شارا - شبكه اطلاع رساني روابط عمومي ايران : يادآوري‌هايي براي انجام گفت‌وگو‌هاي مؤثرتر
پنجشنبه، 24 شهریور 1401 - 08:20 کد خبر:50495
گفتگويي كه ما روزانه با اهل خانواده و دوستان و همكاران انجام مي دهيم همه در مقوله مصاحبه است. اصول مصاحبه در روزنامه نگاري و خبرنگاري راديويي يا تلويزيوني و پلتفورم هاي جديد نيز همان است كه در محاوره هاي روزانه ما به كار مي رود: پرسش و پاسخ به منظور كسب خبر و اطلاعات و انتشار عمومي آن. انجام مصاحبه يكي از فنون خوب روزنامه نگاري در عرصه هر نوع رسانه است.



شبكه اطلاع‌رساني روابط‌عمومي ايران (شارا)-|| گفتگويي كه ما روزانه با اهل خانواده و دوستان و همكاران انجام مي دهيم همه در مقوله مصاحبه است. اصول مصاحبه در روزنامه نگاري و خبرنگاري راديويي يا تلويزيوني و پلتفورم هاي جديد نيز همان است كه در محاوره هاي روزانه ما به كار مي رود: پرسش و پاسخ به منظور كسب خبر و اطلاعات و انتشار عمومي آن. انجام مصاحبه يكي از فنون خوب روزنامه نگاري در عرصه هر نوع رسانه است.

اين مطلب توصيه هايي پيرامون شيوه انجام گفت‌وگوي موفق دارد.

هدف از انجام مصاحبه چيست؟

اطلاع يافتن از موضوعي كه ارزش خبري داشته باشد، و كمك به انتقال نظرات و افكار شخصيتهاي تاثير گذار به سطح جامعه.

مصاحبه از نظر شكل به دو نوع عمومي و خصوصي تقسيم مي شود:

كنفرانس هاي خبري كه در آن نمايندگان رسانه هاي مختلف با يك شخصيت سوال و جواب مي كنند، يا گفتگوهاي اختصاصي كه يك رسانه يا يك شخص با شخصيتي انجام مي دهد.

مصاحبه از نظر محتوا نيز به دو نوع كوتاه و بلند تقسيم مي شود. گاهي اوقات وقتي شما مشغول تهيۀ گزارش دربارۀ موضوع معيني هستيد، نياز پيدا مي كنيد كه نظر يك كارشناس يا صاحبنظر را بپرسيد و احياناً از آن در گزارش خود استفاده كنيد. اين نوع پرسش و پاسخها نيز به نوبۀ خود مصاحبه محسوب مي شوند، حتي اگر آنها را به صورت نقل قولهاي كوتاه يا بلند در گزارش خود ذكر كنيد.

مقدمات انجام مصاحبه

شرط نخست انجام يك مصاحبه خوب، در هر مورد و دربارۀ هر موضوعي كه باشد، انجام تحقيق درباره ماهيت و ابعاد موضوع مورد مصاحبه از سوي روزنامه نگار است.

فرض كنيد قرار است شوراي پول و اعتبار در بانك مركزي ايران نرخ بهره را كاهش يا افزايش دهد و شما قرار است با يكي از اعضاي اين شورا دربارۀ تاثير اين افزايش يا كاهش در رونق و ركود بازار سرمايه يا مستغلات گفتگو كنيد.

شما بايد در حدي بدانيد ارتباط نرخ بهره با سرمايه گذاري هاي خصوصي و دولتي چگونه است و تغيير نرخ بهره چه تاثيري بر اين بازارها مي گذارد، چرا و چگونه؟

بايد سوالهاي خود را طوري طرح كنيد كه مصاحبه شونده بداند با كسي روبروست كه موضوع مورد بحث را در مي بايد و در ضمن به آن علاقه مند است. شما اگر به موضوع مورد مصاحبه علاقه اي نداشته باشيد يا نتوانيد نشان دهيد كه علاقمند هستيد، احتمال انجام يك مصاحبه موفق و تاثير گذار را كاهش مي دهيد.

به همين ترتيب بايد طرف مصاحبه شونده نيز بايد در مورد موضوع مصاحبه صاحبنظر باشد. مثلاً در همين موضوع مورد بحث يعني تغيير نرخ بهره، گفتگو با اشخاصي كه ممكن است عضويتشان در شوراي پول و اعتبار بواسطۀ ارتباطات حزبي يا سياسي باشد و كارشناس اين موضوع نباشند، نتيجه مطلوبي نخواهد داشت. هر چقدر تخصص مصاحبه شونده به موضوع مصاحبه نزديكتر باشد و هر چقدر تحقيق مصاحبه كننده درباره موضوع دقيق تر و گسترده تر باشد، نتيجه مصاحبه بهتر خواهد بود.

تدارك مصاحبه

يك: چارچوب مصاحبه بايد از قبل روشن باشد، از جمله سوالات بايد نوشته شده باشد، ولي از رو خواندن آن فضاي تصنعي بوجود مي آورد. مصاحبه كننده بايد چنان بر پرسشها مسلط باشد كه نيازي به روخواني نداشته باشد. در عين حال داشتن يادداشت ضروري است.

پيش بيني پاسخ هاي احتمالي از سوي مصاحبه شونده، و سوالهاي احتمالي ناشي از پاسخ مي تواند تا حدود فكر شده باشد. مثلاً اگر در پاسخ به سوال شما دربارۀ تاثير كاهش نرخ بهره گفته شد كه به رونق بازار فروش خانه ياري خواهد رساند، شما مي توانيد اين سوال را مطرح كنيد، مثلاً، رونق بازار خانه ممكن است باعث افزايش بهاي خانه ها شود و آيا در اين صورت، كاهش بهره به نفع مصرف كننده و وام گيرندگان خواهد بود؟

دو: فضاي مصاحبه بايد راحت باشد، به خصوص براي مصاحبه شونده. مصاحبه كننده بايد قادر به «ادارۀ» مصاحبه باشد. به اين معني كه جريان مصاحبه را كنترل كند كه از مسير خود خارج نشود و پاسخهايي كه گرفته مي شود تا حد ممكن استفاده عمومي داشته باشد و منحصر به موارد خاص و استثنايي نشود.

سه: دقت و تمركز مصاحبه شونده در جريان مصاحبه ضروري است. مصاحبه كننده بايد شش دانگ حواسش جمع اين گفتگو بايد و با دقت تمام به آنچه مصاحبه شونده مي گويد، گوش دهد.

داشتن يادداشت و نوشتن نكات مهم ارائه شده در موقع بيان آن از طرف مصاحبه شونده لازم است. گاهي در پي پاسخ‌هاي مصاحبه شونده ممكن است سوالي مطرح شود كه اهميت آن حتي از اصل موضوع مصاحبه بيشتر باشد.

فرض كنيد هنگام مصاحبه دربارۀ نرخ بهره با عضو شوراي پول و اعتبار، مصاحبه شونده بدون اينكه شما پرسيده باشيد، به اين موضوع اشاره كند كه يكي از اهداف كاهش نرخ بهره اين است كه كساني كه تاكنون صاحب خانه نبوده اند، بتوانند با وام دولتي خانه خريداري كنند. چنين موضوعي، كه پيش بيني آن را نكرده بوديد، مي تواند مهمترين موضوع مورد مصاحبه شما بايد و اصلاً محور مصاحبه را – بنا به تشخيص شما – تغيير دهد.

چهار: سوال و جوابها بايد متناسب باشد. همان طور كه سوال بايد موجز و دقيق باشد، طولاني بودن و نامنجسم بودن پاسخ مي تواند ملال آور شود و شنونده، بيننده يا خواننده مصاحبه، تمركز خود را از دست بدهد. يكي از وظايف مصاحبه كننده اين است كه جذابيت مصاحبه را براي مخاطب نگاه دارد.

پنج: پرسش نخست كليدي است. نبايد مصاحبه را با پرسشي چالشي و تنش‌زا آغاز كرد. همانطور كه گفته شد ايجاد فضاي دوستانه براي ادامه مصاحبه ضروري است.

شش: نظر و عقيده شخصي خود را نسبت به مصاحبه شونده – اگر وجود دارد – وارد مصاحبه نكنيد. به طور مثال اگر هنگام مطالعه و تحقيق درباره فرد مصاحبه شونده دريافته ايد كه نظرات سياسي شما با وي كاملاً متفاوت است، اين موضوع نبايد هنگام مصاحبه مطرح شود يا بر نوع سوال و جواب سايه بيافكند. شما بايد در ميان سوال و جوابها اصل حرف او را دريابيد و با رعايت كامل امانت آنها را منتشر كنيد.

هفت: در مواردي كه طرح سوالي چالشي ضروري است، نبايد از طرح آن خودداري كرد، ولي اگر مصاحبه شونده از پاسخ خودداري كرد يا طفره رفت، نبايد از حدود احترام خارج شد و احياناً از كلمات تند استفاده كرد.
 

نوشته علي سجادي
Sep 9, 2022

منبع: ijnet