شارا - شبكه اطلاع رساني روابط عمومي ايران : روش هاي نامشروع روابط عمومي
دوشنبه، 21 اسفند 1391 - 22:40 کد خبر:2715
مهم ترين مسائل و مشكلات تأثيرگذار بر روابط عمومي: (1) پاسخگوئي و مسئوليت مديران (2) فناوري، (3) مسئوليت شركت ها و بنگاه ها، و (4) جهاني سازي اقتصاد.

شارا، پروفسور حميد مولانا- روزنامه «وال استريت ژورنال» يكي از انتشارات اصلي نخبگان اقتصادي و مالي آمريكا سه هفته قبل (13 دسامبر 2005) تيتر صفحه اول خود را به خلاف كاري و روش هاي نادرست روابط عمومي و بازاريابي شركت هاي بزرگ آمريكا در مجلات و فصلنامه هاي علمي و پزشكي آن كشور اختصاص داده بود. اين روزنامه كه نبض صنعتي، تجاري و بانكي آمريكا را تحت نظر دارد گزارش داد تعداد زيادي از مقالاتي كه در مجلات علمي آمريكا تحت نام پژوهشگران و دانشمندان سرشناس دانشگاهي منتشر مي شود در حقيقت توسط نويسندگان ناشناس نوشته شده است كه از طرف بنگاه هاي روابط عمومي و تبليغاتي استخدام شده و هزينه آنها را شركت هاي بزرگ داروسازي پرداخت مي كنند. منظور اصلي اين مقالات ترويج محصولات داروئي اين كارخانجات و مؤسسات تجاري است. اين مقالات به اصطلاح علمي براي تجويز دارو مورد استفاده پزشكان و سازمان هاي بهداشتي قرار مي گيرد.

هفته گذشته مجله معروف پزشكي نيوانگلند (نيوانگلند ژورنال آومديسين) نيز اعتراف كرد كه مقاله منتشره سال 2000 ميلادي در آن نشريه درباره يكي از داروهاي برطرف كننده درد، اطلاعات مربوط به وقوع سكته قلبي را در بين مصرف كنندگان اين دارو حذف كرده بود. در سال 2001 يكي از مقالات منتشره در مجله بيماري هاي كليوي آمريكا كه در حمايت از نوعي ويتامين D به قلم يك دانشيار دانشگاه در سنت لوئيز (ايالت ميسوري) چاپ شده بود در حقيقت نوشته فرد ديگري بود كه در استخدام مؤسسه تبليغاتي و روابط عمومي يكي از شركت هاي بزرگ آمريكا بود و از آن حقوق مي گرفت. اينگونه افشاگري ها در سال هاي اخير باعث شده است كه روي ارتباط بين پژوهشگران و اين نوع مؤسسات نظارت بيشتري صورت گيرد.

امروز آرزوي «دهكده جهاني»، «جهان واحد»، «بازار جهاني» و «جهاني سازي» و «جهاني شدن» كه از طرف شركت هاي غول آسا و بنگاه هاي روابط عمومي آنها تبليغ و ترويج مي شود با مشكلات بزرگ جهاني، مانند فقر، بي سوادي، بيماري، عدم امنيت جاني، مالي و شغلي، آلودگي محيط زيست، گسيختگي خانواده، اعتياد به افيون و ترياك و داروهاي مضر، فساد اداري و طمع مديران، خشونت و جنگ، هويت ملي و مذهبي، قوانين ملي و آداب سنتي و حقوق بشر، و با پديده هائي چون ملي گرائي و قوم گرائي در تقابل است. صلح و توسعه پايدار در چه شرايطي امكان پذير است؟ اين برنامه هاي پرهزينه روابط عمومي جهاني در چه جهت حركت مي كند؟ مديران شركت ها، سازمان ها و دولت ها از مردم چه مي خواهند و چه انتظاراتي از آنها دارند؟ حرفه روابط عمومي در جهان به ويژه دنياي غرب خود را «صنعت روابط عمومي» معرفي مي كند، مانند صنايع فرهنگي، صنايع دستي، صنايع سنگين و غيره. آيا چنين صنعتي مي تواند به مشكلات اجتماعي، سياسي، فرهنگي و اقتصادي ما كمك مؤثري كرده و به بحران هاي عصر كنوني خاتمه دهد؟ آيا تصوير روابط عمومي شركت ها و سازمان ها و دولت ها در اذهان مردم بهتر از تصوير خود اين شركت ها و بنگاه ها در ميان عامه مردم است؟

براي مديران شركت هاي جهاني، جهان سوم يا جهان به اصطلاح در حال توسعه، بزرگترين چالش ها را همراه دارد. «فروشگاه بزرگ جهاني» كه در آن 40 تا 50 درصد خريداران و مشتريان در فقر و گرسنگي به سر برده و فاقد آب آشاميدني سالم، بهداشت، مدرسه، معلم و كار و شغل هستند، بازار اميدبخشي نيست. چالش دنياي سوم، چالش مديريت و مشروعيت است نه چالش بازاريابي و تا موقعي كه اين شكاف طبقاتي وجود دارد اعتبار پيام روابط عمومي زيرسؤال خواهد رفت. توماس فريدمن يكي از طرفداران جهاني سازي مكتب آمريكا و يكي از نويسندگان روزنامه نيويورك تايمز در كتاب تازه خود كه تحت عنوان «دنيا مسطح است» به صراحت مي نويسد كه در جريان جهاني شدن امروز هيچ آمريكائي مانند گذشته حق و حقوقي براي شغل ثابت و دائم ندارد و نگران است كه توسعه زيرساخت هاي اطلاعاتي و ارتباطي همراه با استعدادهاي فوق العاده اي كه جوانان و تكنوكرات هاي چين و هند در رشته هاي علوم و فناوري و زبان هاي خارجي دارند مسير كار و اشتغال را براي غرب و به ويژه آمريكائي ها دگرگون كرده است. اين روزنامه نگار آمريكائي پس از سال ها درك مي كند كه آموزش و پرورش ايالات متحده با كمبودهاي سنتي و خانوادگي روبه روست و شخصيت و توانائي فرد با عواملي فراسوي تبحر فناوري ارتباط دارد.

نظرسنجي اخيري كه (2005 ميلادي) از 231 كارشناس حرفه اي روابط عمومي در آمريكا به عمل آمده نشان مي دهد كه مهم ترين مسائل و مشكلاتي كه در حوزه روابط عمومي تأثيرگذار است عبارتند از(1) پاسخگوئي و مسئوليت مديران (2)فناوري، (3) مسئوليت شركت ها و بنگاه ها، و (4)جهاني سازي اقتصاد. اين چهار عامل با جابه جائي افكار عمومي در حال تغيير است. «لسترثرو» استاد دانشكده بازرگاني و مديريت انستيتوي تكنولوژي ماساچوست (ام.آي.تي) در اكتبر 2001 يك ماه پس از حادثه نيويورك و واشنگتن در كنفرانس انجمن روابط عمومي آمريكا اظهار داشت كه تفاوت اصلي بين دنياي غرب و شرق در دين و مذهب نيست بلكه در اقتصاد است. همقطار او در دانشگاه هاروارد آمريكا سال هاست ادعا مي كند كه كشمكش امروزي بين غرب و شرق روياروئي تمدن ها و اديان به ويژه اسلام و مسيحيت است. حقيقت اين است كه شكاف بين غرب و شرق به اين سادگي ها نيست و ريشه هاي عميقي دارد كه اقتصاد، دين و فرهنگ جزو آنهاست.

موارد بهره برداري از روش ها و تكنيك هاي روابط عمومي در مسائل جهاني به ويژه در چند دهه اخير فراوان و مشكلات حاصل از سياستگذاري دولت ها و شركت هاي بزرگ جهاني در اين حوزه خود يك مجموعه جداگانه اي را تشكيل مي دهد. يكي از صحنه هاي مبارزات تبليغاتي، موضع گيري شركت هاي بزرگ جهاني در مسئله آلودگي محيط زيست است. به استثناي جنگ اتمي مي توان گفت كه آلودگي محيط زيست و صدمه اي كه از اين طريق به جو كره زمين مي رسد شايد بزرگترين آسيب را براي انهدام جامعه بشري در بردارد. از اواسط دهه 1950 ميلادي موضوع آلودگي محيط زيست و تأثيرات آن بين دانشمندان رشته هاي مختلف مورد بحث بوده است. زنگ خطر اين مسئله براي اولين بار در تابستان 1988 در گزارشي كه دكتر جيمزهنسن در سازمان فضاشناسي «ناسا» به كنگره آمريكا ارائه داد به صدا درآمد. مجله تايم در مقاله اي كه در اين مورد منتشر كرد نوشت كه شهادت دكتر هنسن به كميته هاي مأمور بررسي اين موضوع به قدري جدي است كه براي جلوگيري از عواقب نامطلوب آلودگي محيط زيست، دولت بايد از انباشتن كاربن دو اكسيد در جو جلوگيري كند. رسمي ترين اخطار در اين مورد در سال 1995 ميلادي از طرف گروه بين دول مأمور مطالعه تغيير هوا و جو كه 2500 دانشمند عضو آن هستند به سازمان ملل متحد ارائه شد. گزارش اين گروه پيش بيني كرد كه اگر اقدامي در جلوگيري از افزايش آلودگي محيط زيست به عمل نيايد، عواقب اقتصادي، اجتماعي و بومي آن زيان آور خواهد بود. آلودگي خودروها و مازاد كارخانجات صنعتي ساليانه شش ميليارد تن كاربن دو اكسيد وارد فضا مي كند. راس گلبپان در كتاب «هواي گرم» از قول دكتر هنري كندال برنده جايزه نوبل در رشته فيزيك نقل مي كند كه چنين تغييرات جوي در كره زمين بر توليد محصولات كشاورزي اثر گذاشته كه اين امر با افزايش جمعيت و نيازهاي آنها مغايرت دارد.

طولي نكشيد كه بنگاه هاي روابط عمومي كه امور تبليغاتي شركت هاي بزرگ خودروسازي، انرژي و كارخانجات مصرف سوخت را در دست داشتند موفق شدند با استفاده از روش هاي معمولي خود اين مطالعات دانشمندان را به چالش طلبيده و فرضيه هاي آنها را در سطح افكار عمومي و مقامات اجرائي دولتي زير سوال ببرند. بورسون مارس تلر يكي از بنگاه هاي جهاني روابط عمومي اقدام به تشكيل گروهي به نام ائتلافيون جهاني آب و هوا كرد كه رياست آن را يكي از مديران انستيتوي نفت آمريكا به عهده داشت و دبيرخانه آن در اتحاديه ملي كارخانجات و توليدكنندگان قرار داشت. اتحاديه توليدكنندگان اتومبيل آمريكا، شركت نفت آمكو، اتحاديه جنگل داران و توليد كاغذ، شركت نفت و انرژي شورون، شل، موبيل، اكسون و شركت هاي عظيم جنرال موتورز، كرايسلر، يونيون كاربايد، فورد، اتاق بازرگاني ايالات متحده آمريكا و بيش از 40 بنگاه و شركت بازرگاني و صنعتي ديگر جزو اعضاي اين گروه ائتلافي بودند. استراتژي تزئين شده اين گروه از طريق بنگاه روابط عمومي بورسن - مارس تلر كوشش داشت از بسيج افكار عمومي طرفداران حفاظت از محيط زيست جلوگيري كند. شركت كوكاكولا ساليانه نزديك به نيم ميليارد دلار هزينه آگهي دارد ولي هزينه اين گروه ائتلافي از صاحبان صنايع و شركت هاي بزرگ صرف آگهي نمي شد بلكه هدف اصلي آن فشار و نفوذ در قوه مقننه و مجريه به ويژه كنگره آمريكا بود تا اعضاي مجلس نمايندگان و سنا و به طور كلي افكار عمومي در مورد ادعاي دانشمندان درباره تغيير آب و هواي دنيا به علت انبوه بودن كاربن دواكسيد به شك بيفتند. فيل لسلي مؤلف كتاب «راهنماي روابط عمومي و ارتباطات لسلي» مي نويسد كه به طور كلي عموم مردم (افكار عمومي) از مسائل و مشكلاتي كه در آن ترديد مي كنند ترس ندارند و تنها كافي است كه بين عامه شك و ترديد ايجاد شود. كارشناسان روابط عمومي در اين مورد روش شك و ترديد را تزريق مي كردند. يكي از آگهي هاي تبليغاتي منتشره در ايالت مينياپوليس (كه در شمال قاره آمريكا قرار گرفته و بسيار سردسير است) اين سؤال را كرد كه «اگر حرارت آب و هواي كره زمين رو به گرما است چرا آب و هواي مينياپوليس سردتر مي شود.» يكي ديگر از انتشارات اين گروه ائتلافي اين تيتر را داشت: «بعضي مي گويند آب و هواي زمين گرم مي شود. بعضي ديگر گفتند كه كره زمين مسطح است.» در كنفرانس جهاني سازمان ملل متحد كه باحضور دول مختلف در سال 1997 ميلادي در شهر كيوتو در ژاپن تشكيل گرديد و معاهده بين المللي محافظت از محيط زيست به امضا رسيد بنگاه هاي روابط عمومي شركت هاي بزرگ جهاني، سازمان ها و گروه هاي جديدي را براي جلوگيري از تصويب و امضاي اين عهدنامه بسيج كرده بودند. امروز آمريكا تنها كشور بزرگ صنعتي است كه هنوز به اين معاهده بين المللي نپيوسته است و از امضاي آن خودداري مي كند، در حالي كه در حجم آلودگي جو در رتبه اول قرار دارد.

 منبع اول: شبكه اطلاع رساني روابط عمومي ايران(شارا)