شارا - شبكه اطلاع رساني روابط عمومي ايران : روز جهاني روابط‌عمومي: فرصتي براي مرور گذشته و پيش‌بيني آينده
شنبه، 25 تیر 1401 - 11:23 کد خبر:49864
روز جهاني روابط‌عمومي روزي است كه در آن براي بزرگداشت و گراميداشت حقيقت و راستي و مديريت اعتبار تلاش مي‌شود و روابط‌عمومي را به‌عنوان يك موضوع جدي و قابل‌توجه براي تمام جهانيان تبليغ مي‌كند و همه مردم جهان را تشويق مي‌كند تا كاركردها و كاربردهاي مهم روابط‌عمومي را بهتر درك كنند.



شبكه اطلاع‌رساني روابط‌عمومي ايران (شارا)-|| هنگامي‌كه من در يك جمعي هستم و از من پرسيده مي‌شود كه «براي امرارمعاش چه‌كار مي‌كني؟» قلب من فرو مي‌ريزد البته نه به‌خاطر اينكه من به حرفه‌اي كه دارم افتخار نمي‌كنم بلكه به اين دليل كه بعد از پاسخ دادن به اين سؤال و گفتن اينكه كار من روابط‌عمومي است بايد به سؤالات پرشمار و ابهامات بسياري پاسخ دهم. بااين‌وجود من با صراحت جواب مي‌دهم "روابط‌عمومي" و پس‌ازآن موجي از برداشت‌هاي نادرست شروع مي‌شود.


مثلاً خيلي‌ها مي‌گويند: «آيا اين كار فقط شامل نوشتن يك سري داستان‌هاي شيرين و منتشر كردن آن‌ها نيست؟» و من به اين افراد جواب مي‌دهم كه روابط‌عمومي فقط داستان‌گويي نيست و شامل خيلي چيزهاي ديگر هم مي‌شود. و بعد هم توضيح مختصري درباره حرفه روابط‌عمومي ارائه مي‌دهم. چنين تجربيات و گفتگوهايي بارها و بارها براي من و خيلي‌هاي ديگر كه در حوزه روابط‌عمومي كار مي‌كنند اتفاق افتاده است و هنوز هم بسياري از مردم به‌روشني نمي‌دانند كه روابط‌عمومي چيست و فعالان حوزه روابط‌عمومي چه‌كارهايي انجام مي‌دهند.


روابط‌عمومي به‌عنوان صنعتي كه وظيفه‌اش ايجاد، حفظ و برجسته كردن تصوير عمومي و شناساندن هويت شركت‌ها و سازمان‌هاست، خودش مشكل تصويرسازي و معرفي خود را دارد. به‌طوركلي، برداشت‌هاي نادرست در ارتباط با روابط‌عمومي بسيارند كه برخي از آن‌ها ريشه درگذشته دارند و برخي ديگر هم به‌واسطه تحولات سريعي است كه در سال‌هاي اخير در اين حرفه رخ‌داده است.


روابط‌عمومي در مقايسه با ساير حوزه‌ها، صنعتي جوان و نوپا و همچنان در حال رشد و تكامل است. درنتيجه معاني و تفسيرهاي مختلفي در ارتباط با آن مطرح است. بااين‌همه، كاركردها و كاربردهاي روابط‌عمومي به‌گونه‌اي است كه هم منافع عمومي را موردنظر دارد و هم مصالح سازماني و شركتي را. به‌هرحال، مفهوم روابط‌عمومي در طي ساليان گذشته با مفاهيم ديگري مانند تبليغات، بازاريابي و حتي آگهي‌هاي بازرگاني پيوند خورده و عجين شده است و همين مخلوط شدن اين مباحث باهم موجب شكل‌گيري يك سري برداشت‌هاي نادرست و ابهامات در مورد روابط‌عمومي شده است.


بسياري از مورخان معتقدند كه سرآغاز روابط‌عمومي به سال 49 قبل از ميلاد مسيح بازمي‌گردد يعني زماني كه ژوليوس سزار اقدام به انتشار عمومي فتوحات و دستاوردهاي خود و در جريان قرار دادن تمام رومي‌ها نمود و اين همان كاري است كه اغلب سياستمداران و كانديداهاي احزاب سياسي امروز نيز انجام مي‌دهند.

 

بااين‌حال، نقطه آغازين روابط‌عمومي در قرن بيستم به سال 1903 برمي‌گردد يعني زماني كه پدر روابط‌عمومي نوين يعني آيوي لدبيتر لي (Ivy Ledbetter Lee) كارش را به‌عنوان مشاور جان راكفلر آغاز كرد. مسئوليت او در آن زمان اين بود كه آبروي از دست‌رفته راكفلر را بعد از وقوع بحران ايجادشده ناشي از اعتصابات كارگران معدن بازگرداند. علاوه‌براين، ايوي‌لي كسي بود كه اولين بيانيه مطبوعاتي را بعد از وقوع حادثه بزرگ قطار در آتلانتيك سيتي در سال 1906 نوشت و منتشر كرد.


روابط‌عمومي نوين ما يك پدر معنوي ديگر هم دارد و او ادوارد برنايز است كسي كه عنوان رسمي "پدر روابط‌عمومي" به او داده‌ شده و نويسنده كتاب"تبليغات" هم هست. او كه خواهرزاده زيگموند فرويد، روانشناس بزرگ و پدر روانكاوي و تحليل‌هاي روان‌شناختي بود به‌شدت تحت تأثير تئوري معروف دايي‌اش يعني روانشناسي رفتاري قرار داشت. برنايز در كتاب "تبليغات" كه در سال 1928 نوشته ‌شده است.


برنايز كه در جريان جنگ‌هاي مختلف شاهد تأثيرگذاري چشمگير تبليغات بود به اين انديشه افتاد كه تبليغات مي‌تواند به شركت‌ها و سازمان‌ها كمك كند تا مشتريان و مصرف‌كنندگان را در دوران صلح تحت تأثير قرار دهد و اين‌چنين بود كه برنايز ترجيح داد تا مفهوم"روابط‌عمومي" را كه از جامعيت بيشتري نسبت به تبليغات مي‌شد، مورداستفاده قرار دهد و اين مفهوم در جريان جنگ جهاني دوم به شكل‌هاي مختلف و وسيعي به‌كار گرفته شد و پس‌ازآن نيز رواج بيشتري پيدا كرد هرچند كه برداشت‌هاي نادرست بسياري نيز در اين ميان در مورد روابط‌عمومي پديدار مي‌شد و همين مسئله موجب شد تا اين ضرورت احساس شود كه به‌خاطر پيشرفت‌هاي فناورانه و تغيير نقش‌هاي روابط‌عمومي در سال‌هاي بعد از جنگ جهاني دوم، تعريف دقيق و جامعي از روابط‌عمومي و مصاديق آن موردنياز است.


نخستين تلاش انجام‌شده در اين زمينه در سال 1982 و توسط انجمن روابط‌عمومي آمريكا صورت گرفت و بعدازآن اين موضوع كه "روابط‌عمومي چيست؟" مبحث داغ بسياري از محافل و گروه‌ها شد كه تا سال‌ها ادامه پيدا كرد.


دومين تلاش جدي و پيگير انجمن روابط‌عمومي آمريكا در زمينه تعريف روابط‌عمومي به سال 2011 برمي‌گردد كه پس از بحث‌وجدل‌هاي فراوان اين تعريف را از روابط‌عمومي ارائه داد: «روابط‌عمومي يك فرايند ارتباطي استراتژيك است كه روابط مؤثر و مفيدي را ميان سازمان‌ها و مخاطبانش ايجاد مي‌كند». اين تعريف بعدها كاركردهاي متعدد و متنوع ديگري همچون ارتباطات شركتي، ارتباطات بحران، ارتباطات اجرايي، ارتباطات داخلي، روابط با مشتريان و روابط رسانه‌اي را در برگرفت.


باوجود مقبول بودن اين تعريف هنوز هم برداشت‌هاي نادرست و سوءتعبيرهاي فراواني در ارتباط با روابط‌عمومي وجود دارد كه بخشي از اين مشكل به خود فعالان روابط‌عمومي برمي‌گردد كه در زمينه ابهام‌زدايي از فعاليت‌ها و كاركردهاي حرفه خود در ميان اقشار مختلف جامعه اقدام كافي نكرده‌اند.


بااين‌همه، امروزه بيش از هر زمان ديگري، مردم، شركت‌ها و كشورها نيازمند آن هستند كه به درك روشن و كاملي از جنبه‌هاي استراتژيك و حياتي روابط‌عمومي دست يابند ازجمله در زمينه هايي همچون توليد روابط، جلوگيري از بحران‌ها، دستيابي به اهداف كاري، تهييج افكار عمومي، جلوگيري از تعارض و موقعيت‌هاي ديگري كه بي‌توجهي به آن‌ها مي‌تواند بسيار زيان‌بار باشد و يك شركت را به سقوط يا كشورها را به جنگ بكشاند.


در سال‌هاي اخير شاهد آن بوده‌ايم كه درآمدزايي صنعت روابط‌عمومي بيش از 50 درصد افزايش داشته است و درنتيجه اين ضرورت بيش‌ازپيش احساس شده كه روابط‌عمومي بايد بيشتر از گذشته به فكر جلب احترام و كسب اعتبار براي خود باشد و بزرگداشت روز جهاني روابط‌عمومي گامي است بلند در همين راستا و حل يك معضل قديمي و هميشگي در ارتباط با روابط‌عمومي.


روز جهاني روابط‌عمومي روزي است كه در آن براي بزرگداشت و گراميداشت حقيقت و راستي و مديريت اعتبار تلاش مي‌شود و روابط‌عمومي را به‌عنوان يك موضوع جدي و قابل‌توجه براي تمام جهانيان تبليغ مي‌كند و همه مردم جهان را تشويق مي‌كند تا كاركردها و كاربردهاي مهم روابط‌عمومي را بهتر درك كنند.


ذكر اين نكته مهم است كه همه‌گيري كوويد-19 جهان را به يك بحران بزرگ دچار كرد و در چنين شرايطي روابط‌عمومي خود را در موقعيتي يافت كه بايد مشاركت بيشتري با جامعه برقرار مي‌كرد چراكه شركت‌ها و سازمان‌هايي كه به روابط‌عمومي نياز داشتند مي‌كوشيدند تا به هر شكل ممكن توجه و تمركزشان را بر روي حمايت از جامعه و كاستن از گرفتاري‌ها و دردهاي عموم مردم و نه‌فقط مشتريان و مصرف‌كنندگان محصولات و خدمات‌شان قرار دهند و همين مسئله موجب شد تا خلاقيت‌ها و نوآوري‌هاي متعددي از سوي شركت‌ها و سازمان‌هاي بسياري در دنيا شد.


به‌عنوان‌نمونه، شركت كوكاكولا تصميم گرفت تا بخش قابل‌توجهي از بودجه تبليغاتي عظيمش را به كاستن از درد و غم مردم و همچنين ارائه خدمات مشاوره‌اي به آسيب‌ديدگان كرونا و كساني كه در معرض آسيب آن هستند اختصاص داد.


اين بسيار مهم است كه بدانيم شركت‌هايي كه نتوانند واحد پاسخگويي روابط‌عمومي خود را به‌موقع و در برخورد با موقعيت‌هاي حساس و مهم فعال كنند به‌طور حتم از آسيب‌ها و زيان‌هاي احتمالي در امان خواهند بود. به‌عنوان‌نمونه، شركت فورد آفريقاي جنوبي در سال 2015 يك خودروي سواري 6/1 ليتري به نام كو گا اكوبوست را روانه بازارهاي آفريقا كرد كه در ماه دسامبر همان سال چند مورد آتش‌سوزي موتور آن‌ها گزارش شد و در آخرين آن‌ها يك نفر از سرنشينان خودروي آتش‌گرفته در آتش سوخت اما شركت فورد آفريقاي جنوبي واكنش خاصي در قبال اين حادثه دردناك نشان نداد حال‌آنكه مردم خشمگين و رسانه‌هاي مختلفي همچون راديوهاي محلي اين قضيه را خيلي جدي گرفتند و شركت فورد آفريقاي جنوبي را به‌خاطر اين سهل‌انگاري و بدتر از آن به‌خاطر بي‌تفاوتي‌اش نسبت به آتش گرفتن محصولاتش به باد انتقاد گرفتند و آن‌قدر اين كار را ادامه دادند تا اينكه مسئولان شركت فورد آفريقاي جنوبي در سال 2017مجبور به عذرخواهي و دلجويي از آسيب‌ديدگان شدند و علاوه‌برآن‌ هم 4000 دستگاه از خودروهاي مدل كو گا اكوبوست را براي اصلاح موتور فراخواندند. اين تجربه و تجربيات مشابه نشان دادند كه روابط‌عمومي شركت‌ها بايد نسبت به اتفاق‌هايي كه در ارتباط با محصولات و خدمات آن‌ها روي مي‌دهد حساس باشند و واكنش‌هاي به‌موقع نشان دهند و در غير اين صورت كل شركت بايد ضرر و زيان ناشي از اين سهل‌انگاري و كم‌كاري را بپردازد.


درمجموع مي‌توان گفت كه موارد و شواهد گوناگوني وجود دارند كه همگي نشان‌دهنده اين واقعيت هستند كه روابط‌عمومي بايد نقشي مهم و كليدي در شركت‌ها و سازمان‌ها ايفا كند و اين نقش‌آفريني بايد به‌گونه‌اي باشد كه هم براي فعالان حرفه روابط‌عمومي و هم براي كل صنعت روابط‌عمومي كسب اعتبار و آبرو كند و پتانسيل‌هاي نهفته روابط‌عمومي را شكوفا سازد و روز جهاني روابط‌عمومي بهترين بهانه است براي تحقق اين امر مهم.