شارا - شبكه اطلاع رساني روابط عمومي ايران : آموزش عكاسي (۴): ديافراگم و عملكرد آن‬
پنجشنبه، 10 بهمن 1398 - 10:00 کد خبر:41510
در اين گفتار، ديافراگم و نحوه عملكرد آن را تشريح خواهيم كرد. درك نحوه عملكرد ديافراگم و نسبت آن با عمق ميدان وضوح، از جمله مسائلي است كه به بهبود كيفيت عكاسي كاربر كمك شاياني خواهد كرد.

شبكه اطلاع رساني روابط عمومي ايران (شارا)-|| در اين گفتار، ديافراگم و نحوه عملكرد آن را تشريح خواهيم كرد. درك نحوه عملكرد ديافراگم و نسبت آن با عمق ميدان وضوح، از جمله مسائلي است كه به بهبود كيفيت عكاسي كاربر كمك شاياني خواهد كرد.

همان‌طور كه در سطور پيشين توضيح داده شد، ساختمان دروني بدنه دوربين به گونه‌اي طراحي شده كه نور پس از گذشتن از عدسي‌هاي مختلف درون لنز، به داخل بدنه دوربين مي‌رسد. داخل بدنه دوربين پنج قسمت حساس و مهم وجود دارد كه عكس را ابتدا به چشم بيننده رسانده و بعد با فشردن دكمه عكس‌برداري (شاتر) آن را ثبت مي‌كند: آينه، منشور، چشمي، پرده شاتر و صفحه حساس.
 



تصويري از ساختمان داخل بدنه يك دوربين ۳۵ ميليمتري انعكاسي
 

 


۱) آينه: يك آينه كوچك به صورت مورب (۴۵ درجه) در پشت لنز قرار دارد ‪كه نور را به بالا تابانده و وارد منشور مي‌كند. با فشردن دكمه عكس‌برداري (شاتر) آينه به بالا مي‌رود تا نور بر روي صفحه حساس كه فيلم يا سنسور ديجيتالي است، ثبت شود

۲) منشور: از آنجا كه تصوير پس از تابيدن به آينه به صورت معكوس است‌، صفحه‌اي نيمه شفاف و پنج ضلعي در بالاي آينه، اين تصوير را در دو جهت افقي و عمودي مي‌چرخاند به طوري كه تصوير، هم‌جهت با سوژه واقعي به چشم عكاس برسد. منشور اين كمك را هم به عكاس مي‌كند كه از پشت دوربين به سوژه‌اش نگاه كند و نيازي به نگاه كردن از بالا مانند دوربين‌هاي قطع بزرگ يا متوسط نداشته باشد.

۳) چشمي: ويزور، چشمي‌ و نماياب اسامي‌اي هستند براي دريچه‌اي كه عكاس سوژه‌اش را پس از بازتاب‌ها و گذر از عدسي‌هاي لنز، مي‌تواند به راحتي و واقعي ببيند. در دوربين‌هاي پيشترفته كنوني قطعه كوچكي در كنار چشمي‌ قرار دارد و به افرادي كه چشمان آنها دوربين يا نزديك‌بين است كمك مي‌كند تا بتوانند با تغيير آن بدون عينك‌، عكاسي كنند.

۴) پرده شاتر: قسمت حساس ديگري كه در دوربين قرار دارد‌، پرده شاتر است كه معمولا از جنس پارچه‌اي خاص و يا فلز است. اين پرده بر روي صفحه حساس و زير آينه قرار دارد و مانع از رسيدن نور به صفحه حساس مي‌شود. با فشرده شدن دكمه شاتر، آينه و پرده شاتر هم‌زمان بالا رفته و تصويري كه به چشم مي‌رسيد، بر روي صفحه حساس ثبت مي‌شود و براي چند ثانيه يا كسري از ثانيه‌، آينه‌، راه نور و تصويري كه به چشم عكاس مي‌رسيد را مي‌بندد.

 

مهمترين كار پرده شاتر تعيين مقدار زماني است كه نور بايد به صفحه حساس برسد. هرچقدر نوري كه در آن محيط عكاسي مي‌كنيم كمتر باشد مقدار باز ماندن اين پرده بيشتر و هرچقدر نور محيط بيشتر باشد اين مقدار كمتر خواهد بود. سرعت باز و بسته شدن پرده شاتر با اندازه ديافراگم، نسبت عكس دارد.

۵) ديافراگم: داخل لنزها قطعه‌اي قرار دارد به نام ديافراگم كه اندازه نور را براي رسيدن به صفحه حساس ( نگاتيو‌، يا حسگرهاي ديجيتالي) كنترل مي‌كند. اين تيغه‌هاي نازك كه عموما براي طول عمر بيشتر فلزي هستند‌، همچون مردمك چشم عمل مي‌كنند. به گونه‌اي كه با باز و بسته شدن‌، مقدار نوري كه بايد به صفحه حساس برسد را كنترل و نيز بر عمق ميدان در عكس افزوده يا از آن مي‌كاهند. هرچه‌قدر اين تيغه‌ها بسته‌تر باشند نور كمتري به صفحه حساس رسيده و عمق ميدان افزايش پيدا مي‌كند و بالعكس.

ديافراگم در هر لنز با عددي شناخته مي‌شود (F) و عدد ديافراگم حاصل تقسيم فاصله كانوني لنز بر قطر ديافراگم است كه اين دو عدد هر دو برحسب ميليمتر هستند. بازترين ديافراگم در حال حاضر عدد ۱ را دارد ( هرچند كه شركت‌هاي توليدكننده لنز‌ها همواره در تلاش‌اند كه اين عدد را به حداقل برسانند.) ۱/۴، ۲، ۲/۸، ۴‌، ۵/۶‌، ۸‌، ۱۱‌، ۱۶‌، ۲۲ و ۳۲ و …. اعدادي هستند كه

 


اعداد مختلف و ميزان گشودگي ديافراگم
 


بر روي دهانه لنزها ديده مي‌شوند. هرچقدر اين عدد كمتر باشد‌، يعني ديافراگم بازتر و ميزان نوري كه دريافت مي‌كند بيشتر است؛ به همين دليل عمق ميدان كاهش پيدا مي‌كند. از خصوصيت لنزها با عدد ديافراگم كم مي‌توان به بالا رفتن شفافيت يا شارپنس عكس‌، عكاسي آسان تر در نور كم به‌خصوص در شب و كم‌حجم بودن آنها اشاره كرد، هرچند عكاسي با اين نوع لنزها عموما دشوارتر و قيمت اين لنزها هم گران‌تر است.


از عدد ۵/۶ و بيشتر‌، عمق ميدان در عكس شكل مي‌گيرد‌، يعني هرچه عدد بالاتر مي‌رود پس‌زمينه و پيش‌زمينه عكس واضح‌تر مي‌شود.

در دو عكس پايين از دو ديافراگم مختلف، يكي با عدد پايين‌تر يا به اصطلاح ديافراگم بازتر و ديگري با عدد بالاتر يا ديافراگم بسته‌تر گرفته شده است.
 



عكس سمت راست با ديافراگم باز ۱/۸ و عكس سمت چپ با ديافراگم بسته ۱۶ عكاسي شده است.
 


در عكسي كه ديافراگم بازتر است، همان‌طور كه مشاهده مي‌كنيد فقط پيش‌زمينه عكس واضح است و در عكس بعدي با ديافراگم بسته‌تر، قسمت بيشتري از عكس واضح است. نسبت ديافراگم و سرعت شاتر‌، عكس يكديگر است.

در گفتار بعد درباره سرعت شاتر و عملكرد آن صحبت خواهيم كرد.
 

منبع: وله