شارا - شبكه اطلاع رساني روابط عمومي ايران : روابط عمومي مطلوب از ديدگاه قرآن و روايات و بررسي تجريه عملي روابط عمومي دانشگاه امام صادق عليه‌السلام
سه شنبه، 12 شهریور 1398 - 10:19 کد خبر:39670
اهميت روابط عمومي از ديدگاه اسلام داراي اهميتي غير قابل انكار است. توجه قرآن كريم و اهل‌البيت عليهم‌السلام به روابط عمومي از مواردي است كه كمتر مورد توجه اهل فن قرار گرفته است. براي بررسي اين موضوع سراغ حجت الاسلام و المسلمين سيد مصطفي ميرلوحي رفتيم. ايشان سالها به عنوان مسئول روابط عمومي دانشگاه امام صادق عليه‌السلام به صورت عملي آموزه‌هاي اسلامي را در فعاليت خود به كار گرفته است. آنچه در ادامه مي‌آيد، ماحصل اين گفتگوست.


 

اشاره
شبكه اطلاع رساني روابط عمومي ايران (شارا)-|| اهميت
روابط عمومي از ديدگاه اسلام داراي اهميتي غير قابل انكار است. توجه قرآن كريم و اهل‌البيت عليهم‌السلام به روابط عمومي از مواردي است كه كمتر مورد توجه اهل فن قرار گرفته است. براي بررسي اين موضوع سراغ حجت الاسلام و المسلمين سيد مصطفي ميرلوحي رفتيم. ايشان سالها به عنوان مسئول روابط عمومي دانشگاه امام صادق عليه‌السلام به صورت عملي آموزه‌هاي اسلامي را در فعاليت خود به كار گرفته است. آنچه در ادامه مي‌آيد، ماحصل اين گفتگوست.

نگاه و تعريف شما از روابط عمومي چيست؟
اگر تا دهه‌هاي گذشته اهميت روابط عمومي شناخته نشده بود، امروزه كسي نمي تواند نقش مهم روابط عمومي در هر سازمان، ساختار، موسسه و حتي مدرسه را انكار كند. مخصوصاً در قرن اخير در مغرب زمين كه موفقيت هر سازمان و دستگاهي را به عنوان جلب آراي مخاطبان و جامعه هدف تعريف كرده‌اند؛ بدين صورت كه هر دستگاهي كه بتواند در اين زمينه موفق تر باشد و نظر مثبت مخاطبان و مشتريان خودش را جلب كند به آن سازمان لقب موفق مي‌دهند. اين فرآيند بر عهده روابط عمومي آن سازمان مي باشد كه به فرايند «تصويرسازي صحيح» سازمان در ذهن مخاطبان تعبير مي‌شود.


آن‌گونه كه اساتيد فن تعريف كردند روابط عمومي يعني شناسايي، ايجاد، حفظ و نگهداري روابط مطلوب و حسنه بين سازمان و جامعه است. براساس تعريفي كه انجمن جهاني روابط عمومي ارائه داده است روابط عمومي بخشي از وظايف مديريت سازمان است و عملي است ممتد و مداوم و طرح ريزي شده كه از طريق آن افراد و سازمان‌ها مي كوشند تا تفاهم و پشتيباني كساني را كه با آنها سروكار دارند را به‌دست آورند.


مجموعاً چه در دانشگاه و چه در حوزه و چه در هرسازمان و ساختاري، مجموعه تمامي اين ارتباطات را تحت سازماني به‌عنوان روابط عمومي تعريف مي كنند كه روابط عمومي بسيار جايگاهي عظيم در سازمان دارد و هرچه هم كه علم پيشرفت مي كند اهميت روابط عمومي بيشتر شناخته مي شود.


تعابيري كه دانشمندان از آن براي توضيح روابط عمومي به‌كار مي برند، از قبيل آيينه تمام نماي سازمان، چشم سازمان، گوش سازمان، بهترين مدافع و مبلغ سازمان مي باشد. وظيفه روابط عمومي را هم تلاش براي كسب همكاري با مردم و همه گروه هايي كه براي موسسه وجودشان مهم است- حال چه آن موسسه بهداشتي، علمي، سياسي، مردمي، دولتي و... باشد- گفته‌اند.


لذا جايگاه روابط عمومي بسيار رفيع است در اينكه نظرات عموم مردم را مخصوصا كساني را كه مخاطب آن سازمان اند را نسبت به آن موسسه جلب كند و اگر احيانا اشكالات و انتقاداتي هست بشنود؛ سپس به مراجع ذي صلاح منتقل كند. حال اگر اشكالي احيانا وارد نيست توضيحات لازم را به مخاطبانش برساند و آن ذهنيت منفي كه در ذهنشان بوجود امده را پاك كند و اگر هم اشكال و ايراد وارد هست انتقادات را به مديران برساند تا انها بتوانند خودشان را اصلاح كنند.


از ديدگاه قرآن و اهل‌البيت عليهم‌السلام روابط عمومي و ارتباطات به چه شكل است؟
انسان موجودي است كه نيازمند روابط اجتماعي است و بدون حضور در اجتماع هيچ‌گاه از عهده پاسخگوئي به نيازهاي متنوع زندگي خويش بر نمي‌آيد. به همين دليل است كه فلاسفه و حتي ديگر انديشمندان، انسان را موجودي مدني بالطبع دانسته‌اند.


اين موضوع از آيات قرآن كريم نيز مستفاد مي‌گردد كه اصولا اجتماعي بودن و ايجاد روابط اجتماعي با هم‌نوع خود در متن خلقت و آفرينش او پي‌ريزي شده است. خداوند در سوره مباركه حجرات آيه ۱۳ اين موضوع را اين چنين مورد تاكيد خود قرار مي دهد «يا أَي'ُهَا الن'َاسُ إِن'َا خَلَقناكُم مِن ذَكَرٍ وَ أُن'ثي‏ وَ جَعَلناكُم شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِن أَكرَمَكُم عِندَ اللهِ أَتقاكُم إِن اللهَ عَليمٌ خَبيرٌ» اي مردم! شما را از مردي و زني آفريديم و شما را ملت‌ها و قبيله‌ها قرار داديم تا به اين وسيله يكديگر را بازشناسيد (نه اينكه به اين وسيله بر يكديگر تفاخر كنيد) همانا گرامي‌ترين شما نزد خداوند متقي‌ترين شماست.


هم‌چنين قرآن كريم در سوره مباركه آل عمران آيه شريفه 200 ضمن دعوت امت به برقراري رابطه اجتماعي، داشتن شكيبايي و در پيش گرفتن تقواي الهي را براي رسيدن به رستگاري و فلاح مورد تأكيد قرار داده است. نكته جالب قرآن موضوعي كه امروزه به عنوان اخلاق در روابط عمومي به شكلي بسيار ناقص در مجامع روابط عمومي مطرح است، دراين آيه شريفه با زيبايي هر چه تمام‌تر بيان و اشاره مي شود .


در روايات متعددي كه از اهل‌البيت عليهم السلام وارد شده است، نكات گوناگوني در چگونگي برقراري ارتباط با ديگران ذكر شده است كه در يك دسته‌بندي مي‌توان گفت كه اولاً در برقراري ارتباط بايد سخن انسان- به هرگونه كه هست اعم از گفتاري، مكتوب، ديجيتالي و...) از اتقان كافي برخوردار باشد و در واقع به گونه‌اي سخن گفته نشود كه از ارزش انسان و مجموعه او كاسته شود. از طرفي در برقراري ارتباط براي كسب رضايت مخاطب خود، حق و حقيقت را زير پا بگذارد. چنان‌چه از امام حسين عليه‌السلام نقل شده است كه رستگـار نمي شوند مـردمـي كه خشنـودي مخلـوق را در مقـابل غضب خـالق خريدنـد (لا اَفلَحَ قَومِ اشتَرَوا مَرضاةَ المَخلُوقِ بِسَـخَطِ الخـالِقِ. (عوالم، ج 17، ص 234)).


اميرالمؤمنين عليه السلام هم در كلامي فرموده‌اند كه به‌دست آوردن حكمت به زيبا نمودن گفتار و به كارگيري نرمي در گفتار و رفتار است. گفتار و رفتار شامل همه انواع آن مي‌شود و به شكل عام روابط عمومي‌ها را در بر مي‌گيرد.

به نظر جناب‌عالي ايجاد انديشه هاي مساعد و خلق گرايش هاي مطلوب در ميان گروه هاي داخل و خارج سازمان چگونه است؟ آيا مي‌توان از آرمان هاي مجموعه به نفع افكار عمومي گذشت؟
وظايف روابط عمومي از تهيه خبر، چاپ خبر، برگزاري مراسم و آيين‌ها، سخنراني، عكاسي، تجزيه و تحليل، تفسير و توجيه اجراي برنامه ها و ايجاد جرياني رفت و برگشتي از اطلاعات و انتقادات و نظرات كه بالاخره نتيجه ي آن به تعبير شما ايجاد انديشه هاي مساعد و خلق گرايش هاي مطلوب در ميان گروه هاي داخل و خارج سازمان است. از طرفي اگر شبهه‌اي در خصوص سازمان است، بتواند با توضيحات و توجيهاتش عناد و خصومت آنها را بي اثر يا لااقل كم اثر كند و از سويي به خواسته ها و انتظارات جامعه مخاطبش پي ببرد و بتواند تا آنجايي كه ممكن است در جهت تحقق خواسته هاي عمومي و كساني كه خواستشان براي موفقيت سازمان لازم است تلاش بكند و راه حل‌ها و نظراتي جديد در حل مشكلات و سوءتفاهم هايي كه احتمالا وجود دارد ارائه كند و به هر حال آگاهي ها و رفتارها و نگرش هايي كه در درون يا بيرون سازمان وجود دارد بتواند تاثير شايسته بگذارد.


البته اين نكته مهم است كه روابط عمومي براي جذب رضايت مخاطب با چه قيمتي، در چه حدي و در چه چارچوبي بايد عمل كند؟ اين نيست كه به هر قيمتي و در هر شرايطي جلب رضايت مخاطبين را داشته باشيم. اما با حفظ شرايط و چارچوب ها و اهداف و آرمان هاي خودمان تا جايي كه ممكن است هم دانشجويان هم كارمندان و هم اساتيد و حتي همسايه هاي دانشگاه از ما راضي باشند. بله همسايگان مهم اند چون آنها به نحوي مخاطب ما حساب مي شوند؛ مخاطب مراسم ما روضه هاي ما و مخاطب محافل ما برنامه هاي ما و جشن هاي ما مي باشند هرچند كه در دانشگاه ما هم درس نمي خوانند اما نمي توانيم بگوييم كه به ما ربطي ندارند. مثلا سردر دانشگاه چطور باشد و نماي ما چطور باشد كه همسايگان كمتر اذيت بشوند.
همه اينها دست و بازوي قوي مديريت يك سازمان مي باشند كه همان روابط عمومي است. نمي شود گفت كه روابط عمومي در هرجايي نبايد دخالت كند در واقع روابط عمومي در همه تصميم گيري ها و تصميم سازي ها بايد مشاركت كند و بلافاصله با انعكاس آنها در ميان طبقات مختلف مردم بازخورد آنها را به مديران برساند.


پس روابط عمومي دست راست و بازوي قوي مديريت است. اگر احيانا مدير يك دستگاهي احساس كرد كه روابط عمومي اسباب زحمت اوست و بايد يك جايي آن را مشغولش كنيم و نگذاريم كه حقايق را بيان كند اينجا بزرگترين ظلم را به خودش و سازمانش كرده است. به عبارت روشن تر روابط عمومي كليد توسعه و رمز رشد يك سازمان و دستگاه است و پل ارتباطي ميان سازمان و جامعه مخاطب آن سازمان مي باشد.

تاريخچه‌اي از روابط عمومي دانشگاه امام صادق عليه‌السلام را بيان نماييد؟
همان‌گونه كه اطلاع داريد، انگيزه تأسيس دانشگاه امام صادق عليه‌السلام به سالها قبل و در مباحثات علماي بزرگي چون مرحوم آيت الله مهدوي كني قدس‌ُسره و مقام معظم رهبري در زندان هاي طاغوت برمي‌گردد كه در تلاش بودند تا دانشگاهي تأسيس كنند كه با تلفيق علوم روز با علوم و معارف اهل‌البيت عليهم‌السلام به تربيت دانشجويان نخبه بپردازد. از اين‌رو پس از پيروزي انقلاب اسلامي و در دوران انقلاب فرهنگي دانشگاه امام صادق عليه السلام تحت مديريت فقيه عاليقدر و عالم مجاهد و پارسا حضرت آيت الله مهدوي كني قدس‌ُسره در سال 1361 تأسيس گرديد.


توجه به علوم انساني اسلامي اين دانشگاه را در زمره پيشگامان اين ايده در سطح كشور و حتي جهان اسلام قرار داده است. اهميت اطلاع‌رساني برنامه ها و موفقيت‌هاي دانشگاه از يك‌سو و برقراري ارتباط مؤثر و كارآمد با ساير نهادهاي علمي و دانشگاهي داخل و خارج از كشور، دانشگاه را بر آن داشت تا با ايجاد واحد روابط عمومي و بين‌المللي اين فعاليت ها را سامان دهد. در آيين‌نامه جامع مديريت دانشگاه امام صادق عليه السلام اين واحد با نام «اداره‌كل روابط عمومي و بين‌المللي» به تصويب رسيد و شرح وظايف آن مصوب گرديد كه برخي از سرفصل‌هاي آن به اين شرح است:


1. تدوين سياست‌هاي ارتباطي دانشگاه (دانشكده‌ها و معاونت‌ها) در قبال جوامع علمي و اجرايي كشور و نظارت بر اجراي آن
2. نيازسنجي از جامعه و پيمايش مستمر محيط و تغيير و تحولات اجتماعي
3. سنجش نگرش، عقايد، نظرات و خواسته‌هاي مخاطبان داخلي و خارجي دانشگاه و تلاش جهت ايجاد ذهنيت مثبت در خصوص دانشگاه
4. ارتباط و تعامل با مخاطبان داخلي و خارجي دانشگاه و پاسخگويي در قبال عملكردها و ساير مسائل مرتبط با دانشگاه
5. برقراري ارتباط با مراكز علمي حوزوي و دانشگاهي، مؤسسات و نهادهاي دولتي و غيردولتي داخل و خارج كشور و ايجاد زمينه‌هاي تفاهم و همكاري جهت تسهيل همكاري‌هاي آموزشي و پژوهشي
6. تبليغ، ترويج و شناساندن دانشگاه در سطح ايران و جامعه بين‌الملل و تبيين ماموريت، اهداف و فعاليت‌هاي دانشگاه
7. توليد اخبار دانشگاه و خبررساني از طريق كانال‌ها و ابزارهاي ارتباطي و اطلاع‌رساني موجود (از قبيل خبرگزاري‌ها، سايت‌ها، نشريات و ...) كه در سايت دانشگاه، كانال‌هاي بله و ساير پيام رسان هاي موجود و نشريه پيام صادق متبلور است
8. گسترش تعامل مثبت و هم افزايي همه‌جانبه در ميان اعضاي هيات علمي، كاركنان و دانشجويان
9. تبليغ ديني‌ـ مذهبي و اعزام مبلغ
10. هدايت نگرش و رفتار كاركنان در راستاي اهداف دانشگاه و نشر و تعميق ارزش‌هاي اسلام ناب و انقلاب در ميان ايشان
11. بهبود مستمر كارايي و اثربخشي در راستاي تحقق اهداف اداره‌كل روابط عمومي

دانشگاه امام صادق عليه‌السلام چه روابطي با نهادها و دانشگاه‌هاي كشور و خارج از كشور و حوزه علميه دارد؟
دانشگاه امام صادق عليه السلام از بدو تأسيس ارتباط قوي خود را با وزارت علوم، تحقيقات و فناوري به عنوان نهاد عالي آموزش كشور برقرار نموده است كه تاكنون ادامه دارد. از طرفي ارتباط عميق و گسترده و ريشه‌دار با حوزه علميه در دستور كار دانشگاه امام صادق عليه السلام بوده است. در حال حاضر دانشگاه با بسياري از دانشگاه‌هاي كشور و جهان اسلام در عرصه هاي علمي و قراردادهاي همكاري آموزشي و پژوهشي و... تبادل دانش دارد.


هم چنين هر ساله تعداد زيادي از مهمانان جمهوري اسلامي از كشورهاي مختلفي نظير عراق، سوريه، لبنان، مصر، تونس، فرانسه، كانادا،‌آمريكا و... براي بازديد از دستاوردهاي علمي، پژوهشي و تبليغي به دانشگاه رفت و آمد دارند.

از وقتي كه در اختيار ما قرار داديد كمال تشكر را داريم. اميدواريم هم چون گذشته در خدمت‌گزاري به مكتب اهل‌البيت عليهم‌السلام موفق باشيد.