شارا - شبكه اطلاع رساني روابط عمومي ايران : در گفتگوي اختصاصي با دكتر محمد سلطاني فر: ارتباطات در جامعه ايران با توليد محتوا توسعه مي‌يابد
دوشنبه، 17 خرداد 1400 - 08:14 کد خبر:47257
در ابتدا بايد به وجود سه چالش در مسير توسعه ارتباطات اشاره كرد، نخستين چالش اينكه اساساً نگاه حاكميت به عملكرد رسانه نگاه مثبتي نيست و اين عامل باعث شده به مدد رشد تكنولوژي شاهد توسعه بخش هايي هستيم و از سويي نيز ساخنارهاي زيربنايي دچار عقب ماندگي و عدم توسعه يافتگي هستند.



اشاره


شبكه اطلاع‌رساني روابط‌عمومي يران (شارا)-|| عصري كه در آن قرار داريم به عصر ارتباطات شهرت يافته است، بروز و ظهور تكنولوژي‌هاي نوين ارتباطي در اين دوران مهمترين مشخصه عصري است كه توليد و انتقال اخبار و اطلاعات در لحظه و به گستره تمام جهان در همه ابعاد زندگي اجتماعي شهروندان رخ مي‌دهد. ارتباطات اجتماعي در جامعه ايران با انتشار مطبوعات و گسترش رسانه‌هاي مكتوب وارد دوره تازه اي شد كه رفته رفته بر ساير وجوه جامعه تاثير گذاشت و تغييرات بنياديني در ساختارهاي جامعه به شدت در حال تغيير آن دوران ايجاد كرد.

 

در حال حاضر نيز رسانه‌هاي اجتماعي به عنوان ليدر در لايه‌هاي مختلف جامعه اثر گذار بوده و منجر به تغيير و ايجاد نگرش‌هاي تازه‌اي درحوزه ارتباطات وتعاملات اجتماعي بين شهروندان و دولت شده است. اما در مسير توسعه ارتباطات از زمان انتشار روزنامه كاغذ اخبار به عنوان نخستين نشريه تا كنون، چالش‌هاي ارتباطي در جامعه ايران وجود داشته كه متخصصان دلايل متعددي براي آن برمي شمارند، در همين راستا گفتگويي با دكتر محمد سلطاني فر استاد ارتباطات داشته ايم تا به ابعاد وزواياي مختلف آن بپردازيم،آنچه درپي مي آيد حاصل اين گفتگوست.
 


***


شارا: به عنوان سوال اول بفرماييد، چه ديدگاهي در خصوص روند توسعه ارتباطات در ايران و در مقايسه با ساير جوامع داريد؟


سلطاني فر: به نظرم به دليل اينكه اساساً دانش علم ارتباطات به مفهوم امروزي از كشورهاي غربي وارد كشورمان شده است و حدود دويست سال فاصله ارتباطاتي در اين زمينه با مصاديق آن نظير نشريه و روزنامه به عنوان اولين مظاهر اصلي علم ارتباطات در دنيا داشته ايم، اين پديده بدون آنكه ساختار و شكل اش بومي شود وارد كشور و تا به امروز از آن روند تبعيت شده است، مي توان گفت اختلاف معناداري بين آنچه در حوزه علم ارتباطات در كشورهاي پيشرفته و غربي مرسوم است با ايران وجود دارد. به بياني ديگر، كالبد جامعه نتوانسته است فاصله غير بومي بودن ارتباطات و فضاي موجود را به خوبي درك و آن را با مصاديق اجتماعي و فرهنگي جامعه منطبق نمايد.

 

اين در حالي است كه در غرب روند طبيعي ارتباطات شكل گرفته و آن را پديدار كرده و در پي آن نخستين رسانه‌ها ظهور كرد و از آنجا كه رسانه هاي آزاد نقش بسيار مهمي در توسعه دموكراسي دارند، موجبات رشد رسانه ها را فراهم كرده و به نوعي هر دوي اين موارد به شكلي باعث رشد و توسعه يافتگي يكديگر شدند، يعني دموكراسي عامل رشد رسانه و رسانه باعث توسعه دموكراسي شد.

 

لذا در غرب شاهد هستيم چالش هاي جدي بين اين دو وجود ندارد و هيچ يك در پي حذف ديگري نيست. اما در ايران شرايط به گونه اي ديگر رقم خورد، چراكه با انتشار نخستين روزنامه كاغذ اخبار حدود 190 سال قبل دردوران قاجار روزنامه برحسب يك تقليد از غرب وارد ايران شد و فلسفه اش ناديده انگاشته و بر اين اساس ساختار حكومتي آن زمان تناسبي با آزادي خواهي رسانه در كشور نداشت و تضادي بين روزنامه نگاري حرفه اي با ساختار حكومت وجود داشت چراكه هنوز حتي تجربه دوران مشروطه در ايران وجود نداشت. لذا تنها در ايران در مقاطعي بويژه پس از پيروزي انقلاب شاهد تكثر رسانه اي در مقاطعي بوده ايم ولي نتوانسته دوام و قوام مناسب را پيدا كند و رسالت حرفه ايش را ادا نمايد.

شارا: در حال حاضر و با توجه به پديد آمدن فضاي مجازي و شبكه هاي اجتماعي مهمترين چالش هاي ارتباطي در جامعه ايران چيست؟


سلطاني فر: در ابتدا بايد به وجود سه چالش در مسير توسعه ارتباطات اشاره كرد، نخستين چالش اينكه اساساً نگاه حاكميت به عملكرد رسانه نگاه مثبتي نيست و اين عامل باعث شده به مدد رشد تكنولوژي شاهد توسعه بخش هايي هستيم و از سويي نيز ساخنارهاي زيربنايي دچار عقب ماندگي و عدم توسعه يافتگي هستند. چالش دوم در حوزه تكنولوژي هاي ارتباطي است كه به علت وارداتي بودن تمام مظاهر آن ما هيچ نوآوري و توليد بومي در اين زمينه نداشتيم و به گفته مارشال مك لوهان كه "وسيله همان پيام است "مجبور شديم فرهنگ وسيله هاي ارتباطي و تكنولوژي آن را نيز وارد كنيم و اين روند در دل جامعه سنتي ما باعث ايجاد چالش دوم شد.

و در نهايت نيز قدرت رسانه ها مطرح است كه در بستر تكنولوژي فراهم شده و موضوعاني نظير شبكه ها و تله كاميونيكيشن مطرح شده و ما در اين بخش با ايجاد شبكه هايي نظير آي گپ و سروش وارد شديم اما چندان توفيقي نداشتيم.

شارا: به نظر شما به چه راهكارهايي براي برون رفت از شرايط فعلي و توسعه ارتباطات در ايران با محوريت روابط‌عمومي ها مي توان اشاره داشت؟


سلطاني فر: به اعتقاد من توليد محتوا يكي از مهترين رويكردهايي است كه در شرايط فعلي و با پيچيدگي هاي موجود در عرصه هاي ارتباطي امكان برون رفت از فضاي فعلي را ايجاد مي كند. در اين عرصه نيز روابط‌عمومي ها و فعالان ارتباطات با تلاش براي توليد محتواي غني در حوزه هاي مختلف ارتباطي و رسانه اي كه متناسب با شرايط فرهنگي، اجتماعي و سياسي و... باشد، نقش موثري در ورود به ساختار قدرت رسانه اي شوند.

 

در واقع توليد محتوا در مقابل بي محتوايي قرار گرفته و با انتشار اخبار و اطلاعات صحيح توسط روابط‌عموميها و ارتباطچي ها نوعي جريان اطلاعات ايجاد كرده و راه را براي ورود اخبار و اطلاعات فيك و نادرست ببنديم. از سويي نيز با استفاده از ابزارهاي ارتباطي نظير اپليكيشن ها شرايطي براي تشخيص اخبار فيك و درست برا ي كاربران فراهم كنيم تا جريان اطلاعات به درستي هدايت شده و جامعه نسبت به مسائل و رخدادهايي كه در كشور در حال وقوع است درك مناسبي داشته باشد.

 

در واقع نهادهايي مهم نظير روابط‌عمومي هاي سازمانها چه در بخش خصوصي و چه در بخش دولتي با دارا بودن امكان دستيابي به موضوعات كليدي كه براي افكار عمومي در برهه هاي مختلف اهميت دارد، مي توانند محتواي مناسب را توليد و از طريق مجراهاي ارتباطي در اختيار افكار عمومي قرار دهند. همچنين فعالان حوزه ارتباطي با توجه به تحولاتي كه در اين عرصه ايجاد شده و تغييرات بزرگي كه در تهيه و توليد و انتشار مضامين خبري رخ داده با بي محتوايي مقابله كرده و اطلاعات صحيح در اختيار مخاطبانشان قرار دهند.