درباره شارا | تماس | جستجوی پیشرفته | پیوندها | موبایل | RSS
 خانه    تازه ها    پایگاه اخبار    پایگاه اندیشه    پایگاه کتاب    پایگاه اطلاعات    پایگاه بین الملل    پایگاه چندرسانه ای    یایگاه امکانات  
یکشنبه، 1 اردیبهشت 1398 - 01:35   

درس آموخته های کنفرانس بین المللی روابط عمومی ایران

  درس آموخته های کنفرانس بین المللی روابط عمومی ایران


ادامه ادامه مطلب یک

زمان برگزاری نمایشگاه کتاب در سال 98 اعلام شد

  زمان برگزاری نمایشگاه کتاب در سال 98 اعلام شد


ادامه ادامه مطلب دو

رباتی که در شبکه تلویزیونی روسیه خبرخوان شد

  رباتی که در شبکه تلویزیونی روسیه خبرخوان شد


ادامه ادامه مطلب سه

اقدامات روابط عمومی فولاد مبارکه در حوزه مسئولیت‌ اجتماعی

  اقدامات روابط عمومی فولاد مبارکه در حوزه مسئولیت‌ اجتماعی


ادامه ادامه مطلب چهار

   آخرین مطالب روابط عمومی  
  دیدار مدیر روابط عمومی فولاد مبارکه و مدیر کل فرهنگ و ارشاد اصفهان، تأکید بر اهمیت اطلاع‌رسانی صحیح و به‌موقع
  معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور: فولاد مبارکه اقدامات مداوم و مؤثری برای حفظ محیط‌زیست انجام داده است
  سامانه مدیریت تجربه مشتری در بیمه کوثر راه‌اندازی شد
  اقدامات روابط عمومی فولاد مبارکه در حوزه مسئولیت‌ اجتماعی
  مدیرعامل خانه مطبوعات هرمزگان: افزایش مهارت پوشش خبری در اولویت خانه مطبوعات است
  تعداد لایک‌های اینستاگرام مخفی می‌شود؟
  فیس‌بوک اعلام کرد؛ رمز میلیون‌ها کاربر اینستاگرام در اختیار کارمندان این شرکت
  پیام‌رسان دولتی فرانسه هک شد
  پنجمین کنفرانس بین‌المللی وب‌پژوهی برگزار می‌شود
  اعلام ساعات کار شعب بانک آینده در نیمه اول سال 1398
ادامه آخرین مطالب روابط عمومی
- اندازه متن: + -  کد خبر: 37653صفحه نخست » روابط عمومی بحراندوشنبه، 5 فروردین 1398 - 15:24
مدیریت بحران در حوادث غیرمترقبه (آشنایی اجمالی با اقدامات راهبردی و اجرایی در حوادث)
احمدرضا هدایتی - در بخش حوادث طبیعی از آنجا که تقریباً ۷۰% خاک ایران در مناطق زلزله خیز قرار دارد، بیشترین تلفات و خسارتها نیز مربوطه به زلزله است. حدود ۲۰% خسارات و تلفات وقوع یافته در کشور نیز مربوط به سیل است.
  

مقدمه
      شبکه اطلاع رسانی روابط عمومی ایران (شارا)-|| در ۲۷ سال گذشته در سطح جهان ۶/۳ میلیون نفر بر اثر حوادث طبیعی جان باخته اند و ۲۴۰ میلیارد دلار خسارت به کشورها وارد شده است . آمار و ارقام نشان می دهد که بر اثر تلاشهای همه جانبه جهانی بتدریج از میزان تلفات حوادث کاسته شده است ، بطوریکه از سال ۱۹۸۰ تا سال ۲۰۰۰ تعداد کشته ها به ۳ میلیون نفر یعنی کمتر از نصف این تعداد در طول ۲۷ سال رسیده است ، البته در همین مدت ۸۰۰ میلیون نفر هم تحت تأثیر این حوادث قرار گرفته اند و بیش از ۲۳ میلیارد دلار خسارت نیز وارد شده است .

     از سال ۲۰۰۰ تا سال ۲۰۰۶ میلادی نیز حدود ۵۵۸۴ فقره بحران بزرگ اعم از حوادث طبیعی مانند: سیل ، زلزله ، طوفان ، سونامی و سایر حوادث مشابه و غیر طبیعی مانند : انواع عملیاتهای تروریستی ، جنگ و اشغالگری و آتش سوزی در سطح جهان رخ داده است ، حوادثی که هرکدام از جهات مختلف دارای تبعات و اثرات متفاوتی برزندگی اجتماعی مردم دنیا بوده اند .


     برخی از حوادث مانند حادثه ۱۱ سپتامبر در آمریکا، از چنان اهمیتی برخوردار بوده که خود سبب بروز حوادث دیگری مانند: بروز جنگ در افغانستان و عراق و گسترش عملیات تروریستی در سطح جهان شده است ، اما آنچه قطعی است ، اینستکه جلوگیری از بروز این حوادث و یا کاهش اثرات تخریبی آنها ، مستلزم توجه به فرآیند و چرخه کامل مدیریت بحران شامل : اقدامات هفتگانه مربوط به حوزه های پیش بینی ، پیشگیری ، آمادگی ، اقدام (مقابله) ، پاکسازی ، بازسازی ، نظارت و کنترل و سایر اقدامات ضروری در حوادث و سوانح غیر مترقبه طبیعی و غیر طبیعی می باشد .


     بدیهی است که با توجه به گستردگی کار در این زمینه، تحقق این هدف یعنی کاهش خسارتهای ناشی از بروز حوادث و اثرات آن چیزی نیست که دولتها بتوانند به تنهایی از عهده آن برآیند به همین دلیل، همکاری متقابل مردم و مسئولین بویژه در زمینه اقدامات پیشگیرانه، از اولویت و اهمیت فوق العاده ای برخوردار است .


     این رویکرد نشان می دهد ، آسیب شناسی دقیق در این زمینه و نگاه همه جانبه به مدیریت حوادث و سوانح ، برای تبیین و احصاء تمامی نکات مرتبط با موضوع در ابعاد و مراحل مختلف آن، اعم از اقدامات مربوط به قبل،حین و یا بعد از بروز حوادث، متناسب با نوع حادثه اجتناب ناپذیر است، زیرا موفقیت در این زمینه، علاوه بر ضرورت تمرکز در مدیریت ، یکپارچه سازی نهادها و ایجاد وحدت رویه، مستلزم به تصویر کشیدن سناریوهای مختلف از وقایع و سوانح و پیش بینی و برنامه ریزی دقیق برای مواجه شدن با هر نوع موضوع غیرمنتظره و یا ممکن الوقوع نیز می باشد.


     همانگونه که اشاره شد در این رابطه باید ، اقدامات مورد اشاره در زمینه های مختلف و از جنبه های گوناگون مورد بررسی و تجزیه وتحلیل قرار گیرد تا در اجرای طرحها و برنامه ها خللی ایجاد نگردد، اما پیچیدگی زندگی در جوامع امروزی و تنوع نیازهای حیاتی و غیر حیاتی مردم، سبب شده تا علی رغم تمام تلاشهای بعمل آمده، گاهی در فرآیند چرخه مدیریت سوانح بویژه در هنگام انجام عملیاتهای امدادی، برخی از موضوعات از نظرها پنهان مانده و در حین عمل ، مجریان با مشکلات اساسی مواجه شوند . به همین منظور در این بررسی تلاش شده است تا صرفنظر از مباحث تئوریک، با نگاهی کلی به موضوعات مرتبط با مدیریت حوادث و سوانح و فهرست نمودن الزامات و نیازمندیهای آن، ضمن کمک به روند تهیه طرحها و تنظیم برنامه ها، اهمیت و گستردگی دامنه کار، بیش از پیش روشن گردد .

کلیات:
     قرار گرفتن ایران در یکی از استراتژیک ترین نقاط جهان و برخورداری این کشور از منابع و مزیتهای مختلف خدادای از یکسو و واقع شدن آن در حادثه خیز ترین نقاط جغرافیایی کره خاکی از سوی دیگر ، سبب شده تا این کشور در طول تاریخ همواره با حوادث مختلف طبیعی مانند: سیل و زلزله و غیر طبیعی مانند لشکر کشی های متعدد از سوی کشورهای سلطه گر و متجاوز مواجه باشد .


     از نظر موقعیت طبیعی قاره آسیا از میان ۵ قاره جهان با تحمل بیش از یک سوم بلایای طبیعی شاهد بروز بیشترین سوانح و حوادث بوده است و در میان کشورهای این قاره نیز، کشور ایران پس از چین، هند و بنگلادش بیشترین خسارات را متحمل شده است و در میان کشورهای جهان نیز ششمین کشور مستعد بروز بلایای طبیعی شناخته شده است و سالانه حدود ۴۰۰ میلیارد ریال خسارت را در این حوادث متحمل می شود .


     اهمیت این موضوع آنگاه ملموستر می‌شود که بدانیم. از مجموع ۴۰ بلای طبیعی شناخته شده در جهان، امکان بروز بیش از ۳۰ نوع آن در کشور ما متصور است، به‌طوریکه تعداد تلفات انسانی این حوادث در کشور ما در دو دهه اخیر ، بطور میانگین سالانه حدود ۴۰۰۰ نفر بوده است و این در حالیستکه حوادث مذکور شامل بلایایی مانند: آلودگیهای شیمیائی ، میکروبی ، بیوتکنولوژی ، آتش سوزیها و سایر حوادث و سوانحی که حاصل فعالیتهای بلند پروازانه و بعضاً غیر منطقی و غیر اصولی انسانهاست ، نمی‌شود.


     در بخش حوادث طبیعی از آنجا که تقریباً ۷۰% خاک ایران در مناطق زلزله خیز قرار دارد، بیشترین تلفات و خسارتها نیز مربوطه به زلزله است به گونه‌ای که طی هزار سال گذشته بطور میانگین هر ۱۰ سال یک زلزله بزرگ که دارای تلفات انسانی بوده رخ داده است و بطور تقریبی طی این مدت بیش از ۴۵۰ هزار نفر جان خود را از دست داده اند . در برخی از منابع آماری نیز اعلام شده است که در قرن بیستم ، ایران با وقوع   ۸۹ زلزله و ۱۲۲۰۰۰ نفر تلفات ، رتبه چهارم جهانی را در این زمینه بخود اختصاص داده است .


     حدود ۲۰% خسارات و تلفات وقوع یافته در کشور نیز مربوط به سیل است و آمارهای موجود بیانگر این است که تنها بین سالهای ۱۳۳۱ تا ۱۳۸۱ بالغ بر ۳۷۰۰ مورد سیل ویرانگر در کشور اتفاق افتاده است .


     ذکر این نکته نیز ضروری است که؛ غفلت از پیشگیری و اقدامات باز دارنده، عدم استفاده از تجارب قبلی کسب شده در داخل و خارج از کشور ، عدم توجه به ظرفیتهای مردمی، عدم تمرکز در مدیریت و یکپارچگی در ساختار سازمانهای مجری طرح و همچنین عدم توجه به کسب آمادگیهای لازم در این زمینه ، مهمترین خطرات موجود در » مدیریت سوانح و حوادث » محسوب می شوند .

تعریف سانحه و حادثه:
     برخی از افراد صاحبنظر این دو واژه را مترادف و گروهی نیز سانحه را نتیجه بروز حادثه می دانند و معتقدند سانحه ممکن است بر اثر وقوع حوادث بوجود آید ، به همین دلیل تعاریف مختلفی از این کلمات ارائه شده است ، اما بمنظور رعایت اختصار، در این مجموعه صرفاً تعریف سانحه ارائه خواهد شد .


فرهنگ لغت آکسفورد در لغت ، سانحه را معادل « مصیبت یا بلای ناگهانی و خطیر» دانسته و در فرهنگ و بستر نیز سانحه اینگونه تعریف شده است « یک حادثه ناگهانی و مصیبت بار که موجب خسارات فراوان مادی ، مرگ و ناراحتی شود» و در فرهنگ دهخدا نیز از این واژه به عنوان « هر چیز ناپسند و موحش » نام برده شده است .


     در کتاب مدیریت سوانح و حوادث غیر مترقبه نیز ، واژه سانحه و مدیریت حوادث و سوانح، اینگونه تعریف شده است: «حادثه ای، اعم از طبیعی یا ساخته انسان، ناگهانی یا مداوم، که با چنان شدتی حادث می شود که جامعه مبتلا باید برای مقابله با آن برنامه ریزی، عملیات و اقدامات ویژه ای را بکار بندد»

ویژگیها:
بنا بر تعاریف موجود ویژگیهای حادثه یا سانحه عبارتند از :
می تواند ناگهانی یا مداوم باشد .
شدید و خسارت بار است .
مقابله یا پیشگیری از آن نیازمند برنامه ریزی است .
رفع آثار و عوارض آن، عملیات و اقدامات ویژه ای را می طلبد.

تعریف مدیریت حوادث و سوانح:
     یک دانش علمی و کاربردی است، که هدف آن تنظیم و تدوین سیاستها و خط مشی های علمی در رابطه با پیشگیری، کاهش، آمادگی ، واکنش اضطراری و جبران سوانح، از طریق مشاهدات، مراقبتها و تجزیه و تحلیل سیستماتیک سوانح باشد .

انواع حوادث غیر مترقبه:
حوادث غیر مترقبه در دو دسته کلی شامل حوادث و سوانح طبیعی وحوادث و سوانح غیر طبیعی بشرح ذیل دسته بندی می شوند .
الف – حوادث و سوانح طبیعی:
حوادث و سوانح طبیعی ناشی از قهر طبیعت ، شامل مواردی است که انسان نقش مستقیم و تعیین کننده ای در وقوع ، جلوگیری از بروز و یا مهار و کنترل آن را ندارد و ممکن است در هر زمان ، مکان و موقعیتی وقوع پیدا کند مانند :
نمونه برخی از انواع حوادث طبیعی:
سیل ، زلزله ، طوفان ، سونامی ( تسونامی ) ، آتشفشان ،گرد و باد ،جابجایی لایه های زمین ، حریق جنگلها ، کم آبی و خشکسالی ، سرما و یخبندان ، شیوع انواع بیماریهای واگیردار ، هجوم حیوانات و حشرات موذی ، شیوع آفتهای دامی و گیاهی ، صاعقه ( رعد و برق ) و … .
ب – حوادث و سوانح غیرطبیعی :
حوادث و سوانحی که انسانها بطور مستقیم عامل یا علت و منشاء بروز آنها می باشند و پیشگیری از بروز و مهار و کنترل آنها پس از وقوع ، عمدتاً در اختیار انسانها می باشد .
نمونه برخی از انواع حوادث غیرطبیعی:
     به آتش کشیدن جنگلها و مزارع ، آتش سوزی در شهرها و مراکز صنعتی و تولیدی ، جنگ ، شورش ، اغتشاش ، تصادفات وسوانح هوایی و دریایی و زمینی ، آلودگیهای زیست محیطی ، آلودگیهای شیمیایی و میکروبی ، تروریسم ، انفجارهای اتمی، جنگهای بیوتکنولوژی، نشست مواد سمی و خطرناک از مراکز صنعتی مانند: نشت مواد سمی از کارخانه تولید مواد شیمیایی در بوپال هند یا نشت مواد رادیواکتیو از نیروگاه هسته ای در شوروی سابق و … .

برخی از انواع بیمارهای ناشی از بروز حوادث اعم از طبیعی و غیر طبیعی:
      طاعون، وبا، عفونت و تورم کبد (هپاتیت)، سوء تغذیه، بیماریهای روانی، تیفوئید (حصبه)، دیفتری، مالاریا، آنفولانزا، آنتریت (التهاب روده)، اسهال و استفراغ، بیماریهای پوستی، مسمومیتهای غذایی و … .

خسارتها و خطرات احتمالی در حوادث:
     همانگونه که قبلاً اشاره شد یکی از مهمترین نیازمندیهای مدیریت صحیح در سوانح، طرح سولات مرتبط و به تصویر کشیدن انواع اتفاقات، خطرات، نیازمندیها، کاستیها و بحرانهای احتمالی ممکن الوقوع و ترسیم سناریوهایی کامل از وضعیتهای گوناگون می باشد، برای مثال؛ پیش بینی طرح، نقشه، نیرو و تجهیزات مورد نیاز برای حادثه‌ای مانند: زلزله در وضعیت عادی با وقوع آن در فصل زمستان و بارندگی شدید یا در شرایطی که همزمان، با حادثه دیگری مانند؛ جنگ یا شکستگی شبکه گاز، آتش سوزی و یا نشست نیروگاه‌های هسته‌ای مواجه هستیم‌، متفاوت می‌باشد و پیش‌بینی چنین شرایطی مستلزم وجود نگاهی ژرف، ریزبین، دقیق و همه‌جانبه‌نگر می‌باشد تا نیروهای امدادی بتوانند با آمادگی بیشتر برای نجات مصدومین و مجروحین و جلوگیری از توسعه خسارات و تلفات اقدام نمایند .


       برای تفهیم بهتر موضوع، برخی از اتفاقات احتمالی در حوادث مختلف، شامل: اتفاقاتی که ممکن است مستقیماً براثر وقوع حادثه بوجود آید و یا حوادثی که ناشی از بروز حادثه و ایجاد وضعیت بحرانی می باشد ، بشرح ذیل ارائه می شود .

الف – برخی از اتفاقاتی که می توانند بطور مستقیم بر اثر وقوع حوادث بروز نمایند:
تخریب شبکه های آب، برق، گاز، تلفن و فاضلاب .
مسدود شدن معابر و راههای ارتباطی و دسترسی (راهبندان طولانی) بر اثر سقوط اجسام، تخریب ساختمانها ، تخریب پلها و تونل ها و… .
ریزش کوهها و رانش زمین، فرورفتن ساختمانها و ایجاد شکافهای عمیق در زمین .
تخریب فرودگاهها ، بنادر ، اسکله ها و ایستگاههای قطار و مترو .
تخریب مخازن ذخیره آب ، سیلوها و مخازن سوختی .
بروز آتش سوزیهای گسترده و اثرات ناشی از آن .
نشست مواد شیمیایی ، میکروبی و هسته ای و خطرناک از مراکز صنعتی ، آزمایشگاهی و مراکز نگهداری (انبارها) .
بروز انفجارهای مهیب بویژه در مراکز سوختی وزاغه مهمات مراکز نظامی .
حبس مردم در تونل مترو ، آسانسورها و طبقات زیرین ساختمانها .
نفوذ مواد سمی وخطرناک به منابع آبهای زیرزمینی و انبار مواد غذایی .
تخریب سدها و طغیان رودخانه ها و بالا آمدن آب دریاها .
نفوذ آب و فاضلاب به منازل و اماکن و شبکه خدمات شهری .
تخریب مراکز درمانی و خدماتی مانند آتش نشانی ها، بیمارستانها و مراکز امدادی .
هجوم حشرات و حیوانات موذی .
دفن شهر زیر خاکستر یا مواد مذاب ( در آتشفشان یا بمباران هسته ای ) و خاک و شن در طوفان .
زیر آب رفتن مناطق مسکونی ، صنعتی ، تجاری ، جاده ها و … در حوادثی مانند : زلزله دریایی یا سیل یا شکستگی سدها و طغیان رودخانه ها .
بروز تصادفات بزرگ و خارج شدن قطارها از ریل و خروج هواپیماها از باند .
یخ زدن شبکه آب و گاز و سوخت در یخبندانها .
بروز تغییرات شدید جوی و بارندگی های سیل آسا .

ب – برخی از اتفاقاتی که می تواند به‌عنوان آثارجانبی حادثه بروز نماید:
اختلال جدی در سیستم اداره کشور .
سرقت اموال مردم و مراکز دولتی و خصوصی .
غارت فروشگاهها و منابع سوختی و غذایی .
افزایش تجاوز ، قتل ، جاسوسی و سایر موارد مشابه .
شیوع بیمارهای واگیردار و مسری و یا بیماریهای تنفسی .
انباشتگی زباله ها ، جمع شدن فاضلاب و سایر موارد مشابه .
سرمازدگی یا گرمازدگی بیش از حد انسانها و حیوانات (اهلی یا وحشی).
تلف شدن دام ، طیور و آبزیان پرورشی و غیر پرورشی .
خشک شدن و فاسد شدن محصولات کشاورزی .
بیماریها و مسمومیتهای ناشی از آلودگی آب و مواد غذایی و سوء تغذیه .
برهم خوردن نقشه املاک ، ساختمان و معابر و خیابانها .
بروز و تشدید ناهنجاریهای روانی ، فرهنگی و اخلاقی .
کاهش شدید منابع غذایی، دارویی، آب ، سوخت و … .
عدم دسترسی به وسایل بهداشتی و تجهیزات امدادی و حتی نیروی انسانی .
بروز اغتشاشات و درگیرهای مردمی .
قطع درختان توسط مردم در یخبندانها .
قطع برق بعلت افزایش مصرف ناشی از بکارگیری سیستمهای برودتی یا حرارتی .
اشباء فضای تنفسی از دود و غبار بیش از حد و افزایش ناراحتی های تنفسی .
قطع کامل سیستمهای ارتباطی و اطلاع رسانی ، مانند تلفن یا رادیو و تلویزیون .
سرقت اسناد ملی ، میراث فرهنگی موجود در موزه ها، آرشیوهای تاریخی در مراکزی مانند صدا وسیما و… .

یک توصیه تمرینی:
     دستیابی به اهداف و کسب موفقیت در چرخه مدیریت سوانح و حوادث، قبل از هرچیز نیازمند نگاهی همه جانبه، دقیق، ژرف و آینده نگرانه نسبت به موضوع و استفاده از تجارب قبلی در این چرخه می باشد، به همین دلیل هر مدیر یا مسئول برای اینکه بتواند در حوزه وظایف و مأموریتهای سازمان مربوطه، یک برنامه‌ریزی منطقی و دقیق و بدون نقص داشته باشد، باید تصاویری واقعگرایانه از تمامی حوادث ممکن الوقوع یا شرایطی را که ممکن است برای اجرای مأموریت در حوادث و سوانح غیر مترقبه با آن مواجه شود را در ذهن خود ترسیم و همچنین سوالات، انتظارات و نیازها و نیز تمامی منابع و امکاناتی که می تواند مورد استفاده قرار دهد را با بکارگیری عوامل ذیربط فهرست و تدوین نموده و از مدیران خود نیز بخواهد با اقدام مشابه ، برنامه‌ریزی و با تمرین‌های مستمر آمادگی‌های لازم را در سازمان ایجاد نمایند .


     بطور کلی و در بعدکلان، برخی از مهمترین سوالات قابل طرح برای پاسخگویی در قالب سناریوهای مختلف مدیریت سوانح و حوادث، عبارتند از :

چند سوأل اساسی در زمینه مدیریت حوادث و سوانح غیرمترقبه:
آیا طرح‌ها، برنامه‌ها، روش‌ها و سیستم‌های مورد نیاز مدیریت سوانح و حوادث در تمامی سطوح ملی استانی، شهرستانی و محلی برای تمام دستگاهها و در تمام موضوعات ذیربط تهیه شده است ؟
آیا آمادگیهای لازم به‌ویژه در بعد اطلاع رسانی و آموزشهای عمومی و تخصصی انجام شده است؟
آیا منابع وامکانات موجود و مورد نیاز شناسایی ، برآورد و تأمین شده است ؟
آیا نقش و وظیفه کلیه دستگاهها و مردم در بخش دولتی و خصوصی مشخص و تفکیک شده است ؟
آیا در تهیه طرحها و برنامه ها ، تجارب کسب شده در سایر کشورها و حوادث رخ داده در کشور مورد توجه قرار گرفته است ؟
آیا تمامی موضوعات آشکار و پنهان و محسوس و نامحسوس مرتبط با مدیریت سوانح و حوادث از جمله : نحوه حفظ و نگهداری اسناد و میراث فرهنگی ، رسیدگی به محصولات کشاورزی ، نشت مواد سمی و خطرناک از مراکز تولید و نگهداری ، آتش سوزی و انفجار مراکز سوختی و صنعتی ، سرقت و غارت احتمالی اموال عمومی و مردم و سایر حوادث جانبی، مورد توجه قرار گرفته است ؟
آیا استانها و شهرستانهای معین و نقش دقیق آنها در هر موضوع تعریف و تمرین شده است ؟
آیا در سلسله مرتب اداره بحران ، برای مدیران آسیب دیده جایگزین انتخاب شده است ؟
آیا برای مدیریت متمرکز ، مستقل و یا پراکنده در مواقع ضروری ، طرحهای لازم تهیه شده است ؟
آیا قوانین و مقررات موجود در زمینه های مختلف، توسط دستگاههای ذیربط بازنگری، اصلاح و تکمیل شده اند ؟
آیا نقاط ضعف ، تهدیدات و آسیب پذیریها و روشها مقابله با آنها به دقت شناسایی شده اند ؟
آیا در زمینه پیشگیری و اولویت به این موضوع وجلب همکاری مردم در این رابطه ، اقدام عملی ، جدی و مؤثر بعمل آمده است ؟
آیا متون آموزشی ، توجیهی ، درسی و سایر اقدامات مشابه ، برای پیشگیری و بویژه مقاوم سازی و استانداردسازی ساختمانها و تجهیزات تهیه شده است ؟
آیا نقش و وظیفه ادارات و نهادهای دولتی استانها و شهرستانهای معین ، برای جایگزینی موقت ، تعیین و تعریف شده است ؟
آیا روشهای پیگیری و اقدام و نظارت در تمام موضوعات ، پیش بینی و در برنامه های دولت و دستگاههای تابعه قرار گرفته است ؟
آیا مراکز مربوط به مدیریت بحران موجود در سراسر کشور ، خود در برابر حوادث مقاوم هستند؟

چرخه مدیریت بحـران در حوادث و سوانح:
     مدیریت بحران از آغاز تا پایان دارای مراحل مختلفی است که از آن بعنوان چرخه مدیریت بحران در حوادث و سوانح نام برده می‌شود ، ‌این مراحل عبارتند از :
مرحله اول – پیش بینی (شامل اقداماتی مانند : امکان‌سنجی ، مطالعه ، تحقیق و پژوهش، طراحی ، ‌سیاستگذاری و…)
مرحله دوم – آمادگی (شامل اقداماتی مانند: برآورد ، برنامه‌ریزی ، سازماندهی ، آموزش ، تمرین ، مانور ، مهارت ، تجهیز و …)
مرحله سوم – پیشگیری (شامل کلیه اقداماتی که منجر به جلوگیری از وقوع یا کاهش اثرات حوادث و سوانح می‌شود)
مرحله چهارم – واکنش (شامل اقداماتی مانند ، امداد و نجات ، جستجو ،‌تدارک ،‌تخلیه ، آواربرداری ، مداوا ، اسکان موقت )
مرحله پنجم – پاکسازی ( شامل اقداماتی مانند پاکسازی منطقه آسیب‌دیده ، ‌برآورد ، ساماندهی ، ‌آرام‌سازی ، توانبخشی ، انتقال و جابجایی و اسکان نیمه موقت و …)
مرحله ششم – بازسازی (شامل اقداماتی مانند ، نقشه‌برداری ، احداث یا بازسازی بناها و اسکان دائم ، احیاء اصولی شبکه‌های خدمات شهری ، اقدامات فرهنگی و …)
مرحله هفتم – کنترل (شامل اقداماتی مانند ، ارزیابی ، نظارت ، کنترل ،‌گزارش و …)
توضیح: سیستم خودکنترلی باید در تمام مراحل پیش‌بینی شود ، ‌لذا منظور از کنترل در مرحله هفتم، نظارت و پیگیری برای به نتیجه رسیدن گام‌های پیش‌بینی شده است.
در کلیه مراحل بجز مرحله چهارم، اقدامات می‌تواند در سه دوره زمانی کوتاه‌مدت، میان مدت و بلند مدت اجرا شود، اما در مرحله چهارم یعنی مرحله واکنش، اقدامات در چهار مقطع به شرح ذیل انجام می‌شود.
الف– اقدامات آنی ، در ساعات اولیه بروز حادثه و رفع مشکلات مشهود و نیازهای امدادی.
ب– اقدامات اضطراری ،‌پس از امداد و نجات اولیه و رفع مشکلات پنهان و نیازهای اولیه .
ج- اقدامات فوری ، ‌پس از تعیین تکلیف مفقودین و گمشدگان و اموات و رفع نیازهای ثانویه.
د– اقدامات معمول ، پس از انجام اقدامات اولیه ، اضطرای ، ثانویه و بازگشت آرامش نسبی.

سازمان مورد نیاز برای کنترل بحران:
     سازمان و ارکان مورد نیاز برای کنترل بحران می‌تواند، تابع شرایط مختلف از جمله؛ نوع حادثه، سطح حادثه، وسعت حادثه، زمان وقوع حادثه، مکان بروز حادثه و سایر عوامل مشابه باشد .


    استفاده از عناوین سازمانی مانند: کمیته ، ستاد ، تیم ، گروه ، کمیسیون ، مرکز ، سازمان و یا حتی استفاده از عناوین نظامی مانند دسته ، گروهان و گردان نیز می تواند نسبت به شرایط متغیر باشد ، اما قطعاً برای انجام دقیق نقش محوله و موفقیت در کار باید ، وظایف بطور صریح و صحیح تفکیک و سازمان مناسبی را طراحی نمود .


     این سازمان متناسب با شرایط، می تواند در شش سطح بین المللی، ملی، منطقه‌ای، استانی، شهرستانی و محلی تشکیل و در هر کدام از این سطوح با مسئولیت فردی معین، به انجام وظیفه بپردازد، به عبارت دیگر علاوه بر تقسیم مسئولیت و ایجاد سلسله مراتب باید برای تمام موضوعاتی که معمولاً در حوادث نیازمند تعیین سازمان و متولی خاص می باشد، در ساختار و سازمان بحران ، جایگاه مناسب پیش بینی و شرح وظایف و حدود اختیارات افراد و دستگاهها نیز به‌طور کاملاً صریح و روشن، مشخص شود، بنا براین هر دستگاه یا سازمان ذیربط، باید علاوه بر آگاهی از جایگاه خود در ساختار کلی سامانه مدیریت حوادث، ساختار و سازمان درون سازمانی خود را نیز در این رابطه پیش بینی و طراحی نماید .

نمونه عناوین ساختاری سازمان مدیریت بحران در مرحله واکنش:
هماهنگی : برای ایجاد هماهنگی بین عوامل اجرایی و امدادی داخلی و خارجی .
حمل و نقل : برای جابجایی افراد و کالا و خدمات شامل ، حمل و نقل هوایی ، دریایی ، جاده ای و ریلی و سایر وسایل .
اسکان : برای اسکان موقت در لحظات اولیه بحران ، نیمه موقت و بازسازی و اسکان دائم .
ارزاق عمومی : برای نیاز سنجی ،تأمین ، انتقال ، نگهداری و توزیع مناسب و بموقع مواد غذایی و سایر وسایل ، امکانات و مواد مورد نیاز مردم در مراحل مختلف .
آبرسانی : شامل آب آشامیدنی بسته بندی و آب مورد نیاز برای سایر مصارف و همچنین رفع آلودگی و در صورت امکان ، ترمیم منابع و شبکه های آب .
اطلاع رسانی : برای اطلاع رسانی به آسیب دیدگان و بستگان آنها ، انعکاس خبری و رسانه ای ، برقراری ارتباطات عمومی و دولتی و … .
اطلاعات و امنیت : برای مسائلی مانند : رسیدگی به وضعیت زندانیان ، مقابله با جاسوسی احتمالی ، اغتشاشات و سایر موارد مشابه .
خدمات شهری : برای ترمیم شبکه های آب ، برق ، گاز ، تلفن ، جمع آوری و تخلیه زباله و … .
امنیتی و انتظامی : برای جلوگیری از سرقت اموال دولتی و اموال مردم ، کنترل اسباب کشی ها و ایجاد نظم وانضباط عمومی ، حفاظت از اماکن و … .
کفن و دفن : برای ایجاد سردخانه موقت ، جمع آوری و تدفین اموات ، ثبت مشخصات اموات و علامتگذاری قبور