نشست هاي حضوري خود را به اين امر اختصاص داده است خبرگزاري ها ركن اساسي فرآيند خبر رساني و محور مباحث مربوط به مقوله تخصصي توليد اخبار و گردش اطلاعات هستند در سالهاي اخير ،گسترش موسسه ها و پايگاههاي اينترنتي كه خود را خبرگزاري معرفي مي كنند ،باعث شده اند كه نگاه ويژه اي به مفهوم سازمان و طرز كار خبرگزاريها داشته باشيم به نظر مي رسد كه چنين شناختي مي تواند در ايجاد نگرش حرفه اي به مقوله توليد خبر موثر واقع شود.

 

چرا كه به طور سنتي كار خبرگزاريها به خصوص خبرگزاري هاي تخصصي توليد خبر خام است تا مطبوعات ،راديو و تلويزيون و ديگر رسانه ها از آنها استفاده كنند چيزي كه باعث رونق يك خبرگزاري مي شود اين است كه اخبار را دست اول و بي واسطه تهيه كند و در اختيار رسانه ها قرار دهد خبرگزاريها در واقع تهيه كننده و توليد كننده مطالب خبري ،سوابق ،جزئيات خبر يا حتي مقالات توام با تفسير و تحليل هستند در ابتدا از محمد مهدي شيخ صراف ، سردبير خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا) تقاضا دارم كه نقطه نظرات خود را در اين خصوص بيان نمايند..

شيخ‌صراف، چالش اصلي خبرگزاري‌ها با وجود تجربه‌هاي تاريخي، ساختاري و مديريتي را ماهيتي و ماموريتي ارزيابي كرد و گفت: براي داشتن تصوير روشن براي بررسي وضعيت خبرگزاري‌هاي تخصصي لازم است، از چالش ماهيتي با تمركز بر مرور شرايط رسانه‌اي و برهه تاريخي شكل‌گيري‌ آن‌ها، آغاز كنيم. اين تصوير روشن كمك مي‌‌كند، بدانيم چه اتفاقي افتاد كه امروز با تعداد قابل توجه خبرگزاري‌ها مواجه هستيم؛ رسانه‌‌هايي كه با مجوز، نيرو‌ي انساني،‌ آرشيو و ساير امكانات در حال فعاليت هستند، اما ممكن است بسياري از خبرنگاران و اهالي با‌سابقه رسانه، اين خبرگزاري‌‌ها را نشناسند.

وي در ادامه، به بررسي تاريخي وضعيت شكل‌گيري خبرگزاري‌هاي تخصصي به مقطع زماني اواسط دهه 80 و اوايل دهه 90 اشاره و عنوان كرد: اواسط دهه 80 واوايل دهه 90 با توجه به شكل‌گيري تعداد قابل توجه خبرگزاري‌‌ها، موضوع كاهش صدور مجوز خبرگزاري نيز مطرح شد؛ بنابراين به نظر مي‌رسد چالش از اين تاريخ آغاز مي‌شود. پايگاه‌هاي خبري پرمخاطب در اين مقطع زماني به دريافت مجوز خبرگزاري اقدام كردند، اما همچنان ساختار و ظاهر آن‌ها با خبرگزاري‌هاي كلاسيك متفاوت است؛ علاوه‌‌براين برخي موسسه‌هاي فرهنگي ـ مطبوعاتي با‌سابقه، هرچند مجوز دريافت كردند اما بعد از دو دهه، خبرگزاري تاسيس نكردند؛ بنابراين با توجه به مصاديق مطرح شده، وجود برخي مشكلات برداشت مي‌شود.

سردبير خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) با بيان اينكه براساس اصول مديريتي، سازمان بايد يادگيرنده باشد، گفت: سازمان‌هاي ياد‌گيرنده، زماني در مقايسه با سازمان‌هاي ديگر موفق و به‌اصطلاح برنده هستند كه براساس مفهوم يادگيري «تك‌ حلقه‌اي» و «دوحلقه‌اي» عمل كنند. يادگيري «تك‌ حلقه‌اي» به معناي تعيين شاخصه‌ براي فرآيند‌ها است؛ به‌عبارت ديگر سازمان، انجام فرآيند‌‌ها مواردي را آموزش مي‌بيند. سازمان دو‌حلقه‌اي، يعني علاوه‌براينكه از شاخصه‌ها استفاده مي‌‌كند، به خروجي توجه دارد و به اصلاح ملاك‌ها نيز اقدام مي‌كند.

شيخ‌صراف، تقويت نظارت بر جريان صدور مجوز تاسيس خبرگزاري را ضروري‌ دانست و بيان كرد: به‌نظر مي‌رسد، برخي خبرگزاري‌ها، تنها عنوان «خبرگزاري» را به يدك مي‌كشند، به اندازه سايت خبري، از بضاعت كافي برخوردار نيستند، چه از نظر مخاطب و توليد محتوا. اما مي‌دانيم كه همچنان وجود دارند؛ بنابراين به‌نظر مي‌رسد ضروري است، رويكرد «يادگيري دو‌حلقه‌اي» براي مديريت اين خبرگزاري‌ها به‌اصطلاح پياده‌سازي، درباره مجوز آن‌ها تجديد‌نظر و فضا براي ايجاد خبرگزاري‌هاي تخصصي ديگر فراهم شود.

وي با طرح اين پرسش كه چرا در يك مقطع زماني، شاهد افزايش تعداد قابل توجه خبرگزاري‌ها بوديم، بيان كرد: در يك برهه تاريخي، با تاكيد بر انجام فعاليت‌هاي رسانه‌اي از سوي دستگاه‌هاي حكومتي، بسياري از دستگاه‌ها و نهاد‌ها به تاسيس خبرگزاري اقدام كردند كه وضعيت مطلوب بودجه فرهنگي و رسانه‌اي ارگان‌هاي مختلف در اين جريان موثر بود؛ علاوه‌براين توانمندي و توجه به واحد‌هاي روابط عمومي در اين مقطع زماني، موجب شده بود تا تاسيس خبرگزاري براي نهاد و دستگاه‌هاي مختلف ارزشمند شود.

سردبير خبرگزاري كتاب ايران درباره ديگر عوامل موثر در افزايش تعداد قابل توجه خبرگزاري‌ها بيان كرد: به‌نظر مي‌رسد علاوه‌بر معافيت مالياتي رسانه‌ها، امكان دريافت تسهيلات و حمايت‌ها زمينه‌ساز افزايش تعداد خبرگزاري‌ها شد.

شيخ‌صراف، توسعه فضاي آنلاين و كاهش تدريجي انتشار نشريه‌هاي تخصصي كاغذي را از ديگر دلايل افزايش تعداد خبرگزاري‌ها دانست و ادامه داد: كاهش نشريه‌هاي تخصصي چاپي، موجب شد تا ايجاد رسانه‌هاي تخصصي در قالب‌هاي نوين از‌جمله خبرگزاري‌ها، جدي شود. تجربه‌‌هاي جديد از وبلاگ‌نويسي، وب‌2 تا گسترش شبكه‌هاي اجتماعي موجب شد، تمايل براي ايجاد خبرگزاري از سوي ارگان‌هاي مختلف افزايش پيدا كند. به‌نظر مي‌رسد اين مسير را سريع طي كرديم، بنابراين در اين جريان برخي بايسته‌ها، شكل نگرفته و يا رعايت نشده است اما با گذشت دو دهه بايد، جدي‌تر به رسانه و خبرگزاري‌هاي تخصصي بپردازيم.

شيخ صراف در ادامه اين نشست درباره نيروي انساني به‌عنوان بخشي از ساختار خبرگزاري‌‌ها گفت: نيروي انساني ازساير بخش‌هاي ساختار رسانه مهم‌تر است؛ چراكه نيروي‌ انساني بايد محتوا، توليد كند. خبرنگاران تخصصي با اين چالش مواجه هستند كه امكان رشد براي آن‌ها فراهم نيست؛ به‌عنوان مثال ممكن است در ايران يك يا دو نفر خبرنگار تخصصي حوزه نيروي دريايي باشد؛ احتمال اينكه فرد ديگري به اين شاخه خبري علاقه‌مند باشد، بسيار ضعيف است؛ چراكه به احتمال زياد زمينه‌هاي آن محيا نيست. امكان رشد خبرنگاران تخصصي با افزايش ميزان تسلط فرد در برخي شاخه‌هاي مرتبط ايجاد مي‌شودو با توجه به اينكه احتمال رشد اندك است، اين افرد ممكن است، از فعاليت رسانه‌اي كناره‌گيري كنند.

وي افزود: موضوع ديگر اينكه جايگزيني، براي خبرنگاران تخصصي وجود ندارد؛ به‌عنوان مثال جايي براي تربيت خبرنگار تخصصي كاغذ و به‌طوركلي خبرنگار كتاب، وجود ندارد. به سادگي نمي‌توان خبرنگار حوزه كتاب تربيت كرد؛ خبرنگار تخصصي، ثمره چندين سال تجربه و چرخ زدن در حوزه‌هاي مختلف اين حوزه است. رفع اين چالش، تلاش فعالان رسانه‌هاي تخصصي را مي‌طلبد؛ به‌عبارت ديگر بايد روندي ترسيم شود تا علاوه‌بر ارتقاء نيروي تخصصي، تربيت نيروي جديد نيز در مجموعه اتفاق بيفتد.

سردبير خبرگزاري كتاب ايران، درباره موضوع ساختاري و سازماني خبرگزاري‌هاي تخصصي بيان كرد: يكي از مسائل ساختاري رسانه‌هاي تخصصي، ناتواني در پوشش و انعكاس خبر‌هاي استاني است كه خود در مسائل مختلف از‌جمله مسائل مالي ريشه دارد. چالش ديگر اينكه براي توسعه فعاليت خبرگزاري بايد به پوشش خبر‌هاي فرامرزي نيز توجه كنيم كه نيازمند بررسي‌ بيشتر و برگزاري نشست‌هاي ديگري است.

شيخ‌صراف با بيان اينكه دو ويژگي «تخصصي» و وجه «رسانه‌اي» براي خبرگزاري‌هاي تخصصي حفظ شود، گفت: خبرگزاري‌هاي تخصصي، بايد مزيت نسبي خود را در مقايسه با رسانه‌هاي تخصصي و البته خبرگزاري‌هاي عمومي حفظ كنند. نكته قابل توجه ديگر درباره رسانه‌هاي تخصصي، پرهيز از رفتار‌هاي سليقه‌اي در مديريت از‌جمله در تقسيم‌بندي سرويس‌‌هاي خبري است.

ضرورت آسيب‌شناسي خبرگزاري‌هاي تخصصي


عباسي در ادامه اين نشست با اشاره به تعريف خبرگزاري گفت: در ماده 2 آيين‌‌نامه تاسيس و نحوه فعاليت خبرگزاري‌هاي غير‌دولتي مصوبه سال 1384 هيات وزيران، خبرگزاري را اين طور تعريف كرده است؛ «خبرگزاري موسسه‌‌اي است كه با سرمايه غيردولتي به‌ وسيله اشخاص حقيقي و حقوقي تأسيس شده و مجاز است در زمينه‌‌هاي سياسي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي نسبت به جمع‌‌آوري، پردازش و انتشار خبر، تحليل، مصاحبه و گزارش در قالب نوشتار، صدا و تصوير در حوزه‌‌هاي داخلي و خارجي فعاليت كند.»

وي با اشاره به آمار خبرگزاري‌هاي فعال گفت: براساس آمارمعاونت مطبوعاتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 40 خبرگزاري با مجوز رسمي در حال فعاليت هستند؛ البته تعداد قابل توجهي نيز متقاضي دريافت مجوز هستند. درباره وضعيت خبرگزاري‌هاي كشور ازنظر كم�'ي، توجه داشته باشيم كه در بسيار از كشور‌ها، خبرگزاري‌هاي تخصصي مختلف و متعددي وجود دارد كه احتمالا از وجود آن‌ها بي‌خبر هستيم؛ به‌عنوان مثال خبرگزاري محيط زيست در اروپا كه مخاطبان خاص خود را دارد.

مدير‌مسئول خبرگزاري شفقنا با طرح موضوع ضرورت آسيب‌شناسي تناسب عنوان تخصصي با ميزان فعاليت تخصصي خبرگزاري‌ها ادامه داد: درباره برخي خبرگزاري‌ها بايد به اين پرسش پاسخ داد، چه ضرورتي براي تاسيس آن‌ها وجود داشت؟

عباسي يكي از چالش‌هاي اصلي رسانه‌هاي تخصصي را مخاطب عنوان كرد و افزود: در زمينه بررسي ميزان مخاطب رسانه‌هاي تخصصي، بايد به تفكيك دو دسته رسانه‌هاي عمومي و تخصصي توجه داشته باشيم. تاكيد بر آمار خبر، موجب شده تا صفحه خبرگزاري‌ها، گيج‌كننده به نظر برسد؛ هرچند با چيدمان تلاش مي‌شود، به مخاطب در پيدا كردن خبر مورد نظر كمك كنيم. نكته ديگر در جذب مخاطب كه برخي خبرگزار‌ها به آن اقدام مي‌كنند، كپي خبر‌هاي متعدد از پايگاه‌هاي اطلاع‌رساني و رسانه‌هاي ديگر است! در‌حالي‌كه انتظار مي‌رود اين خبرگزاري بايد با پرسشگري، توليد‌كننده باشد.

وي كم‌توجهي رسانه‌هاي تخصصي رسانه‌هاي تخصصي به نياز‌سنجي و مخاطب‌شناسي را از ديگر چالش‌هاي خبرگزاري‌ها دانست.

مدير‌مسئول خبرگزاري شفقنا، با تاكيد بر تربيت نيرو‌هاي متخصص براي فعاليت خبري در خبرگزاري‌هاي تخصصي گفت: رسانه‌هاي تخصصي از كمبود نيروي آشنا با زمينه فعاليت خبرگزاري در رنج هستند. هرچند براي خبرنگاران، مساله امنيت شغلي و معيشت در حد ايده‌آل آن وجود دارد، اما تاكيد دارم، براي خبرنگاران رسانه‌هاي تخصصيس آموزش اولويت است.

 

منبع:  https://rasaneh.farhang.gov.ir