شارا - شبكه اطلاع رساني روابط عمومي ايران : زيان اقتصادي اختلال در اينستاگرام
شنبه، 12 شهریور 1401 - 09:30 کد خبر:50411
تمام اين داده‌‌‌‌ها از اين حكايت دارند كه نمي‌توان از اهميت پلت‌فرم‌‌‌‌هاي اجتماعي در تجارت اجتماعي و الكترونيك كشور صرف‌‌‌‌نظر كرد و ايجاد هر محدوديتي، جز دشوار كردن معيشت مردم نتيجه‌‌‌‌اي ندارد. اگرچه برخي مديران در اظهارات خود از جايگزيني پلت‌فرم‌‌‌‌هاي داخلي با پلت‌فرم‌‌‌‌هايي مانند اينستاگرام صحبت مي‌كنند، اما بايد تاكيد كرد كه پلت‌فرم‌‌‌‌هاي بومي موجود، هنوز نتوانسته‌‌‌‌اند توجه و اعتماد كاربران ايراني را جلب كنند و تعداد بسيار پايين كاربران آنها گواه اين امر است.



شبكه اطلاع‌رساني روابط‌عمومي ايران (شارا)-|| همزمان با افزايش گرايش ايرانيان به استفاده از اينستاگرام، اختلال در دسترسي به آن نيز در حال افزايش است. يك گزارش از تاثير قابل‌توجه اين اختلالات در كاهش فروش كسب‌وكارهاي فعال در اين پلتفرم حكايت دارد. اين درحالي است كه داده‌هاي مركز آمار از وابستگي درآمد حدود ۹ميليون ايراني به اين پلتفرم خبر مي‌دهند.


همزمان با افزايش گرايش ايرانيان به استفاده از اينستاگرام و رشد كسب و كارهاي كوچك فعال در اين پلت‌فرم، اختلال در دسترسي به آن نيز در حال افزايش است. گزارشي كه اخيرا توسط يكي از استارت‌آپ‌‌‌‌هاي ارائه دهنده خدمات لجستيك و فروش اينستاگرامي منتشر شده است، از كاهش فروش اين فروشگاه‌‌‌‌ها به دليل افت بازديد ناشي از اختلال در دسترسي به اين شبكه اجتماعي حكايت دارد.

 

اين در حالي است كه طبق آمارهايي كه اخيرا «ابوالحسن فيروزآبادي»، دبير شوراي عالي فضاي مجازي در يكي از مصاحبه‌‌‌‌هاي خود ارائه كرده، اكنون نزديك به ۵/ ۲‌ميليون كاربر واحد صنفي مجازي در اينستاگرام فعاليت دارند كه اين تعداد بيش از واحدهاي صنفي واقعي (غيرمجازي) است. آمارهاي مركز آمار نيز از وابستگي درآمد حدود ۹‌ميليون ايراني به اين پلت‌فرم حكايت دارد و برآورد مي‌شود كه ارزش سالانه معاملات فروشگاه‌‌‌‌هاي آنلاين ايراني فعال بر بستر اينستاگرام بيش از ۳۲‌هزار‌ميليارد تومان است.


كاهش ۳۵‌درصدي بازديد از فروشگاه‌‌‌‌ها

جديدترين گزارشي كه استارت‌آپ «پادرو» از وضعيت فروش مرداد ماه فروشگاه‌‌‌‌هاي اينستاگرامي ايراني انجام داده، نشان مي‌دهد كه با كندي اينترنت و او‌‌‌‌ج‌‌‌‌گيري اختلال در دسترسي به اينستاگرام، ميزان بازديد از اين فروشگاه‌‌‌‌ها در مقايسه با تير ماه، حدود ۳۵‌درصد كاهش داشته است. برآورد پادرو -كه در زمينه ارائه ابزارهاي هوشمند براي كمك به بهبود فروش و ارسال سفارش‌‌‌‌هاي آنلاين فروشگاه‌‌‌‌هاي اينترنتي فعاليت مي‌كند- نشان مي‌دهد كه در نتيجه اين اختلالات، فروش اين كسب و كارها بين ۱۰ تا ۵۰‌درصد افت كرده است.

بدون شك عوامل ديگر مانند كاهش قدرت خريد مردم و در اولويت داشتن خريد كالاهاي اساسي -كه عموما از بسترهايي به‌‌‌‌جز اينستاگرام تامين مي‌‌‌‌شوند- در اين افت فروش بي‌‌‌‌تاثير نيستند، اما كاهش ميزان بازديد از اين فروشگاه‌‌‌‌ها، به خوبي گوياي تاثير قابل‌‌‌‌توجه اختلال در دسترسي به اينستاگرام و در نهايت افت فروش كسب و كارهاي فعال در اين شبكه اجتماعي است. در بخشي از گزارش «پادرو»، تاكيد شده است كه برخلاف رشد ۲۵‌درصدي تعداد فروشندگان فعال در پلت‌فرم «پادروشاپ» در مرداد ماه، مجموع فروش انجام شده توسط فروشندگان پادرو تنها ۱۰‌درصد رشد داشته است.

 

بررسي پادرو از تك‌‌‌‌تك ۱۰ فروشگاه برتر در تيرماه و مقايسه بازديد همان فروشگاه‌‌‌‌ها در مرداد، گوياي افت ۳۵‌درصدي بازديد اين فروشگاه‌‌‌‌هاست. اين كاهش، به‌رغم افزايش فعاليت‌هاي بازاريابي اين فروشگاه‌‌‌‌ها از ابتداي مرداد هم‌‌‌‌زمان با شروع اختلالات اينترنت بوده است.

اينستاگرام؛ پراختلال‌‌‌‌ترين پلت‌فرم

اينستاگرام از معدود شبكه‌‌‌‌هاي اجتماعي خارجي در ايران است كه از گزند فيلترينگ در امان ماند. مديران بخش‌‌‌‌هاي مختلف ارتباطي كشور، عموما اعمال هرگونه اختلال عمدي بر دسترسي به اين پلت‌فرم را انكار مي‌كنند، اما در بيست‌‌‌‌وپنجم مرداد امسال، شركت ارتباطات زيرساخت در اطلاعيه‌‌‌‌اي اختلال گسترده در اينستاگرام را تاييد كرد و آن را ناشي از اختلال در مسيرهاي ارتباطي شمال ايران دانست. محسوس شدن مشكلات در استفاده از سرويس‌‌‌‌هاي اين شبكه اجتماعي تصويرمحور باعث شد كه خبرنگاران در هفته دولت اين موضوع را يكي از محورهاي سوالات خود از وزير ارتباطات قرار دهند.

 

در همين راستا، عيسي‌‌‌‌ زارع‌‌‌‌پور در خصوص اختلال شبكه اجتماعي اينستاگرام در روزهاي اخير به خبرنگاران گفت: «در دولت سيزدهم هيچ سياست جديدي در مورد پلت‌فرم‌‌‌‌هاي پركاربرد خارجي اتخاذ نشده است و هر اتفاقي كه مي‌‌‌‌افتد مربوط به تصميمات گذشته است و بايد بازنگري شود.» وي افزود: «در مورد اينستاگرام ما براي اينكه كيفيت سرويس‌‌‌‌ها را تضمين كنيم از لينك‌‌‌‌هاي پير شده (اختصاصي) استفاده مي‌‌‌‌كنيم. بنابراين اگر آن لينك قطع شود آن پلت‌فرم دچار اختلال مي‌شود.»

در مجموع چه اين اختلال‌‌‌‌هاي اينستاگرامي عمدي باشد و چه غيرعمدي، آمارهاي فني به خوبي وجود آن را تاييد مي‌كنند. داده‌‌‌‌هاي منتشر شده در گزارش اخير شركت ارائه‌‌‌‌دهنده خدمات رايانش ابري «آروان»، گوياي وجود اختلال جدي در اين پلت‌فرم است؛ به طوري كه اينستاگرام با اختلاف ۵۷‌درصدي نسبت به ديگر پلت‌فرم‌‌‌‌هاي داراي اختلال (مانند كلاب‌‌‌‌هاوس و گيت‌‌‌‌هاب) در صدر پراختلال‌‌‌‌ترين پلت‌فرم‌‌‌‌ها در ايران قرار گرفته است. فارغ از اين گزارش‌هاي رسمي، حتي خود كاربران نيز به دفعات از طولاني بودن زمان باز شدن صفحات يا ميسر نبودن گاه‌‌‌‌به‌‌‌‌گاه دسترسي به اين شبكه اجتماعي بدون استفاده از فيلترشكن خبر داده و گلايه كرده‌‌‌‌اند.


عضويت بيش از نيمي از ايرانيان در شبكه‌‌‌‌هاي اجتماعي

گرايش روزافزون كاربران اينترنت به استفاده از شبكه‌‌‌‌هاي اجتماعي براي مصارف گوناگون -از معاشرت با دوستان گرفته تا خريد كالا و خدمات- انكارناپذير است. «نوين‌‌‌‌هاب» شركت فعال در زمينه مديريت شبكه‌‌‌‌هاي اجتماعي، به تازگي در گزارش سالانه خود، داده‌‌‌‌هاي بسيار جالبي از دنياي شبكه‌‌‌‌هاي اجتماعي ارائه كرده است. اين شركت با استناد به گزارش «هوت سوييت»، تعداد كاربران شبكه‌‌‌‌هاي اجتماعي دنيا در سال ۲۰۲۲ را حدود ۵‌ميليارد نفر برآورده كرده است؛ به طوري كه مي‌توان گفت بيش از نيمي از مردم دنيا، مخاطب اين شبكه‌‌‌‌ها هستند و به تناسب علاقه و نيازي كه دارند، روزانه از پلت‌فرم‌‌‌‌هاي اجتماعي مختلف استفاده مي‌كنند. اگرچه عمده فعاليت‌هايي كه كاربران در شبكه‌‌‌‌هاي اجتماعي مختلف انجام مي‌دهند، معطوف به سرگرمي است، اما از اهميت برخي از اين پلت‌فرم‌‌‌‌ها در تجارت و كسب و كار نمي‌توان چشم‌‌‌‌پوشي كرد.

 

در بخشي از گزارش «نوين‌‌‌‌هاب»، به محبوب‌‌‌‌ترين شبكه‌‌‌‌هاي اجتماعي براي كسب و كارها در جهان اشاره شده و در اين فهرست فيس‌‌‌‌بوك با ۹۳‌درصد در جايگاه اول است و اينستاگرام و لينكدين به ترتيب با ۷۸ و ۶۱‌درصد در رده‌‌‌‌هاي دوم و سوم قرار دارند.

با توجه به فيلتر شدن فيس‌‌‌‌بوك در ايران در همان سال‌هاي ابتدايي فعاليتش، اين شبكه اجتماعي چنان كه بايد مورد استفاده كاربران ايراني قرار نمي‌گيرد. اما اينستاگرام كه در دنيا نزديك به يك‌‌‌‌ونيم‌‌‌‌ميليارد كاربر دارد، به خوبي توانسته خود را در دل كاربران ايراني جا كند و به يكي از پرمخاطب‌‌‌‌ترين پلت‌فرم‌‌‌‌هاي شبكه اجتماعي در ايران تبديل شود. طبق اين گزارش، ۸/ ۲۹درصد از كاربران اينترنت در جهان عضو اينستاگرام هستند كه اين عدد معادل عضويت ۵/ ۱۸‌درصد از كل مردم كره زمين است. بر اساس گزارش Datareportal كه در زمستان ۱۴۰۰ منتشر شده است، تعداد كاربران اينترنت در ايران۹۴/ ۷۱ميليون نفر است. اين در حالي است كه جمعيت ايران ۵۲/ ۸۵ميليون نفر است.

 

طبق اين گزارش، بيش از ۵۵‌درصد ايراني‌‌‌‌ها در شبكه‌‌‌‌هاي اجتماعي عضويت دارند و در اين ميان، گزارش «ايسيپا» نيز نشان مي‌دهد واتس‌‌‌‌اپ با حدود ۷۱‌درصد، اينستاگرام با حدود ۵۰‌درصد و تلگرام با حدود ۳۱‌درصد به ترتيب محبوب‌‌‌‌ترين پلت‌فرم‌‌‌‌هاي شبكه‌‌‌‌هاي اجتماعي نزد كاربران ايراني به حساب مي‌‌‌‌آيند. يكي از نكات قابل‌‌‌‌توجه اين گزارش، رشد حدود ۶۷‌درصدي استفاده از اينستاگرام توسط كاربران ايراني در حدفاصل خرداد سال گذشته تا امسال است. با توجه به اينكه ماهيت واتس‌‌‌‌اپ براي بيشتر كاربران يك پيام‌‌‌‌رسان تعريف شده است تا يك شبكه اجتماعي، مي‌توان اينستاگرام را محبوب‌‌‌‌ترين شبكه اجتماعي براي كاربران ايراني دانست.

قطب تجارت اجتماعي ايران

سال‌هاست كه در سراسر جهان، شبكه‌‌‌‌هاي اجتماعي به يكي از اركان مهم تجارت آنلاين كشورها بدل شده‌‌‌‌اند و ايران نيز از اين جريان بي‌‌‌‌نصيب نمانده است. داده‌‌‌‌هاي مركز آمار نشان مي‌دهد كه اينستاگرام را مي‌توان قطب تجارت اجتماعي ايران به حساب آورد. مركز آمار در گزارش خود آورده كه ۶۵‌درصد كاربران ايراني از شبكه‌‌‌‌هاي مجازي و پيام‌‌‌‌رسان‌‌‌‌ها استفاده و ۲۰‌درصد آنها (معادل ۱۱‌ميليون نفر) از طريق شبكه‌‌‌‌هاي اجتماعي درآمدزايي مي‌كنند.

 

در اين ميان، سهم اينستاگرام از پلت‌فرم‌‌‌‌هاي مجازي درآمدزا براي ايرانيان چيزي حدود ۸۳‌درصد است كه به عبارتي باعث پيوند خوردن درآمد ۹‌ميليون ايراني به اين شبكه اجتماعي مي‌شود. بخش زيادي از اين محبوبيت، ناشي از هزينه پاييني است كه ايجاد يك كسب و كار در اينستاگرام دارد و باعث مي‌شود فروشنده محصول يا خدمت، از نياز به اجاره مغازه يا فروشگاه فيزيكي، متحمل شدن هزينه‌‌‌‌هاي استهلاك رها شود و با هزينه اوليه‌‌‌‌ بسيار پايين، محصولات خود را در معرض ديد‌ميليون‌‌‌‌ها مشتري بالقوه قرار دهد.

در مورد آمار كسب و كارهاي فعال در اينستاگرام، ابهامات زيادي وجود دارد، زيرا امكان رصد و شناسايي دقيق تمامي كسب و كارهاي فعال بر اين بستر ميسر نيست. با اين حال اخيرا، ابوالحسن فيروزآبادي، دبير شوراي عالي فضاي مجازي در مصاحبه‌‌‌‌اي، جزئيات قابل‌‌‌‌توجهي از تعداد كسب و كارهاي فعال در اين پلت‌فرم ارائه كرد. فيروزآبادي در صحبت‌‌‌‌هاي خود اعلام كرد كه اكنون تعداد ۲‌ميليون و ۴۰۰‌هزار كاربر واحدهاي مجازي در اينستاگرام فعاليت دارند كه اين عدد بيش از آمار واحدهاي غيرمجازي يا به عبارتي سنتي فعال است. در گزارشي كه چندي پيش «تكراسا» از وضعيت تجارت اجتماعي اينستاگرام در ايران منتشر كرده بود، تعداد سفارش‌هايي كه روزانه در اين پلت‌فرم ثبت مي‌‌‌‌شوند بين ۳۱۰‌هزار تا ۴۷۰‌هزار سفارش اعلام شد.

 

اين گزارش اندازه بازار خريد و فروش محصولات در اينستاگرام را چيزي بين ۱۸‌هزار تا ۳۲‌هزار‌ميليارد تومان برآورد كرد. طبق اين گزارش، «پوشاك» با ۱۱۳‌هزار فروشگاه، محبوب‌‌‌‌ترين كالاي اينستاگرامي است و «خوردني و آشاميدني» با ۷۳‌هزار فروشگاه، «آرايشي، بهداشتي، سلامت» با ۴۲‌هزار فروشگاه، اكسسوري با ۳۸‌هزار فروشگاه و «كيف و كفش» با ۳۲‌هزار فروشگاه، در رده‌‌‌‌هاي اول تا پنجم محبوب‌‌‌‌ترين دسته‌‌‌‌‌‌‌‌هاي كالايي اينستاگرام قرار دارند.

تمام اين داده‌‌‌‌ها از اين حكايت دارند كه نمي‌توان از اهميت پلت‌فرم‌‌‌‌هاي اجتماعي در تجارت اجتماعي و الكترونيك كشور صرف‌‌‌‌نظر كرد و ايجاد هر محدوديتي، جز دشوار كردن معيشت مردم نتيجه‌‌‌‌اي ندارد. اگرچه برخي مديران در اظهارات خود از جايگزيني پلت‌فرم‌‌‌‌هاي داخلي با پلت‌فرم‌‌‌‌هايي مانند اينستاگرام صحبت مي‌كنند، اما بايد تاكيد كرد كه پلت‌فرم‌‌‌‌هاي بومي موجود، هنوز نتوانسته‌‌‌‌اند توجه و اعتماد كاربران ايراني را جلب كنند و تعداد بسيار پايين كاربران آنها گواه اين امر است. از طرف ديگر، هر فروشگاه و كسب و كار فعال در اينستاگرام، طبيعتا سال‌ها وقت‌‌‌‌، انرژي و هزينه را براي جلب‌‌‌‌توجه و رضايت مخاطب انجام داده و به نوعي برند خود را در اين پلت‌فرم تعريف كرده است و انتقال آن به يك پلت‌فرم ديگر و جايگزيني آن به سادگي ميسر نيست.

 

منبع: donya-e-eqtesad